Nirguna

संत कबीरांचे दोहे, ज्यात गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये जतन केलेल्या ५४१ रचनांचा समावेश आहे, आग्रह धरतात की दैव करुणा आणि सत्यात सापडते, मंदिरात किंवा मशिदीत नव्हे.

गुरु रविदास शिकवत की शुद्ध हृदय तीर्थयात्रा आणि कर्मकांडापेक्षा श्रेष्ठ आहे; गुरु ग्रंथ साहिबमधील त्यांची स्वतःची पदे आजही ही नम्रता वाहतात.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित असलेले निर्गुण पद, ज्यात आत्मा स्वतःला युगानुयुगांचा योगी म्हणतो, जो येत नाही आणि जात नाही, सर्वत्र आहे आणि आपल्याच मठीत सहज स्वेच्छेने खेळतो.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित छोटेसे पद, जे राम, गोविंद, हरी नाम गाण्यास सांगते, कारण यात ना जप-तप लागते ना खर्च, आणि ज्या मुखात राम नाही ते धुळीने भरलेले आहे.

कबीरांचे भजन: शरीर हे एक सूक्ष्म वस्त्र, जे रामनामाच्या रंगात रंगवलेले असून डाग न लावता परत करायचे आहे; आयुष्य क्षणभंगुर आहे याची आठवण.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित निर्गुण पद, जे आत्मा रूपी हंसाला त्या देशी चलण्यासाठी हाक देते जिथे प्रियतम वसतो, जिथे सदा पौर्णिमा असते आणि कोट्यवधी सूर्य प्रकाशतात.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित निर्गुण पद, ज्यात गायक म्हणतो की तो आतच वसलेल्या प्रियतमाच्या प्रेमात धुंद आहे, म्हणून त्याला चतुराई, प्रतीक्षा किंवा जगाच्या मैत्रीशी काही कर्तव्य नाही.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित असलेले निर्गुण पद, जे मालवा आणि उत्तर भारतातील गायन-परंपरेत गायले जाते. विवाह आणि अंतिम यात्रेच्या एका दृश्यातून विचारले जाते की नगरी कोणी लुटली, आणि उत्तर मिळते की जगाशी असलेले नाते तुटले.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित निर्गुण पद, जे फकिरीच्या साध्या जीवनाचा महिमा गाते: राम-भजनाचे सुख श्रीमंतीत मिळत नाही आणि साहिब समाधानात भेटतात.

१५व्या शतकातील रहस्यवादी संत कबीर यांची ही कविता आपल्याला आठवण करून देते की दैवी शक्ती पवित्र इमारतींमध्ये किंवा विधींमध्ये नसून अगदी इथे, आपल्या प्रत्येक श्वासात आहे.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित निर्गुण पद, जे निराकार प्रभूला उद्देशून आहे आणि उलटून गेलेल्या जगाचे वर्णन करते: पाखंडीचा आदर, खोट्याचा विश्वास, आणि संत व सत्यवादीच्या वाट्याला कठीणाई.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित निर्गुण पद, जे या जगाला परका देश म्हणते जिथे राहायचे नाही, त्याला कागद, काटे आणि झुडपांसारखे सांगते, आणि सद्गुरूंच्या नामाला आश्रय म्हणते.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित निर्गुण पद, जे सांगते की खरा सद्गुरू कोण: जो सत्य प्रेमाचा प्याला भरतो, डोळ्यांवरचा पडदा दूर करतो आणि निर्भय पदापर्यंत नेतो.

कबीरांच्या नावाने प्रचलित निर्गुण पद, जे राजा आणि पैगंबरापासून सूर्य, चंद्र आणि देवांपर्यंत सर्वांचे मरणे गणते, आणि शेवटी जे एकटेच उरते त्याकडे निर्देश करते.