නච්ච ජාතකය

මෙම කථාව පාලි ජාතක සංග්‍රහයේ පළමු ග්‍රන්ථය වන ඒකනිපාතයේ 32 වන ජාතකය ලෙස සටහන් වී ඇති අතර, එහි ගද්‍ය කොටස ජාතකට්ඨකථාවේ ආරක්ෂා වී ඇත. ආදිකාලීන රන් යුගයේ සත්ත්වයෝ තම රජු ලෙස සිංහයා තෝරා ගත්හ; මත්ස්‍යයෝ මහා මත්ස්‍ය ආනන්ද තෝරා ගත්හ; පක්ෂි රාජ්‍යය හිමාලයේ රැස්ව, දීප්තිමත් රන් වර්ණ සුවණ්ණහංසයා තම අධිපතියා ලෙස තෝරා ගත්හ. මෙම පක්ෂි රජු බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ විය.

රන් හංස රජුට අතිශය රූමත් දීප්තිමත් දියණියක් සිටියාය. රජු ඇයට දුර්ලභ වරයක් දුන්නේය: විශ්වය පුරා තමා කැමති ඕනෑම පක්ෂියෙකු ස්වාමියා ලෙස තෝරා ගැනීමට ඇයට අවසර ලැබුණි. රජු සෑම කන්දකින්, වනයකින් හා මුහුදකින් පියාපත් ඇති සියලු ජීවීන් කැඳවීය. රාජාලියන්, හංසයන්, ගිරාවුන්, තිත්තිරයන්, කෝකිලයන් හා බූවන් විශාල පාෂාණ රඟහලක රැස් වූහ. රැස්වීම ආරම්භ වීමට පෙර කිසිම ප්‍රාර්ථියෙකු වංශය හෝ පිහාටු හේතුවෙන් ප්‍රතික්ෂේප කරනු නොලැබුවේය; කුමරියගේ තේරීම ඇයගේම විය යුතු වූ අතර, තේරී පත්වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් පැමිණි සෑම පක්ෂියෙකුගේම සම්පූර්ණ දර්ශනය යටතේ ඒ තේරීම සිදු විය.

තරුණ කුමරිය පියාපත් ඇති ප්‍රාර්ථීන්ගේ කැළඹුණු සමූහය මැදින් ලස්සනින් ඇවිද ගියාය. ඇගේ නෙත් දීප්තිමත් මොනරෙකු මත පතිත විය. ඔහුගේ ගෙල මාණික්‍යයක් මෙන් දිලිසුණි, ඔහුගේ හිසපිහාටු නිල් මැණික් කිරුළක් වැනි විය, ඔහුගේ වලිගය ස්වර්ණ සූර්යයන්ගෙන් පිරුණු ජීවමාන මරකත සළුවක් මෙන් පසුපසින් දිග්ගැසී තිබුණි. කුමරිය තම පියාපත ඔසවා මෙසේ පෙන්වූවාය: “පියාණෙනි, මෙම උතුම් සත්ත්වයා මගේ ස්වාමියා හා පතිය වේවා!” එකත්‍රිත සභාව අතර එකඟතාවේ මෘදු ශබ්දයක් ගමන් කළේය; එතරම් සාමාන්‍ය පිහාටු අතර, මොනරාගේ වර්ණ ගැන්වුණු දීප්තිය, එම මොහොතේ තේරීම සම්පූර්ණයෙන්ම පැහැදිලි බවක් පෙනෙන්නට සැලැස්වීය.

තමා තේරී පත් වූ බව ඇසූ මොනරා මාන්නයෙන් විකාරයට පත්ව, සිතේ උඩඟුකම වර්ධනය විය. සභාව මැද ඔහු පියමං කරමින් මෙසේ කෑගැසීය: “මගේ අසමසම දක්ෂතාවේ සැබෑ සීමාව තවම ඔබ දැක නැත!” විශාල පිහාටු පංකාවක් මෙන් විහිදුවා ඔහු උමතු නැටුමකින් පැනීම හා කැරකීම ආරම්භ කළේය. ඔහුගේ නොසැලකිලිමත් උඩඟුකම හා කැරකෙන නැටුමේ නිදහසේ, ඔහුගේ පිහාටු ඉහළට ඇල වී, පියාපත් පුළුල්ව විහිදී ගිය අතර, භීතියට පත් සභාව ඉදිරියේ ඔහු ලැජ්ජාවකින් තොරව තම නිරුවත් යට කොටස හා පසුපස නිරාවරණය කළේය.

මෙම උඩඟු ප්‍රදර්ශනය දුටු බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ගැඹුරින් පිළිකුල් කළහ. ඔහු පක්ෂීන් ඉදිරියේ නැගී සිටි අතර, මැනුම් සහිත, රාජකීය අනුශාසනයකින් මෙසේ වදාළහ: “මේ සත්ත්වයාට විශිෂ්ට හඬක් හා දීප්තිමත් පිහාටු ඇත; නමුත් ඔහුට විනීත ලැජ්ජාව වන හිරි වත්, අශෝභන දෑ පිළිබඳ සදාචාරාත්මක භය වන ඔත්තප්ප වත් නැත. තම විනය ප්‍රසිද්ධියේ නටා විනාශ කරන අයෙකුට මගේ ප්‍රියතම දියණිය මම කිසිසේත් නොදෙමි!”

ඉන් පසු පක්ෂි රජු තම දියණිය තම බෑණනුවන් වූ, තම මෙන්ම මිනිසුන්ගේ සමාජයේ ස්ථාන ඇති, විනීත හා හොඳ හැසිරීමකින් යුත් තරුණ හංසයෙකුට විවාහ කර දුන්නේය. අවමානයට හා නින්දාවට පත් වූ, කෑගසන මොනරා තම පිහාටු හකුලාගෙන සභාවෙන් සම්පූර්ණ අපකීර්තියකින් පලා ගියේය. සභාවේ කිසිවෙක් රජුගේ විනිශ්චයට විරුද්ධ නොවීය; මොහොතකට පෙර මොනරාගේ අලංකාරය ගැන එකඟතාවෙන් මුමුණාගෙන සිටි එම පක්ෂීහු, ඔහුගේම ප්‍රදර්ශනය කිසිම ප්‍රතිවාදියෙකුගේ විරෝධයකට වඩා වැඩියෙන් ඔහුව විනාශ කළ බව නිහඬව බලා සිටියහ.

භික්ෂුවක් සිවුරු හා උපකරණ ප්‍රමාණාතිරේකව රැස් කර, සේවකයින් විසින් සකස් කරන ලද ආහාර ගබඩාවක් තබා ගෙන සිටින බව සොයා ගැනීමෙන් පසු, මෙම ජාතකය බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලදී. මෙම සැපසුම ගැන ප්‍රශ්න කළ විට, එම භික්ෂුව සියලු සංයමය නැති කර, කෝපයෙන් තම සිවුරු ඉරා දමා, තමන්ට රිසි පරිදි සැරිසරන බව ප්‍රකාශ කළේය; එවිට මොනරා එක් කාලයක සිටි ලෙසම, රැස්ව සිටි සංඝයා ඉදිරියේ නිරුවතින් සිටගත්තේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම ලැජ්ජාවට පත් භික්ෂුව, පෙර භවයේ මාන්නයෙන් යුත් මොනරා ලෙස හඳුනාගත් අතර, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ම ඒ රන් හංස රජු වූහ; ඔවුන්ගේ විනිශ්චයට මොනරාගේ උඩඟුකම නිසා ඔහුට සියල්ල අහිමි විය.

මෙම කථාව ජාතක සම්ප්‍රදායේ, ලෝකයේ ආරක්ෂකයන් වන හිරි හා ඔත්තප්ප පිළිබඳ සම්භාවනීය නිදර්ශනයක් ලෙස පවතී. අභ්‍යන්තර විනය හා ආත්ම දමනය නොමැති බාහිර දීප්තිය, අවසානයේ සුන්දරත්වය පමණක් දිනාගත හැකි ලෙස පෙනුණු දේ ගිලිහී යන බව එය පෙන්වයි. මෙම ජාතකය එහි රාමු කථාව සමඟ කියවන අටුවාචාර්යවරු සටහන් කරන්නේ, මොනරාත් භික්ෂුවත් දෙදෙනාම දැනටමත් තම අතේ තිබූ දෙයක් නැති කර ගත් බවයි; එනම්, නිදහසේ තෝරාගත් මනාලිය හා දැනටමත් ලැබී තිබූ සිවුරු හා ආහාරයෙන් යුත් ජීවිතය. ප්‍රශංසාව හෝ නිවැරදි කිරීම, අන් අය ඉදිරියේ සංයමය නැති නොකර පිළිගැනීමට ඇති නොහැකියාවෙන් පමණි.