Bharat Devotion
Embroidered artwork for તૃષ્ણા વગ્ગ: તૃષ્ણા અને કામનામુક્તિ (ગાથાઓ 334–359): Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

તૃષ્ણા વગ્ગ

તૃષ્ણા અને કામનામુક્તિ (ગાથાઓ 334–359)

ધમ્મપદનો તણ્હા વર્ગ (શ્લોક 334–359) તણ્હાને દુઃખનું મૂળ કારણ તરીકે વિશ્લેષણ કરે છે, ધર્મ દાનની પ્રશંસાથી સમાપ્ત થાય છે.

ગાથાઓથેરવાદબુદ્ધ

શ્લોકો

૩૩૪। મનુજસ્સ પમત્તચારિનો, તણ્હા વડ્ઢતિ માલુવા વિય। સો પ્લવતિ હુરાહુરં, ફલમિચ્છંવ વનસ્મિ વાનરો।
અર્થ

334. અપ્રમત્ત જીવતા માણસની તણ્હા ગુણતરી લતા જેવી વેગથી વધે છે. અરણ્યમાં ફળ શોધતા વાંદરા જેવી ગતિથી તે જન્મથી જન્મમાં કૂદે છે.

શ્લોક 1

૩૩૫। યં એસા સહતે જમ્મી, તણ્હા લોકે વિસત્તિકા। સોકા તસ્સ પવડ્ઢન્તિ, અભિવુટ્ઠંવ બીરણં।
અર્થ

335. જે દુષ્ટ, લોલુપ તણ્હા આ જગતમાં તમને જીતે છે, તમારા દુઃખો પુષ્ટ વર્ષાથી સિંચિત બીરણ ઘાસ જેવા વધે છે.

શ્લોક 2

૩૩૬। યો ચેતં સહતે જમ્મિં, તણ્હં લોકે દુરચ્ચયં। સોકા તમ્હા પપતન્તિ, ઉદબિન્દુવ પોક્ખરા।
અર્થ

336. પરંતુ જે આ જગતમાં અસંભવ, દુષ્ટ તણ્હાને જીતે છે, તેના દુઃખો તાલપર્ણથી સરકતા પાણીના બુંદા જેવા આપતા નીચે ફરે છે.

શ્લોક 3

૩૩૭। તં વો વદામિ ભદ્દં વો, યાવન્તેત્થ સમાગતા। તણ્હાય મૂલં ખણથ, ઉસીરત્થોવ બીરણં। મા વો નઌઅંવ સોતોવ, મારો ભઞ્જિ પુનપ્પુનં।
અર્થ

337. હું તમને કહું છું: તમે બધા જેઠાવણમાં આવતા બધા સુખી હો! તણ્હાનો મૂળ ખોદી કાઢો, જેમ કોઈ સુગંધિત યુશીર મૂળ બીરણ ઘાસમાંથી ખોદે. માર તમને બરાબર નાશ પામતા દીવો નહીં, ગતિશીલ પ્રવાહ નાજુક ઘાસને કાચો જેવી હોય.

શ્લોક 4

૩૩૮। યથાપિ મૂલે અનુપદ્દવે દઌહે, છિન્નોપિ રુક્ખો પુનરેવ રૂહતિ। એવમ્પિ તણ્હાનુસયે અનૂહતે, નિબ્બત્તતી દુક્ખમિદં પુનપ્પુનં।
અર્થ

338. જેમ કપાયેલો વૃક્ષ પણ તેર મૂળ મજબુત અને નુક્સાન ન આવેલ હોય તો ફરીથી વધે છે, તેમ જ જ્યાં સુધી તણ્હાની ગુપ્તવાસનાઓ (અનુશય) સંપૂર્ણ નષ્ટ નથી, આ દુઃખ વારંવાર ઉદ્ભવે છે.

શ્લોક 5

૩૩૯। યસ્સ છત્તિંસતિ સોતા, મનાપસવના ભુસા। માહા વહન્તિ દુદ્દિટ્ઠિં, સઙ્કપ્પા રાગનિસ્સિતા।
અર્થ

339. જેમાં તણ્હાની છત્રીસ સ્રોતો ઇચ્છિત વસ્તુઓ તરફ જોરથી વહેતી હોય, તે મનુષ્યને શક્તિશાળી કામ સંશયોની સામગ્રી તેને વહી લે છે.

શ્લોક 6

૩૪૦। સવન્તિ સબ્બધી સોતા, લતા ઉબ્ભિજ્જ તિટ્ઠતિ। તઞ્ચ દિસ્વા લતં જાતં, મૂલં પઞ્ઞાય છિન્દથ।
અર્થ

340. તણ્હાની સ્રોતો સર્વત્ર વહેતી હોય છે. ગુણતરી વેલી ઉત્પન્ન હોય છે અને સ્થાપિત થાય છે. તે વેલી જોવી તરત જ તેનો મૂળ સર્વોચ્ચ બુદ્ધિથી કાપી દો.

શ્લોક 7

૩૪૧। સરિતાનિ સિનેહિતાનિ ચ, સોમનસ્સાનિ ભવન્તિ જન્તુનો। તે સાતસિતા સુખેસિનો, તે વે જાતિજરૂપગા નરા।
અર્થ

તણ્હા અને આસક્તિથી ભરપૂર જીવનોમાં સંવેદનાઓ ઉદ્ભવે છે. ઇન્દ્રિય આનંદમાં મગ્ન અને સાંસારિક આનંદોનો અનુસરણ કરતો હોય તો તેઓ જરા અને જન્મમાં બંધાયેલો છે.

શ્લોક 8

૩૪૨। તસિણાય પુરક્ખતા પજા, પરિસપ્પન્તિ સસોવ બાધિતો। સંયોજનસઙ્ગસત્તા, દુક્ખમુપેન્તિ પુનપ્પુનં ચિરાય।
અર્થ

342. તણ્હાથી ઘેરાયેલા મનુષ્યો ફાંસીમાં ફસેલા ગજેલી જેવી ભયથી દોડાદોડ કરે છે. મજબુત બેડીઓ અને બંધન દ્વારા બંધાયેલા, તેઓ લાંબા સમય સુધી વારંવાર દુઃખ સહન કરે છે.

શ્લોક 9

૩૪૩। તસિણાય પુરક્ખતા પજા, પરિસપ્પન્તિ સસોવ બાધિતો। તસ્મા તસિણં વિનોદયે, આકઙ્ખન્ત વિરાગમત્તનો।
અર્થ

343. તણ્હાથી ઘેરાયેલા મનુષ્યો ફાંસીમાં ફસેલા ગજેલી જેવી ભયથી દોડાદોડ કરે છે. તેથી, તણ્હા કરતી ચાહતો અંધકારમાં તણ્હા ચલાવી દો!

શ્લોક 10

૩૪૪। યો નિબ્બનથો વનાધિમુત્તો, વનમુત્તો વનમેવ ધાવતિ। તં પુગ્ગલમથ પસ્સથ, મુત્તો બન્ધનમેવ ધાવતિ।
અર્થ

344. જે વનથી મુક્ત થયો પણ પછી તે ફરીથી ગૃહીણીત્વમાં લટવાય, જે મુક્ત થયો પણ જેલથી ફરીથી દોડીને જેલમાં આવે - તે માણસને જુઓ! મુક્ત થયો છતાં તે ફરીથી બંધનમાં દોડતો આવે છે!

શ્લોક 11

૩૪૫। ન તં દઌહં બન્ધનમાહુ ધીરા, યદાયસં દારુજં બબ્બજઞ્ચ। સારત્તરત્તા મણિકુણ્ડલેસુ, પુત્તેસુ દારેસુ ચ યા અપેક્ખા।
અર્થ

345. બુદ્ધિમતાઓ કહે છે કે આયર્ણ બંધન નથી, જે લોહુ, કાષ્ઠ અથવા શણના દોરથી બાંધવામાં આવે છે. પણ મણિ, કણક, કર્ણફૂલ અને સંતાનો, પત્નીઓ તરફ અતિશય આસક્તિ અને લોલુપતા...

શ્લોક 12

૩૪૬। એતં દઌહં બન્ધનમાહુ ધીરા, ઓહારિનં સિથિલં દુપ્પમુઞ્ચં। એતમ્પિ છેત્વાન પરિબ્બજન્તિ, અનપેક્ખિનો કામસુખં પહાય।
અર્થ

346. બુદ્ધિમતાઓ કહે છે કે તે સાચીનો મજબુત બંધન છે, ગલીને નીચે ખેંચતો હોય, અસાધારણ વર્તમાન વર્તમાન, પણ છોડવા માટે મુશ્કેલ. આ બંધનને કાપીને પણ, બુદ્ધિમતાઓ દુનિયા છોડી દે છે, આસક્તિ વિના, બધા સંવેદનશીલ આનંદો છોડીને.

શ્લોક 13

૩૪૭। યે રાગરત્તાનુપતન્તિ સોતં, સયઙ્કતં મક્કટકોવ જાલં। એતમ્પિ છેત્વાન વજન્તિ ધીરા, અનપેક્ખિનો સબ્બદુક્ખં પહાય।
અર્થ

347. કામ સંશયથી ગ્રસ્ત મનુષ્યો પોતે બનાવેલ જાળામાં ફસેલા સ્ટર્કના જેવા ગતિશીલ સ્રોતમાં ફસાય છે. આ બંધનને કાપીને પણ, બુદ્ધિમતાઓ તેનાથી આગળ જાય છે, લોલુપતા વગર, બધા દુઃખો છોડીને.

શ્લોક 14

૩૪૮। મુઞ્ચ પુરે મુઞ્ચ પચ્છતો, મજ્ઝે મુઞ્ચ ભવસ્સ પારગૂ। સબ્બત્થ વિમુત્તમાનસો, ન પુનં જાતિજરં ઉપેહિસિ।
અર્થ

348. ભૂતકાળ છોડી દો, ભવિષ્યત છોડી દો, વર્તમાન છોડી દો! અસ્તિત્વનો અન્ય કિનારો પાર કર! મન સર્વત્ર મુક્ત હોવાથી, તું જરા અને જન્ય પર પાછો નહીં આવે.

શ્લોક 15

૩૪૯। વિતક્કમથિતસ્સ જન્તુનો, તિબ્બરાગસ્સ સુભાનુપસ્સિનો। ભિય્યો તણ્હા પવડ્ઢતિ, એસ ખો દઌહં કરોતિ બન્ધનં।
અર્થ

349. અશાંત વિચારોથી વ્યગ્ર થયો, તીવ્ર લાલસાથી ભરપૂર, માત્ર આકર્ષક વસ્તુઓ વિશે ધ્યાન આપતો માણસ, તણ્હા ક્રમમાં વધે છે. તે ખરેખર તેના પોતાના બંધનો તંગ કરે છે.

શ્લોક 16

૩૫૦। વિતક્કૂપસમે ચ યો રતો, અસુભં ભાવયતિ સદા સતો। એસ ખો વ્યન્તિકાહિતિ, એસ છેચ્છતિ મારબન્ધનં।
અર્થ

350. પરંતુ જે વિચારોના શાંતિમાં આનંદ માને છે, જે સતર્કતાથી સંવેદનશીલ સ્વરૂપોનો અશુભ સ્વભાવ ધ્યાન કરે છે - તે તણ્હાનો અંત કરશે, તે માર બંધનો કાપશે.

શ્લોક 17

૩૫૧। નિટ્ઠઙ્ગતો અસન્તાસી, વીતતણ્હો અનઙ્ગણો। અચ્છિન્દિ ભવસલ્લાનિ, અન્તિમોયં સમુસ્સયો।
અર્થ

351. જે અંતિમ લક્ષ્યમાં પહોંચ્યો, ભયહીન, તણ્હા વગર, નિર્મળ છે - તે બધું નીટતાઓ કાપી નાખ્યો હોય. આ શરીર તેનું છેલ્લું શરીર છે.

શ્લોક 18

૩૫૨। વીતતણ્હો અનાદાનો, નિરુત્તિપદકોવિદો। અક્ખરાનં સન્નિપાતં, જઞ્ઞા પુબ્બાપરાનિ ચ। સ વે અન્તિમસારીરો, મહાપઞ્ઞો મહાપુરિસોતિ વુચ્ચતિ।
અર્થ

352. જે તણ્હા વગર, આસક્તિ વગર, શબ્દજ્ઞાનમાં નિપુણ, અક્ષર વ્યવસ્થા જાણે છે - જે આખરી શરીર ધારણ કરે છે તે મહાબુદ્ધિમાન, મહાન વ્યક્તિ (મહાપુરુષ) કહેવાય છે.

શ્લોક 19

૩૫૩। સબ્બાભિભૂ સબ્બવિદૂહમસ્મિ, સબ્બેસુ ધમ્મેસુ અનૂપલિત્તો। સબ્બઞ્જહો તણ્હક્ખયે વિમુત્તો, સયં અભિઞ્ઞાય કમુદ્દિસેય્યં।
અર્થ

353. 'મેં બધું જીતી લીધું, મે બધું જાણું છું, બધા અસ્તિત્વ પ્રકાર માટે નિર્મળ છું. બધું પરિત્યાગ કરીને, તણ્હાના વિનાશથી મુક્ત થઈને, મેં બધું આપણી મુજબ સમજી લીધું છે - કોને શિક્ષક તરીકે પણ નિર્દેશ કરવો?'

શ્લોક 20

૩૫૪। સબ્બદાનં ધમ્મદાનં જિનાતિ, સબ્બરસં ધમ્મરસો જિનાતિ। સબ્બરતિં ધમ્મરતી જિનાતિ, તણ્હક્ખયો સબ્બદુક્ખં જિનાતિ।
અર્થ

354. ધર્મ દાન બધા દાનોને અતિક્રમણ કરે છે. ધર્મ રસ બધા રસોને અતિક્રમણ કરે છે. ધર્મમાં આનંદ બધા આનંદોને અતિક્રમણ કરે છે. તણ્હાનો નિર્ભાવન બધા દુઃખોને જીતે છે.

શ્લોક 21

૩૫૫। હનન્તિ ભોગા દુમ્મેધં, નો ચ પારગવેસિનો। ભોગતણ્હાય દુમ્મેધો, હન્તિ અઞ્ઞેવ અત્તાનં।
અર્થ

355. સંપત્તિ અને સંવેદનશીલ સમૃદ્ધિ મૂર્ખ માણસને વિનાશ પામે છે, પણ નિર્વાણના અન્ય કિનારો શોધતાંને નહીં. સંપત્તિ માટે તણ્હાથી, મૂર્ખ પોતેને બરબાદ કરે છે, જેમ અન્યોને બરબાદ કરતો હોય.

શ્લોક 22

૩૫૬। તિણદોસાનિ ખેત્તાનિ, રાગદોસા અયં પજા। તસ્મા હિ વીતરાગેસુ, દિન્નં હોતિ મહપ્ફલં।
અર્થ

356. અશુ ખેતોનો દોષ છે. કામ માણસતાનો દોષ છે. તેથી, કામથી મુક્ત લોકોને આપવામાં આવેલ દાન શાનદાર ફળ આપે છે.

શ્લોક 23

૩૫૭। તિણદોસાનિ ખેત્તાનિ, દોસદોસા અયં પજા। તસ્મા હિ વીતદોસેસુ, દિન્નં હોતિ મહપ્ફલં।
અર્થ

357. અશુ ખેતોનો દોષ છે. ક્રોધ માણસતાનો દોષ છે. તેથી, ક્રોધથી મુક્ત લોકોને આપવામાં આવેલ દાન શાનદાર ફળ આપે છે.

શ્લોક 24

૩૫૮। તિણદોસાનિ ખેત્તાનિ, મોહદોસા અયં પજા। તસ્મા હિ વીતમોહેસુ, દિન્નં હોતિ મહપ્ફલં।
અર્થ

358. અશુ ખેતોનો દોષ છે. મોહ માણસતાનો દોષ છે. તેથી, મોહથી મુક્ત લોકોને આપવામાં આવેલ દાન શાનદાર ફળ આપે છે.

શ્લોક 25

૩૫૯। તિણદોસાનિ ખેત્તાનિ, ઇચ્છાદોસા અયં પજા। તસ્મા હિ વિગતિચ્છેસુ, દિન્નં હોતિ મહપ્ફલં।
અર્થ

359. અશુ ખેતોનો દોષ છે. સ્વાર્થ માણસતાનો દોષ છે. તેથી, સ્વાર્થથી મુક્ત લોકોને આપવામાં આવેલ દાન શાનદાર ફળ આપે છે.

શ્લોક 26

પૃષ્ઠભૂમિ

આ અધ્યાય પાલિ ધમ્મપદ (ખુદ્દક નિકાય, પાલિ ત્રિપિટક)ના તણ્હા વગ્ગનો છે, ગાથા 334–359. સાવત્થી, રાજગહ અને બનારસના માર્ગ પર કહેવાયેલા આ અધ્યાયમાં બુદ્ધના ધર્મપ્રચારના પાયારૂપ પ્રસંગો છે. ગાથા 337 જેતવનમાં એકત્ર થયેલા હજારો ગૃહસ્થોને કહેવાઈ હતી, જેમાં સુગંધિત બિરણ મૂળ ખોદી કાઢનારની જેમ તૃષ્ણાનું મૂળ ખોદી નાખવાની પ્રેરણા આપવામાં આવી. ગાથા 344 એવા ભિક્ષુ વિશે કહેવાઈ જે વનમાંથી નીકળીને ફરી ગૃહસ્થ જીવનમાં પાછો ફર્યો, જાણે કોઈ કારાગૃહમાંથી છૂટીને ફરી બેડીઓમાં દોડી જાય. ગાથા 353 બુદ્ધગયા અને બનારસ વચ્ચે ભ્રમણ કરતા તપસ્વી ઉપકને સંબોધીને બુદ્ધે કરેલી સ્વ-સાક્ષાત્કારની પ્રસિદ્ધ ઘોષણા છે. ગાથા 354 સાવત્થીમાં દેવોના રાજા સક્કને કહેવાઈ, જેઓ સર્વોચ્ચ દાન, રસ, આનંદ અને વિજય વિશેના ચાર પ્રશ્નો લઈને આવ્યા હતા.

આ પાઠ વિશે

રચયિતા: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

Gautama Buddha ની વધુ રચનાઓ

ત્રિશરણ: ત્રિરત્ન શરણ ગ્રહણકરણીય મેટ્ટા સૂત્ર (મૈત્રી ભાવનાનો પવિત્ર પાઠ)સંબંધીઓ માટે પ્રાર્થનાચિત્તવગ્ગ: મન વિશેની ગાથાઓરતન સુત્ત (બૌદ્ધ શાંતિ અને આશીર્વાદનું સૂત્ર)ધમ્મપદ: યમક વગ્ગ (જોડિયા શ્લોકો)

શું તમે જાણો છો?

તણ્હાની લતા (શ્લોક 334–336)

અપ્રમત્ત જીવતા માણસની તણ્હા ગુણતરી લતા જેવી વેગથી વધે છે. અરણ્યમાં ફળ શોધતા વાંદરા જેવી ગતિથી તે જન્મથી જન્મમાં કૂદે છે. આહલાદક વર્ષાથી સિંચિત બીરણ ઘાસ જેવી તેના દુઃખો વધે છે.

પુનઃ વધતો વૃક્ષ (શ્લોક 338)

જેમ કપાયેલો વૃક્ષ પણ તેર મૂળ મજબુત રહે તો ફરીથી વધે છે, તેમ જ તણ્હાની ગુપ્તવાસનાઓ (અનુશય) સંપૂર્ણ નષ્ટ ન થાય તદ્દન આ દુઃખ વારંવાર ઉદ્ભવે છે.

ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્યત છોડી દો (શ્લોક 348)

ભૂતકાળ છોડી દો, ભવિષ્યત છોડી દો, વર્તમાન છોડી દો! અસ્તિત્વનો અન્ય કિનારો પાર કર! મન સર્વત્ર મુક્ત હોવાથી, તું જરા અને જન્ય પર પાછો નહીં આવે.

ધર્મ દાન અને વિજય (શ્લોક 354)

ધર્મ દાન બધા દાનોને અતિક્રમણ કરે છે. ધર્મ રસ બધા રસોને અતિક્રમણ કરે છે. ધર્મમાં આનંદ બધા આનંદોને અતિક્રમણ કરે છે. તણ્હાનો નિર્ભાવન બધા દુઃખોને જીતે છે.

હૃદયના અશુથ (શ્લોક 356–359)

અશુ ખેતોનો દોષ છે. કામ, ક્રોધ, મોહ અને સ્વાર્થ મનુષ્યતાના દોષ છે. તેથી, કામ, ક્રોધ, મોહ અને આશ્યથી મુક્ત વ્યક્તિઓને આપવામાં આવેલ દાન અપરિમિત ફળ આપે છે.

વિષય પ્રમાણે બ્રાઉઝ કરો

#Dhammapada#Buddhism#Pali Canon#Craving
Buddhaની સંપૂર્ણ સ્તુતિ અને પાઠ

Buddha

Buddhaનું બધું જુઓ →
મંત્રો

અમિતાભ બુદ્ધને નમન

નમો અમિતાભ બુદ્ધાય: અમિતાભ બુધ્ધને, અસીમ પ્રકાશના બુધ્ધને, સુખાવતીવ્યૂહ પરંપરાથી લીધેલું ટૂંકું સંસ્કૃત નમન.

1 verse
મંત્રો

ભૈષજ્યગુરુ મંત્ર

આ એક પવિત્ર બૌદ્ધ મંત્ર છે, જે ભૈષજ્યગુરુ (ઔષધ બુદ્ધ) સાથે સંકળાયેલો છે અને રોગોના ઉપચાર તથા કલ્યાણ માટે પાઠ કરવામાં આવે છે. મંત્રમાં 'તદ્યથા' (આમ છે) અને 'સ્વાહા' (સત્ય થાય) શબ્દો છે. આ પ્રયોગ તિબેટી બૌદ્ધ ધર્મમાં મહત્વપૂર્ણ છે અને તે ધ્યાન અને ઉપચારના કામ માટે વપરાય છે।

1 verse
મંત્રો

વજ્રસત્ત્વ પ્રાર્થના

આ પ્રાર્થના વજ્રસત્ત્વ બુદ્ધને સમર્પિત છે, જે શુદ્ધિકરણ અને આધ્યાત્મિક શક્તિ આપનાર માનવામાં આવે છે. તેમાં ભક્ત તેમની કૃપા, રક્ષણ અને માર્ગદર્શન માંગે છે, જેથી મન શાંત અને પવિત્ર બને.

1 verse
પૂજા ગ્રંથો

આઠ ઉપદેશો (અટ્ઠશીલ) — બૌદ્ધ શિખામણોનો સંગ્રહ

આઠ શીલ, નૈતિક શિક્ષણના નિયમો જે બૌદ્ધો ઉપોસથ દિવસો કે એકાંત-સાધના દરમિયાન સ્મૃતિ અને શિસ્તને ઊંડી બનાવવા માટે પાળે છે.

8 verses

બૌદ્ધ ધર્મ માંથી વધુ

બધું જુઓ

ત્રિશરણ: ત્રિરત્ન શરણ ગ્રહણ

આ બૌદ્ધ પ્રાર્થના પાલી ભાષામાં છે જેમાં પ્રાર્થીય બુદ્ધ, ધર્મ અને સંઘ (ત્રિરત્ન)ની શરણ લે છે. આ શરણ મંત્રને તીન વાર દોહરાવામાં આવે છે જે આસ્થા અને સમર્પણની ઘોષણા છે.

3 verses

સંબંધીઓ માટે પ્રાર્થના

આ થેરવાદ બૌદ્ધ પરંપરાનો એક ટૂંકો પાલી શ્લોક છે, જે દિવંગત સંબંધીઓને પુણ્ય અર્પણ કરીને તેમના સુખની કામના સાથે ત્રણ વાર બોલાય છે. થેરવાદ અંતિમસંસ્કાર અને સ્મરણ વિધિઓમાં તે ઘણીવાર ઉપયોગમાં લેવાય છે.

3 verses

ચિત્તવગ્ગ: મન વિશેની ગાથાઓ

ધમ્મપદની ૩૩-૪૩ ગાથાઓ: અસ્થિર મનનો રક્ષણ કરવો મુશ્કેલ છે, પરંતુ નીયંત્રિત અને સુશોધિત મન સત્ય આનંદ અને ભયમુક્તિ આણે છે।

11 verses

ધમ્મપદ: યમક વગ્ગ (જોડિયા શ્લોકો)

ધમ્મપદનો યમક વગ્ગ (શ્લોક 1-20) આ ધર્મગ્રંથને શરૂ કરે છે, શીખવતા છે કે મન બધા અનુભવોને આકાર આપે છે અને શત્રુતા સમાપ્ત કરવી પોતાને બુદ્ધિમાનીથી નહીં, ધ્યાનમાં ન હોય તેવા પ્રેમથી છે.

20 verses

અપ્પમાદ વિભાગ (ધમ્મપદની ૨૧-૩૦ ગાથાઓ)

ધમ્મપદના શ્લોકાં 21-32: અપ્પમાદ (સાવધાનતા) અમૃતપદ છે, પ્રમાદ (અસાવધાનતા) મૃત્યુનો પથ છે - તેથી જ્ઞાનીઓ તેમની જાગરૂકતાને ધનની જેમ રક્ષણ કરે છે.

12 verses

અરહંત વગ્ગ: મુક્ત પુરુષ (ગાથાઓ 90–99)

ધર્મમપદની અરહંત વર્ગ (ગાથા 90–99) જાગૃત અરહંતને આદર આપે છે—જે તૃષ્ણાથી મુક્ત હોય, તે ક્યાં પણ રહે શાંતિમય, પક્ષીની જેમ ઉડે છે પણ કોઈ ચિહ્ન રાખતો નથી।

10 verses

સંબંધિત ઉપદેશો

એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો

બૌદ્ધ ધર્મનાગ વગ્ગ: હાથી અને સહનશીલતા (ગાથાઓ 320–333)બૌદ્ધ ધર્મભિક્ષુ વગ્ગ: સાચો ભિક્ષુ અને આત્મસંયમ (ગાથાઓ 360–382)બૌદ્ધ ધર્મજરા વગ્ગ: વૃદ્ધાવસ્થા (ગાથાઓ 146–156)