श्लोक
१०८ पावन नामावली
देवाचे १०८ पावन नाम, ज्यांचा 'ॐ' आणि 'नमः' सह पूजा-अर्चन व जप केला जातो.
ॐ, सरस्वत्यै नमस्कार: ज्ञान, विद्या और वाणी की पावन सरिता माँ सरस्वती.
श्लोक 1
ॐ, महाभद्रायै नमस्कार: परम कल्याणमयी और भद्र स्वरूप.
श्लोक 2
ॐ, महामायायै नमस्कार: ईश्वर की दिव्य योगमाया शक्ति.
श्लोक 3
ॐ, वरप्रदायै नमस्कार: समस्त मनोवांछित वरदान देने वाली.
श्लोक 4
ॐ, श्रीप्रदायै नमस्कार: शोभा, ज्ञान और ऐश्वर्य प्रदान करने वाली.
श्लोक 5
ॐ, पद्मनिलयायै नमस्कार: श्वेत कमल में निवास करने वाली.
श्लोक 6
ॐ, पद्माक्ष्यै नमस्कार: कमल के समान सुंदर और ज्ञानवान नेत्रों वाली.
श्लोक 7
ॐ, पद्मवक्त्रायै नमः — कमलासारखे मुख असलेली देवी.
श्लोक 8
ॐ, शिवानुजायै नमस्कार: कल्याणकारी शिव की भगिनी.
श्लोक 9
ॐ, पुस्तकभृते नमः — ज्ञानग्रंथ (पुस्तक) धारण करणारी देवी.
श्लोक 10
ॐ, ज्ञानमुद्रायै नमस्कार: हाथ में ज्ञानमुद्रा प्रदर्शित करने वाली.
श्लोक 11
ॐ, रमायै नमस्कार: हृदय को आह्लादित करने वाली.
श्लोक 12
ॐ, परायै नमस्कार: परा वाणी, इंद्रियों से परे.
श्लोक 13
ॐ, कामरूपायै नमस्कार: भक्तों की कामना अनुसार रूप धारण करने वाली.
श्लोक 14
ॐ, महाविद्यायै नमस्कार: सर्वोच्च ब्रह्मविद्या.
श्लोक 15
ॐ, महापातकनाशिन्यै नमस्कार: ज्ञान के प्रकाश से घोर पापों का नाश करने वाली.
श्लोक 16
ॐ, महाश्रयायै नमस्कार: विद्वानों और संतों की परम आश्रय.
श्लोक 17
ॐ, मालिन्यै नमस्कार: पचास वर्णों की माला धारण करने वाली.
श्लोक 18
ॐ, महाभोगायै नमस्कार: परमानंद और ज्ञान का भोग कराने वाली.
श्लोक 19
ॐ, महाभुजायै नमस्कार: वेद और वीणा को धारण करने वाली भुजाओं वाली.
श्लोक 20
ॐ, महाभागायै नमस्कार: परम भाग्यशालिनी और पूज्या.
श्लोक 21
ॐ, महोत्साहायै नमस्कार: महान उत्साह और ऊर्जा की संचारक.
श्लोक 22
ॐ, दिव्याङ्गायै नमस्कार: दिव्य और तेजोमय अंगों वाली.
श्लोक 23
ॐ, सुरवन्दितायै नमस्कार: समस्त देवों और गंधर्वों द्वारा वंदनीय.
श्लोक 24
ॐ, महाकाल्यै नमस्कार: अज्ञान रूपी असुरों का संहार करने वाली महाकाली.
श्लोक 25
ॐ, महापाशायै नमस्कार: चंचल मन को वश में करने वाला पाश धारण करने वाली.
श्लोक 26
ॐ, महाकारायै नमस्कार: विराट् और ब्रह्मांडीय स्वरूप वाली.
श्लोक 27
ॐ, महाङ्कुशायै नमस्कार: अहंकार रूपी मतवाले हाथी को वश में करने वाला अंकुश रखने वाली.
श्लोक 28
ॐ, पीतायै नमस्कार: पीत वर्ण के पावन वस्त्रों से सुशोभित.
श्लोक 29
ॐ, विमलायै नमस्कार: संशय और अज्ञान से रहित निर्मल स्वरूप.
श्लोक 30
ॐ, विश्वायै नमस्कार: समस्त विश्व के रूप में प्रकट.
श्लोक 31
ॐ, विद्युन्मालायै नमस्कार: दामिनी और बिजली के समान दैदीप्यमान.
श्लोक 32
ॐ, वैष्णव्यै नमस्कार: भगवान विष्णु की सात्त्विक ज्ञान शक्ति.
श्लोक 33
ॐ, चन्द्रिकायै नमस्कार: शीतल चांदनी के समान ज्ञान की किरणें बिखेरने वाली.
श्लोक 34
ॐ, चन्द्रवदनायै नमस्कार: पूर्णचंद्र सदृश शांत और मनोहर मुख वाली.
श्लोक 35
ॐ, चन्द्रलेखाविभूषितायै नमः — चंद्रकोरीने अलंकृत देवी.
श्लोक 36
ॐ, सावित्र्यै नमः — सूर्यासारखी सर्जनशील शक्ती, जी सत्कर्मांना प्रेरणा देते आणि चालना देते.
श्लोक 37
ॐ, सुरसायै नमः — गोड, आनंददायी रसाची (रस) देवी.
श्लोक 38
ॐ, देव्यै नमः — दिव्य देवी.
श्लोक 39
ॐ, दिव्यालङ्कारभूषितायै नमः — दिव्य अलंकारांनी शोभणारी देवी.
श्लोक 40
ॐ, वाग्देव्यै नमः — वाणी, वाक्चातुर्य आणि सत्य यांची परम अधिष्ठात्री देवता.
श्लोक 41
ॐ, वसुधायै नमः — पृथ्वीप्रमाणे धनधान्य धारण करणारी देवी.
श्लोक 42
ॐ, तीव्रायै नमः — तीव्र आणि भेदक शक्तीची देवी.
श्लोक 43
ॐ, महाभद्रायै नमः — अपार कल्याण देणारी, परम मंगलमय माता.
श्लोक 44
ॐ, महाबलायै नमः — महान बल असलेली देवी.
श्लोक 45
ॐ, भोगदायै नमः — उपभोग आणि सांसारिक आशीर्वाद देणारी देवी.
श्लोक 46
ॐ, भारत्यै नमः — भारती, वाणी आणि विद्येची देवी.
श्लोक 47
ॐ, भामायै नमः — तेजस्वी, दीप्तिमयी देवी.
श्लोक 48
ॐ, गोविन्दायै नमः — गो (वाणी) ची रक्षिका; गोविंद या नामाचे स्त्रीलिंगी रूप.
श्लोक 49
ॐ, गोमत्यै नमः — वाणीने समृद्ध देवी आणि पवित्र गोमती नदी.
श्लोक 50
ॐ, शिवायै नमः — कल्याणमयी देवी.
श्लोक 51
ॐ, जटिलायै नमः — जटाधारी देवी.
श्लोक 52
ॐ, विन्ध्यावासायै नमः — विंध्य पर्वतांवर निवास करणारी देवी.
श्लोक 53
ॐ, विन्ध्याचलविराजितायै नमः — विंध्याचलावर विराजमान देवी.
श्लोक 54
ॐ, चण्डिकायै नमः — चण्डिका, देवीचे उग्र रूप.
श्लोक 55
ॐ, वैष्णव्यै नमः — सत्य आणि सुव्यवस्था राखणारी भगवान विष्णूची सर्जनशील शक्ती.
श्लोक 56
ॐ, ब्राह्मयै नमः — ब्राह्मी, ब्रह्मदेवाच्या ज्ञानशक्तीची देवी.
श्लोक 57
ॐ, ब्रह्मज्ञानैकसाधनायै नमः — परम तत्त्व ब्रह्माच्या साक्षात्कारचे एकमेव साधन.
श्लोक 58
ॐ, सौदामिन्यै नमः — विजेसारखी तेजस्वी देवी.
श्लोक 59
ॐ, सुधामूर्त्यै नमः — अमृत हेच जिचे स्वरूप आहे अशी देवी.
श्लोक 60
ॐ, सुभद्रायै नमः — अत्यंत कल्याणकारी देवी.
श्लोक 61
ॐ, सुरपूजितायै नमः — देवतांनी पूजिलेली देवी.
श्लोक 62
ॐ, सुवासिन्यै नमः — सौभाग्यवती, सदा आशीर्वादित, मंगलमयी देवी.
श्लोक 63
ॐ, सुनासायै नमः — सुंदर नाक असलेली देवी.
श्लोक 64
ॐ, विनिद्रायै नमः — सदा जागृत देवी.
श्लोक 65
ॐ, पद्मलोचनायै नमः — कमळासारखे नेत्र असलेली देवी.
श्लोक 66
ॐ, विद्यारूपायै नमः — विद्याच जिचे स्वरूप आहे अशी देवी.
श्लोक 67
ॐ, विशालाक्ष्यै नमः — विशाल आणि करुणामय नेत्रांची देवी, जिची दृष्टी सर्व ज्ञान व्यापते.
श्लोक 68
ॐ, ब्रह्मजायायै नमः — ब्रह्मदेवाची अर्धांगिनी.
श्लोक 69
ॐ, महाफलायै नमः — सर्व प्रयत्नांचे महान फल देणारी देवी.
श्लोक 70
ॐ, त्रयीमूर्त्यै नमः — तीन वेद जिचे स्वरूप आहेत अशी देवी.
श्लोक 71
ॐ, त्रिकालज्ञायै नमः — भूत, वर्तमान आणि भविष्य जाणणारी देवी.
श्लोक 72
ॐ, त्रिगुणायै नमः — तीन गुणांनी युक्त देवी.
श्लोक 73
ॐ, शास्त्ररूपिण्यै नमः — पवित्र शास्त्रांच्या रूपात प्रकट झालेली देवी.
श्लोक 74
ॐ, शुम्भासुरप्रमथिन्यै नमः — शुंभ असुराचा संहार करणारी देवी.
श्लोक 75
ॐ, शुभदायै नमः — शुभ फल देणारी देवी.
श्लोक 76
ॐ, स्वरात्मिकायै नमः — जिचे स्वरूपच स्वर (संगीतमय नाद) आहे अशी देवी.
श्लोक 77
ॐ, रक्तबीजनिहन्त्र्यै नमः — रक्तबीज असुराचा नाश करणारी देवी.
श्लोक 78
ॐ, चामुण्डायै नमः — चामुण्डा, चंड आणि मुंड या असुरांचा संहार करणारी देवी.
श्लोक 79
ॐ, अम्बिकायै नमः — अम्बिका, जगन्माता.
श्लोक 80
ॐ, मुण्डकायप्रहरणायै नमः — मुंड असुराच्या देहावर प्रहार करणारी देवी.
श्लोक 81
ॐ, धूम्रलोचनमर्दनायै नमः — धूम्रलोचन असुराचे मर्दन करणारी देवी.
श्लोक 82
ॐ, सर्वदेवस्तुतायै नमः — सर्व देवतांनी स्तुती केलेली देवी.
श्लोक 83
ॐ, सौम्यायै नमः — सौम्य आणि शांत स्वभावाची देवी.
श्लोक 84
ॐ, सुरासुरनमस्कृतायै नमः — देव आणि असुर दोघांनीही नमस्कार केलेली देवी.
श्लोक 85
ॐ, कालरात्र्यै नमः — कालरात्री, जी अज्ञान आणि भय यांचा नाश करते.
श्लोक 86
ॐ, कलाधारायै नमः — सर्व कलांची आधार आणि धारक देवी.
श्लोक 87
ॐ, रूपसौभाग्यदायिन्यै नमः — सौंदर्य आणि सौभाग्य देणारी देवी.
श्लोक 88
ॐ, वाग्देव्यै नमः — वाणी, वाक्चातुर्य आणि सत्य यांची परम अधिष्ठात्री देवता.
श्लोक 89
ॐ, वरारोहायै नमः — उदात्त व सुंदर ठेवण असलेली कृपाळू देवी.
श्लोक 90
ॐ, वाराह्यै नमः — वाराही, देवीचे शक्तिशाली मातृका रूप.
श्लोक 91
ॐ, वारिजासनायै नमः — कमळाच्या आसनावर विराजमान देवी.
श्लोक 92
ॐ, चित्राम्बरायै नमः — विचित्र, रंगीबेरंगी वस्त्र परिधान करणारी देवी.
श्लोक 93
ॐ, चित्रगन्धायै नमः — अनेक अद्भुत व पावन सुगंधांनी युक्त देवी.
श्लोक 94
ॐ, चित्रमाल्यविभूषितायै नमः — अद्भुत माळांनी शोभित देवी.
श्लोक 95
ॐ, कान्तायै नमः — सुंदर आणि प्रिय देवी.
श्लोक 96
ॐ, कामप्रदायै नमः — भक्तांच्या इच्छा पूर्ण करणारी देवी.
श्लोक 97
ॐ, वन्द्यायै नमः — वंदनीय देवी.
श्लोक 98
ॐ, विद्याधरसुपूजितायै नमः — विद्याधरांनी उत्तम प्रकारे पूजिलेली देवी.
श्लोक 99
ॐ, श्वेताननायै नमः — उज्ज्वल मुखाची देवी.
श्लोक 100
ॐ, नीलभुजायै नमः — निळसर भुजा असलेली देवी.
श्लोक 101
ॐ, चतुर्वर्गफलप्रदायै नमः — जीवनाच्या चार पुरुषार्थांचे (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) फल देणारी देवी.
श्लोक 102
ॐ, चतुराननसाम्राज्यायै नमः — चतुर्मुख ब्रह्मदेवाच्या साम्राज्याची सहभागी अधिष्ठात्री देवी.
श्लोक 103
ॐ, रक्तमध्यायै नमः — रक्तवर्ण मध्यभाग असलेली देवी.
श्लोक 104
ॐ, निरञ्जनायै नमः — निर्मल, सर्व दोषांपासून मुक्त देवी.
श्लोक 105
ॐ, हंसासनायै नमः — हंसावर विराजमान देवी.
श्लोक 106
ॐ, नीलजङ्घायै नमः — निळसर पिंढऱ्या असलेली देवी.
श्लोक 107
ॐ, ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकायै नमः — ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव यांची आत्मस्वरूप असलेली देवी.
श्लोक 108
पूजा मार्गदर्शक आणि पाठ लाभ (फलश्रुती)
फलश्रुतीदररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
सरस्वतीच्या 108 नामांची ही नामावली संस्कृत डॉक्युमेंट्सवर 'sarasvati aShTottarashata nAmAvaliH 1' (एक पारंपरिक पाठ) म्हणून नोंदवलेल्या सरस्वती अष्टोत्तरशतनामावलीच्या क्रमाने आहे, आणि तिची सुरुवात सरस्वती, महाभद्रा, महामाया, वरप्रदा, श्रीप्रदा या नामांनी होते. त्या यादीत काही नामे, जसे महाभद्रा आणि वाग्देवी, पुन्हा येतात. 1 ते 108 क्रमांकाची ही नामे वीणा, वेद, स्फटिकाची माळ आणि कमंडलू धारण करणाऱ्या, हंसावर विराजमान असलेल्या श्वेतवस्त्रधारिणी देवीचे रूप दर्शवतात, आणि ती वसंत पंचमीला, नवरात्रातील सरस्वती पूजेत आणि विद्यार्थी व विद्वान यांच्याकडून रोज म्हटली जातात.
तुम्हाला माहीत आहे का?
हंसाचे प्रतीक
नाम १०६ (हंसासना) देवीच्या हंस-आसनाचे स्मरण करते. पाणी आणि दूध मिसळून दिले असता हंस केवळ दूध ग्रहण करतो, असे म्हटले जाते; यावरून साधकाने संसारानुभवांच्या मिश्रणातून आध्यात्मिक सत्य वेगळे करावे, असा बोध मिळतो.
तीन वेद हेच तिचे रूप
नाम ७१ (त्रयीमूर्ति) देवीचे नाव आहे, जिचे रूप ‘त्रयी’, म्हणजे तीन वेद (ऋक्, यजुः आणि साम), आहे. सरस्वती ही पवित्र ज्ञानाचीच उगमस्थान आहे, याची आठवण हे नाम करून देते.
वीर रूप
नाम ७५, ७८ आणि ७९ (शुंभासुरप्रमथिनी, रक्तबीजनिहन्त्री, चामुण्डा) देवी माहात्म्यातील प्रसंगांची आठवण करून देतात. विद्येची देवी ही अज्ञान आणि अधर्माचा नाश करणारी निर्भय रक्षिकाही आहे, हे यातून दिसते.
पवित्र सरस्वती नदी
नाम क्र. १ (सरस्वती) ऋग्वेदात (२.४१.१६) ‘अम्बितमे, नदीतमे, देवितमे’ (सर्वश्रेष्ठ माता, सर्वश्रेष्ठ नदी, सर्वश्रेष्ठ देवी) म्हणून स्तुती केलेल्या वैदिक नदीचे स्मरण करते; तिने प्राचीन ऋषींचे पोषण केले.
अद्वैताची ज्ञानमुद्रा
नाम ११ (ज्ञानमुद्रा) उजव्या हाताच्या त्या मुद्रेकडे लक्ष वेधते जिथे तर्जनी अंगठ्याला मिळते. ही मुद्रा जीवात्मा आणि परमात्मा यांच्या अभिन्नतेच्या आध्यात्मिक अनुभूतीचे प्रतीक आहे.
विषयानुसार ब्राउझ करा
Saraswati
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
