ਵਿੰਚੂ ਚਾਵਲਾ — ਸੰਤ ਏਕਨਾਥ ਭਾਰੂਡ
ਸੰਤ ਏਕਨਾਥ ਜੀ ਦਾ 'ਵਿੰਚੂ ਚਾਵਲਾ' (ਬਿੱਛੂ ਨੇ ਡੰਗਿਆ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪਕ ਭਜਨ ਹੈ। ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਰੂਪੀ ਬਿੱਛੂ ਦੇ ਡੰਗ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਤਮੋਗੁਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਤੋਗੁਣ ਦੀ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਹਰੀ-ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਬਿੱਛੂ ਨੇ ਡੰਗ ਲਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਬਿੱਛੂ ਨੇ ਡੰਗ ਲਿਆ! ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਰੂਪੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬਿੱਛੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਜ਼ਹਿਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ!
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਬਿੱਛੂ ਦਾ ਡੰਗ ਲੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ; ਮੇਰੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਹਿ ਜਲਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ!
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਇਸ ਬਿੱਛੂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਲ ਇਲਾਜ ਇਹ ਹੈ: ਤਮੋਗੁਣ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਸਤੋਗੁਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੂੜੀ ਲਗਾਓ; ਫਿਰ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਬਿੱਛੂ ਝੱਟ ਉਤਰ ਜਾਵੇਗਾ!
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਸਤੋਗੁਣ ਦੀ ਦਵਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਜਨਾਰਦਨ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਏਕਨਾਥ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਹੁਣ ਉਹ ਬਿੱਛੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ!
ਸ਼ਲੋਕ 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਸੰਤ ਏਕਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ 'ਭਾਰੂਡ' ਸ਼ੈਲੀ ਵਰਤੀ। ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Sant Eknath
Sant Eknath ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
Folk Theater for Vedanta
Sant Eknath's Bharuds were revolutionary street plays set to music, using satirical performance to teach profound Upanishadic truths to illiterate villagers.
The Three Gunas Allegory
In this composition, the scorpion's sting causes Tamas and Rajas (fever and agitation); the cure is prescribed as applying the burning ash (Angara) of pure Sattva Guna.
Eka Janardani Lineage
Like all his works, Eknath concludes with the signature Eka Janardani ('Eknath at the feet of Guru Janardana Swami'), emphasizing that true spiritual immunity is attained only through the grace of the Satguru.
Vitthal
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ