මඛාදේව ජාතකය

මඛාදේව ජාතකය, පාලි එකතුවේ අංක 9 ලෙස සංඛ්‍යාත වී, ජාතකට්ඨකථාවේ සටහන් වී ඇත, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වදාළ සේක. හේතුව වූයේ නිදානකථාවේ සම්බන්ධ කර ඇති මහා පරිත්‍යාගයයි. භික්ෂූහු සත්‍ය ශාලාවේ හිඳ, ස්වාමින් වහන්සේගේ ලෝක පරිත්‍යාගය ප්‍රශංසා කරමින් සිටියහ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ශාලාවට ඇතුළු වී, තම ආසනයේ හිඳ, භික්ෂූහු කුමක් ගැන කතා කරමින් සිටියේද යෑයි විමසූහ. ඔවුන් එය උන්වහන්සේගේ පරිත්‍යාගය පිළිබඳ ප්‍රශංසාව හැර වෙනත් කිසිවක් නොවේ යෑයි කීහ. ස්වාමින් වහන්සේ පිළිතුරු දුන්නේ, තථාගතයන් වහන්සේ මෙම අවසාන දිනවල පමණක් ලෝකය අත් හැරියේ නැති බවය. පැරණි දිනවලද උන්වහන්සේ එම ම දේ කර ඇති බවය. භික්ෂූහු එය පැහැදිලි කරන්නැයි ඉල්ලූ විට, උන්වහන්සේ ඔවුන්ගෙන් පුනරුත්පත්තිය සැඟවූ දේ පැහැදිලි කළ සේක.

වරක්, විදේහ රාජ්‍යයේ මිථිලාවෙහි, මඛාදේව නම් රජෙක් සිටියේය, ඔහු ධර්මිෂ්ඨ වූයේ, ධර්මිෂ්ඨව පාලනය කළේය. ඔහු අසූහාරදහසක් වසරක් කුමාරයෙකු ලෙස විනෝද වී තිබුණේය. ඉක්බිති ඔහු අසූහාරදහසක් වසරක් උපරාජ ලෙස පාලනය කර, තවත් අසූහාරදහසක් වසරක් රජ ලෙස පාලනය කළේය.

මෙම සියලු දිගු වසර ගණන් පසුව, දිනක් මඛාදේව තම වෑත්තියාට කතා කර, ඔහුගේ හිසෙහි ළපලු ලොම් දුටුවහොත් ඔහුට පැවසෙන්නට ඉල්ලා සිටියේය. වසර ගණනාවකට පසු, වෑත්තියා කළු රෝමාවලි අතර එක් ළපලු ලොමක් හමුවූයේය, රජතුමාට පැවසීය. රජතුමා එය ගලවා, තම මුදුනට තබන්නැයි ඉල්ලා සිටියේය. වෑත්තියා එය රත්‍රන් තුරපත්තයකින් ගලවා රජතුමාගේ මුදුනේ තැබීය.

රජතුමාට තවම ජීවත් වීමට අසූහාරදහසක් වසර තිබුණි. එසේ වුවද, එම එක ළපලු ලොම දුටු විට ඔහු ගැඹුරු හැඟීමකින් පිරුණේය. ඔහුට මරණයේ රජතුමා තම ඉදිරියේ සිටගෙන, හෝ ඇවිලෙන කොළ පැල්පතක් තුළ වැසී ඇති බවක් පෙනුණේය. ඔහු හඬගා කීවේය තමන් මෝඩ වූ බවය, තම දුබලතාවයන්ගෙන් මිදීමට පෙර ළපලු ලොම් පැමිණ ඇති බවය. ඔහු වඩාත් සිතන විට, ඔහු තුළ වඩාත් දාව, ඔහුගේ ශරීරයෙන් ඩහදිය ගලා ආවේය. ඔහු තීරණය කළේ, එදිනම ඔහු ලෝකය අත්හැර භික්ෂු ජීවිතයට ළඟා වනු ඇති බවය.

ඔහු වෑත්තියාට ලක්ෂයක ප්‍රමාණයක් ඵලදායක ගමක් දුන්හ. ඉක්බිති ඔහු තම වැඩිමල් පුත්‍රයාව කැඳවූයේය. ඔහුට ළපලු ලොම් පැමිණ ඇති බවත්, තමන් මනුෂ්‍ය සතුට සපුරා විඳ ඇති බවත්, තම පරිත්‍යාගයට කාලය පැමිණ ඇති බවත් කීවේය. ඔහු කුමාරයාට රාජාධිකාරිය ගන්නැයි ඉල්ලා සිටියේය. තමන් සඳහා, ඔහු මඛාදේවගේ අඹ උද්‍යානය යෑයි කියනු ලබන විනෝද උද්‍යානයේ ජීවත් වී, තාපසයාගේ මාර්ගයේ ඇවිද යනු ඇත.

ඇමතියන් පැමිණ, රජතුමා ඇයින් භික්ෂු ජීවිතයට ළඟා වනුයේදයි විමසූහ. තම අතෙහි ළපලු ලොම දරාගෙන, ඔහු ගාථාවක් වදාළේය. එහි කියනුයේ, ඔහුගේ හිසෙහි ළපලු ලොම් මරණයේම ම දූතයන් බවත්, ඔහුගේ ජීවිතය සොරකම් කරන්නට පැමිණ ඇති බවත්, ලෞකික දේවලින් ඉවතට හැරී, තාපස මාර්ගයේ ආරක්ෂිත ශාන්තිය සොයන්නට කාලය පැමිණ ඇති බවත්ය. එම ම දිනයේ ඔහු තම රාජාධිකාරිය අත්හැරියේය, හා තවතම්වරයෙකු බවට පත් විය.

එම අඹ උද්‍යානයේ ජීවත් වෙමින්, ඔහු අසූහාරදහසක් වසරක් තම තුළ සම්පූර්ණ තත්වයන් හතර (මෛත්‍රිය, කරුණාව, මුදිතාව, හා උපේක්ෂාව) වගාකළේය. ඔහු අනුරාධ නොවූ දැක්මකින් මිය ගොස්, බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපත ලැබූහ. එතැනින් ගිලිහී, ඔහු නිමි නම යටතේ මිථිලාවේ නැවත රජ වූහ. තම විසුරුණ පවුල එකට ගෙනා පසු, ඔහු නැවත එම ම අඹ උද්‍යානයේ තාපසයෙකු බවට පත් වී, සම්පූර්ණ තත්වයන් හතර නැවත දිනාගත්තේය, හා නැවත බ්‍රහ්ම ලෝකයට ගියහ.

තමන් පැරණි දිනවල ලෝකය අත්හැරිය බව නැවත කියමින්, ස්වාමින් වහන්සේ චතුරාර්ය සත්‍ය (උන්වහන්සේගේ ඉගැන්වීමේ හෘදයේ ඇති ආර්ය සත්‍ය හතර) දේශනා කළ සේක. ඇතැම් ශ්‍රාවකයන් ප්‍රථම මාර්ගයට (අවබෝධයේ අවධි හතරෙන් ප්‍රථමයට) ළඟා වූහ, ඇතැම් දෙනෙක් දෙවැනි මාර්ගයට, හා ඇතැම් දෙනෙක් තුන්වැනි මාර්ගයට. ඉක්බිති උන්වහන්සේ ජාතිය හඳුන්වා දුන් සේක. ආනන්ද වෑත්තියා විය, රහුල හිමියන් පුත්‍රයා විය, හා බුදුරජාණන් වහන්සේම මඛාදේව රජු විය. උන්වහන්සේ කතා දෙකක් වදාරමින්, ඒ දෙක අතර සම්බන්ධය පෙන්වූහ.

මඛාදේව ශෝකය හෝ අවාසිය නිසා පරිත්‍යාග නොකළේය. ඔහු අවධානය යෙදූ නිසා පරිත්‍යාග කළේය. එක් ලොමක්, කුඩා හා සාමාන්‍ය සංකේතයක්, ඔහුට තවදුරටත් නොතකන්නට නොහැකි පණිවිඩයක් බවට පත් විය. කතාව පරිත්‍යාගය ද ඉදිරියට ගෙනයන දෙයක් ලෙස පෙන්වයි. මඛාදේව රාජාසනය තම පුතාට ලබා දී, එම පුහුණුව පසුව නිමිගේ ජීවිතයේ ආපසු හැරේ. ජාතකය සෑම ශ්‍රාවකයෙකුටම සරල ප්‍රශ්නයක් ඇසීමට ආරාධනා කරයි: මාගේම ළපලු ලොම කුමක්ද, හා පිළිතුර ප්‍රමාද කිරීම මා නැවැත්වනුයේ කවදාද?