Bharat Devotion
Embroidered artwork for આત્મ વગ્ગ: પોતાનો ઉદ્ધાર (ગાથાઓ 157–166): Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

આત્મ વગ્ગ

પોતાનો ઉદ્ધાર (ગાથાઓ 157–166)

ધમ્મપદનો આત્મ વગ્ગ (ગાથાઓ 157–166) શીખવે છે કે દરેક જણ તેનો પોતાનો રક્ષક છે—આધ્યાત્મિક પ્રયાસ અને આત્મ-આયત્તતા અન્ય કોઈ પાસેથી ઉધાર લઈ શકાતી નથી.

શ્લોકો

૧૫૭। અત્તાનઞ્ચે પિયં જઞ્ઞા, રક્ખેય્ય નં સુરક્ખિતં; તિણ્ણં અઞ્ઞતરં યામં, પટિજગ્ગેય્ય પણ્ડિતો।

શ્લોક 1

૧૫૮। અત્તાનમેવ પઠમં, પતિરૂપે નિવેસયે; અથઞ્ઞમનુસાસેય્ય, ન કિલિસ્સેય્ય પણ્ડિતો।

શ્લોક 2

૧૫૯। અત્તાનઞ્ચે તથા કયિરા, યથઞ્ઞમનુસાસતિ; સુદન્તો વત દમેથ, અત્તા હિ કિર દુદ્દમો।

શ્લોક 3

૧૬૦। અત્તા હિ અત્તનો નાથો, કો હિ નાથો પરો સિયા; અત્તના હિ સુદન્તેન, નાથં લભતિ દુલ્લભં।

શ્લોક 4

૧૬૧। અત્તના વ કતં પાપં, અત્તજં અત્તસમ્ભવં; અભિમત્થતિ દુમ્મેધં, વજિરં વઽસ્મમયમ્ મણિં।

શ્લોક 5

૧૬૨। યસ્સ અચ્ચન્તદુસ્સીલ્યં, માલુવા સાલમિવ્ઽઓતતં; કરોતિ સો તથ્ઽઅત્તાનં, યથા નં ઇચ્છતી દિસો।

શ્લોક 6

૧૬૩। સુકરાનિ અસાધૂનિ, અત્તનો અહિતાનિ ચ; યં વે હિતઞ્ચ સાધુઞ્ચ, તં વે પરમદુક્કરં।

શ્લોક 7

૧૬૪। યો સાસનં અરહતં, અરિયાનં ધમ્મજીવિનં; પટિક્કોસતિ દુમ્મેધો, દિટ્ઠિં નિસ્સાય પાપિકં; ફલાનિ કટ્ઠકસ્સેવ, અત્તઘાતાય ફલ્લતિ।

શ્લોક 8

૧૬૫। અત્તના વ કતં પાપં, અત્તના સંકિલિસ્સતિ; અત્તના અકતં પાપં, અત્તના વ વિસુજ્ઝતિ; સુદ્ધી અસુદ્ધી પચ્ચત્તં, નાઞ્ઞો અઞ્ઞં વિસોધયે।

શ્લોક 9

૧૬૬। અત્તદત્થમ્ પરત્થેન, બહુનાપિ ન હાપયે; અત્તદત્થમભિઞ્ઞાય, સદત્થપસુતો સિયા।

શ્લોક 10

પૃષ્ઠભૂમિ

આ અધ્યાય પાલિ ધમ્મપદ (ખુદ્દક નિકાય, પાલિ ત્રિપિટક)ના અત્ત વગ્ગનો છે, ગાથા 157–166. સાવત્થીના જેતવનમાં કહેવાયેલો અત્ત વગ્ગ તે સાધુઓ અને ગૃહસ્થોને સંબોધે છે જેઓ પોતાની આધ્યાત્મિક નિષ્ફળતાઓ બીજા પર ઢોળવા અથવા બીજાને અતિશય સલાહ આપવામાં પોતાની ધ્યાન-સાધનાની અવગણના કરવા માટે લલચાય છે. અટ્ઠકથા ટીકા સ્થવિર અત્તદત્તનો પ્રસિદ્ધ પ્રસંગ નોંધે છે, જેમણે ભગવાન બુદ્ધ ટૂંક સમયમાં પરિનિબ્બાન પામવાના છે એમ સાંભળીને ટોળામાં વિલાપ કરવાને બદલે પહેલાં અરહંતપદ પ્રાપ્ત કરવાનો સંકલ્પ કર્યો (ગાથા 166), તેમજ દેવદત્તનો પ્રસંગ, જેની ઊંડી દુર્ભાવનાએ ફળ આવેલા વાંસની જેમ તેનો પોતાનો વિનાશ નોતર્યો (ગાથા 164).

આ પાઠ વિશે

રચયિતા: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

શું તમે જાણો છો?

નિજ જ પોતાનો રક્ષક છે (ગાથા 160)

'અત્તા હિ અત્તનો નાથો, કો હિ નાથો પરો સિયા'—કોઈ સત્યમાં તેનો પોતાનો શરણ અને રક્ષક છે; અન્ય કોણ તેનો રક્ષક હોઈ શકે? પોતાને સંપૂર્ણરૂપે વશ કર્યા પછી, કોઈ અત્યંત દુર્લભ શરણ પ્રાપ્ત કરે છે.

શિક્ષા આપતા પહેલા પોતાને પ્રતિષ્ઠિત કરો (ગાથાઓ 158–159)

પ્રથમ કોઈ પોતાને જે યોગ્ય અને સત્ય તેમાં દૃઢતાથી પ્રતિષ્ઠિત કરે; તે પછી જ અન્યોને શિક્ષા આપવી જોઈએ. જો કોઈ અન્યોને શોધી તેમ જ કાર્ય કરે, તો સંપૂર્ણરૂપે વશ કર્યા પછી, તે અન્યોને પણ માર્ગદર્શન આપી શકે છે.

હીરો પત્થર તોડે છે (ગાથા 161)

પોતાના દ્વારા કરાયેલ બુરું કામ, પોતાથી જન્મેલું અને પોતાના મતિમાંથી ઉદ્ભવેલું, મૂર્ખ ગુનેગારને તોડી નાખે છે જેમ કઠણ હીરો ખીણાયેલો રત્ન તોડી નાખે છે.

વ્યક્તિગત શુદ્ધતા અને અશુદ્ધતા (ગાથા 165)

પોતાના દ્વારા જ બુરું કાર્ય કરવામાં આવે છે, અને પોતાના દ્વારા જ અશુદ્ધ થવું પડે છે; પોતાના દ્વારા જ બુરું ટાળવું પડે છે, અને પોતાના દ્વારા જ શુદ્ધ થવું પડે છે. શુદ્ધતા અને અશુદ્ધતા સંપૂર્ણપણે પોતા પર નિર્ભર છે; કોઈ જ અન્યને શુદ્ધ કરી શકતો નથી.

પોતાનો સત્યિક કલ્યાણ અવહેલા નહિ કરો (ગાથા 166)

અન્યોને પણ મહાન સેવા આપવા માટે તેમ છતાં, પોતાની મૂળભૂત આધ્યાત્મિક જાગૃતિ (અત્તદત્ત) અવહેલા કરવી ન જોઈએ. પોતાનો સર્વોચ્ચ કલ્યાણ સ્પષ્ટપણે સમજીને, સાધક તે પરમ ધ્યેય તરફ દૃઢતાથી પ્રયાસ કરે.

વિષય પ્રમાણે બ્રાઉઝ કરો

Buddhaની સંપૂર્ણ સ્તુતિ અને પાઠ

Buddha

Buddhaનું બધું જુઓ →

બૌદ્ધ ધર્મ માંથી વધુ

બધું જુઓ