Bharat Devotion
Embroidered artwork for નિરય વગ્ગ: અધર્મ અને નરક (ગાથાઓ 306–319): Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

નિરય વગ્ગ

અધર્મ અને નરક (ગાથાઓ 306–319)

ધમ્મપદનું નિરય વગ્ગ (ગાથા 306-319) પાખંડ, ખોટા મત અને નૈતિક ભ્રષ્ટતાના કર્મ-પરિણામોની ચેતવણી આપે છે.

ગાથાઓથેરવાદબુદ્ધ

શ્લોકો

૩૦૬। અભૂતવાદી નિરયં ઉપેતિ, યો વાપિ કત્વા ન કરોમીતિ ચાહ। ઉભોપિ તે પેચ્ચ સમા ભવન્તિ, નિહીનકમ્મા મનુજા પરત્થ।
અર્થ

306. અસત્ય બોલનાર નરકમાં જાય છે, અને તે પણ જે દુષ્કર્મ કરીને 'મેં નહીં કર્યું' કહે છે. નીચ કર્મ કરતા બંને જીવ મૃત્યુ પછી પરલોકમાં સમાન દુર્ગતિને પામે છે.

શ્લોક 1

૩૦૭। કાસાવકણ્ઠા બહવો, પાપધમ્મા અસઞ્ઞતા। પાપા પાપેહિ કમ્મેહિ, નિરયં તે ઉપપજ્જરે।
અર્થ

307. ગાયવર્ણી (ગેરુઆ) વસ્ત્ર ધારણ કરતાં ઘણા માણસો સ્વભાવે દુષ્ટ અને અસંયમી હોય છે. એવા પાપીઓ આપના દુષ્કર્મો કારણે નરકમાં જુલમ પામે છે.

શ્લોક 2

૩૦૮। સેય્યો અયોગુઌઓ ભુત્તો, તત્તો અગ્ગિસિખૂપમો। યઞ્ચે ભુઞ્જેય્ય દુસ્સીલો, રટ્ઠપિણ્ડં અસઞ્ઞતો।
અર્થ

308. અસંયમી અને દુરાચારી માણસે દેશની ભિક્ષા ખાવી તેના કરતાં આગનું જલતું લોખંડનું ગોળું ગળીતાં જણું બધું શ્રેષ્ઠ થત.

શ્લોક 3

૩૦૯। ચત્તારિ ઠાનાનિ નરો પમત્તો, આપજ્જતિ પરદારૂપસેવી। અપુઞ્ઞલાભં નનિકામસેય્યં, નિન્દં તતીયં નિરયં ચતુત્થં।
અર્થ

309. વ્યભિચાર સેવનમાં પ્રમાદી માણસને ચાર અશુભ પરિણામો આવે છે: પાપનો સંચય, અશાંતિપૂર્ણ નિદ્રા, તીસરું જનતાની નિંદા, અને ચોથું નરકમાં પુનર્જન્મ.

શ્લોક 4

૩૧૦। અપુઞ્ઞલાભો ચ ગતી ચ પાપિકા, ભીતસ્સ ભીતાય રતી ચ થોકિકા। રાજા ચ દણ્ડં ગરુકં પણેતિ, તસ્મા નરો પરદારં ન સેવે।
અર્થ

310. પાપ જ આવે છે, અને અધોગતિ જ લાભ છે; ભયભીત માણસનો ભયભીત સ્ત્રી સાથેનો આનંદ ક્ષણભંગુર હોય છે; અને રાજા પણ ભારે તણાવ આપે છે. તેથી માણસે વ્યભિચાર કરવો જોઈએ નહીં.

શ્લોક 5

૩૧૧। કુસો યથા દુગ્ગહિતો, હત્થમેવાનુકન્તતિ। સામઞ્ઞં દુપ્પરામટ્ઠં, નિરયાયુપકડ્ઢતિ।
અર્થ

311. જેમ તુણ ઘાસ ભૂલથી પકડીને હાથને જ કાપે છે, તેમ જ ભૂલથી અપનાયેલું તપસ્યા-જીવન સાધકને સીધું નરકમાં ખેંચી લે છે.

શ્લોક 6

૩૧૨। યં કિઞ્ચિ સિથિલં કમ્મં, સઙ્કિલિટ્ઠઞ્ચ યં વતં। સઙ્કસ્સરં બ્રહ્મચરિયં, ન તં હોતિ મહપ્ફલં।
અર્થ

312. જે પણ કર્મ શીથિલતાથી કરવામાં આવે, જે વ્રત કલુષિત હોય, અને જે બ્રહ્મચર્ય શંકા અને ખામીથી ભરપૂર હોય - તેમનું કોઈ મહાન ફળ નથી.

શ્લોક 7

૩૧૩। કયિરા ચે કયિરાથેનં, દઌહમેનં પરક્કમે। સિથિલો હિ પરિબ્બાજો, ભિય્યો આકિરતે રજં।
અર્થ

313. જો કોઈ કર્ષણીય કર્મ કરવું હોય તો તે દૃઢતા અને પરાક્રમથી કર કરવું. કારણે શીથિલ તપસ્યા પોતાના પર જ વધુ ધૂળો ઉડાવે છે.

શ્લોક 8

૩૧૪। અકતં દુક્કટં સેય્યો, પચ્છા તપતિ દુક્કટં। કતઞ્ચ સુકતં સેય્યો, યં કત્વા નાનુતપ્પતિ।
અર્થ

314. બુરો કર્મ ન કરવો જ શ્રેષ્ઠ છે, કારણે બુરો કર્મ પછી પશ્ચાતાપ આપે છે. સુમાર્ગ કર્મ કરવો જ ઉત્તમ છે, જેને કરીને ક્યારે પશ્ચાતાપ ન થાય.

શ્લોક 9

૩૧૫। નગરં યથા પચ્ચન્તં, ગુત્તં સન્તરબાહિરં। એવં ગોપેથ અત્તાનં, ખણો વો મા ઉપચ્ચગા। ખણાતીતા હિ સોચન્તિ, નિરયમ્હિ સમપ્પિતા।
અર્થ

315. જેમ સીમાં રહેલું નગર અંદર-બાહે બધી તરફથી કાળજીથી રક્ષણ કરવામાં આવે છે, તેમ પોતાને પણ રક્ષણ કરો! આ સુવર્ણ સમય વ્યર્થ જવા દો નહીં; કારણે સમય ગમાવનારા નરકમાં પોશવાઈને શોક કરે છે.

શ્લોક 10

૩૧૬। અલજ્જિતાયે લજ્જન્તિ, લજ્જિતાયે ન લજ્જરે। મિચ્છાદિટ્ઠિસમાદાના, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં।
અર્થ

316. જેમાથી લજ્જ્યું ન જોઈએ તેમાથી લજ્જાય છે, અને જેમાથી લજ્જ્યું જોઈએ તેમાથી લજ્જાયે નહીં; એવો ખોટો મત ધારણ કરતા જીવો દુર્ગતીમાં જાય છે.

શ્લોક 11

૩૧૭। અભયે ભયદસ્સિનો, ભયે ચાભયદસ્સિનો। મિચ્છાદિટ્ઠિસમાદાના, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં।
અર્થ

317. જ્યાં ભય નહીં ત્યાં ભય જુએ છે, અને જ્યાં સાચું ભય છે ત્યાં નિર્ભય રહે છે; એવો ખોટો મત ધારણ કરતા જીવો દુર્ગતીમાં જાય છે.

શ્લોક 12

૩૧૮। અવજ્જે વજ્જમતિનો, વજ્જે ચાવજ્જદસ્સિનો। મિચ્છાદિટ્ઠિસમાદાના, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં।
અર્થ

318. નિર્દોષમાં દોષ જુએ છે અને વાસ્તવિક દોષમાં નિર્દોષતા જુએ છે; એવો વિપરીત ખોટો મત ધારણ કરતા જીવો દુર્ગતીમાં જાય છે.

શ્લોક 13

૩૧૯। વજ્જઞ્ચ વજ્જતો ઞત્વા, અવજ્જઞ્ચ અવજ્જતો। સમ્માદિટ્ઠિસમાદાના, સત્તા ગચ્છન્તિ સુગ્ગતિં।
અર્થ

319. પરંતુ જે દોષને દોષ તરીકે અને નિર્દોષને નિર્દોષ તરીકે જાણે છે; સમ્યક દૃષ્ટિ ધારણ કરતા જીવો સુગતી (સુખ અને મુક્તિ)ને પામે છે.

શ્લોક 14

પૃષ્ઠભૂમિ

આ અધ્યાય પાલિ ધમ્મપદ (ખુદ્દક નિકાય, પાલિ ત્રિપિટક) નો નિરય વગ્ગ છે, ગાથા 306–319. સાવત્થીના જેતવનમાં અને રાજગહના વેળુવનમાં કહેવાયેલી આ ગાથાઓ વિરોધી સંપ્રદાયોના અનુયાયીઓ અને ભ્રષ્ટ તપસ્વીઓએ રચેલા ગંભીર નૈતિક કૌભાંડોને સંબોધે છે. ગાથા 306 જેતવનમાં કહેવાઈ, જ્યારે પરિવ્રાજિકા સુંદરીની હત્યા વિરોધી સંપ્રદાયોના અનુયાયીઓએ કરાવી અને પછી દોષ બુદ્ધના ભિક્ષુઓ પર ઢોળ્યો, જેથી સંઘની સુકીર્તિ નષ્ટ થાય; ભાડૂતી હત્યારાઓએ કબૂલાત કરી ત્યારે સત્ય પ્રગટ થયું. ગાથા 308 એવા દંભી ભિક્ષુઓને ઉદ્દેશીને કહેવાઈ, જેઓ ગૃહસ્થો તરફથી મળતા સ્વાદિષ્ટ દાનનો ઉપભોગ કરતા હતા અને પવિત્ર જીવનની અવગણના કરતા હતા. ગાથા 316–319 એવા ભ્રમણશીલ તપસ્વીઓના સંદર્ભમાં કહેવાઈ, જેઓ નગ્ન રહીને ઉપવાસ કરતા અથવા ઉગ્ર દેહદમન કરતા હતા અને શુદ્ધિ વિશે વિપરીત દૃષ્ટિ ધરાવતા હતા.

આ પાઠ વિશે

રચયિતા: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

Gautama Buddha ની વધુ રચનાઓ

ત્રિશરણ: ત્રિરત્ન શરણ ગ્રહણકરણીય મેટ્ટા સૂત્ર (મૈત્રી ભાવનાનો પવિત્ર પાઠ)સંબંધીઓ માટે પ્રાર્થનાચિત્તવગ્ગ: મન વિશેની ગાથાઓરતન સુત્ત (બૌદ્ધ શાંતિ અને આશીર્વાદનું સૂત્ર)ધમ્મપદ: યમક વગ્ગ (જોડિયા શ્લોકો)

શું તમે જાણો છો?

ખોટાં બોલનારાની સમાન દુર્ગતિ (ગાથા 306)

અસત્ય બોલનાર નરકમાં જાય છે, અને તે પણ જે દુષ્કર્મ કરીને 'મેં નહીં કર્યું' કહે છે. નીચ કર્મ કરતા અવ્ય દુને પરલોકમાં સમાન દુર્ગતિને પામે છે.

તપતું લોખંડનું ગોળું (ગાથા 308)

દુરાચારી અને અસંયમી માણસે દેશની ભિક્ષા ખાવી તેના કરતાં આગનો પ્રજ્વલિત લોખંડનું ગોળું ગળીતાં બધું બીધું શ્રેષ્ઠ હોત.

વ્યભિચાર માર્જનના ચાર દુષ્પરિણામ (ગાથા 309-310)

દૂસરીની સ્ત્રીમાં મુક્ત પ્રમાદી માણસને ચાર શાપ આવે છે: પાપોપાર્જન, વ્યગ્ર શયન, જનતાની નિંદા, અને ચોથું નરકમાં પતન.

તુણ (કુશ) ઘાસનું ઊલટું ફલક (ગાથા 311)

જેમ તુણ ઘાસ ભૂલથી પકડીને હાથને જ કાપે છે, તેમ જ ભૂલથી અપનાયેલું તપસ્યા-જીવન સાધકને સીધું નરકમાં ખેંચી લે છે.

ઊલટી દૃષ્ટિનો વિનાશ (ગાથા 316-319)

લજ્જ્યાર્હ પણ નહીં તેથી લજ્જાયે છે, અને લજ્જાર્હ તેથી લજ્જાયે નહીં; જ્યાં ભય નહીં ત્યાં ભય પામે છે, અને જ્યાં ભય છે ત્યાં નિર્ભય રહે છે; નિર્દોષમાં દોષ અને દોષમાં નિર્દોષતા જુએ છે - એવો ખોટો મત ધારણ કરતા જીવ દુર્ગતિમાં જાય છે. જ્યારે સમ્યક દૃષ્ટિ ધારણ કરતા સદ્જીવ સુગતી (સ્વર્ગ અને મુક્તિ)ને પામે છે.

વિષય પ્રમાણે બ્રાઉઝ કરો

#Dhammapada#Buddhism#Pali Canon#Karma
Buddhaની સંપૂર્ણ સ્તુતિ અને પાઠ

Buddha

Buddhaનું બધું જુઓ →
મંત્રો

અમિતાભ બુદ્ધને નમન

નમો અમિતાભ બુદ્ધાય: અમિતાભ બુધ્ધને, અસીમ પ્રકાશના બુધ્ધને, સુખાવતીવ્યૂહ પરંપરાથી લીધેલું ટૂંકું સંસ્કૃત નમન.

1 verse
મંત્રો

ભૈષજ્યગુરુ મંત્ર

આ એક પવિત્ર બૌદ્ધ મંત્ર છે, જે ભૈષજ્યગુરુ (ઔષધ બુદ્ધ) સાથે સંકળાયેલો છે અને રોગોના ઉપચાર તથા કલ્યાણ માટે પાઠ કરવામાં આવે છે. મંત્રમાં 'તદ્યથા' (આમ છે) અને 'સ્વાહા' (સત્ય થાય) શબ્દો છે. આ પ્રયોગ તિબેટી બૌદ્ધ ધર્મમાં મહત્વપૂર્ણ છે અને તે ધ્યાન અને ઉપચારના કામ માટે વપરાય છે।

1 verse
મંત્રો

વજ્રસત્ત્વ પ્રાર્થના

આ પ્રાર્થના વજ્રસત્ત્વ બુદ્ધને સમર્પિત છે, જે શુદ્ધિકરણ અને આધ્યાત્મિક શક્તિ આપનાર માનવામાં આવે છે. તેમાં ભક્ત તેમની કૃપા, રક્ષણ અને માર્ગદર્શન માંગે છે, જેથી મન શાંત અને પવિત્ર બને.

1 verse
પૂજા ગ્રંથો

આઠ ઉપદેશો (અટ્ઠશીલ) — બૌદ્ધ શિખામણોનો સંગ્રહ

આઠ શીલ, નૈતિક શિક્ષણના નિયમો જે બૌદ્ધો ઉપોસથ દિવસો કે એકાંત-સાધના દરમિયાન સ્મૃતિ અને શિસ્તને ઊંડી બનાવવા માટે પાળે છે.

8 verses

બૌદ્ધ ધર્મ માંથી વધુ

બધું જુઓ

ત્રિશરણ: ત્રિરત્ન શરણ ગ્રહણ

આ બૌદ્ધ પ્રાર્થના પાલી ભાષામાં છે જેમાં પ્રાર્થીય બુદ્ધ, ધર્મ અને સંઘ (ત્રિરત્ન)ની શરણ લે છે. આ શરણ મંત્રને તીન વાર દોહરાવામાં આવે છે જે આસ્થા અને સમર્પણની ઘોષણા છે.

3 verses

સંબંધીઓ માટે પ્રાર્થના

આ થેરવાદ બૌદ્ધ પરંપરાનો એક ટૂંકો પાલી શ્લોક છે, જે દિવંગત સંબંધીઓને પુણ્ય અર્પણ કરીને તેમના સુખની કામના સાથે ત્રણ વાર બોલાય છે. થેરવાદ અંતિમસંસ્કાર અને સ્મરણ વિધિઓમાં તે ઘણીવાર ઉપયોગમાં લેવાય છે.

3 verses

ચિત્તવગ્ગ: મન વિશેની ગાથાઓ

ધમ્મપદની ૩૩-૪૩ ગાથાઓ: અસ્થિર મનનો રક્ષણ કરવો મુશ્કેલ છે, પરંતુ નીયંત્રિત અને સુશોધિત મન સત્ય આનંદ અને ભયમુક્તિ આણે છે।

11 verses

ધમ્મપદ: યમક વગ્ગ (જોડિયા શ્લોકો)

ધમ્મપદનો યમક વગ્ગ (શ્લોક 1-20) આ ધર્મગ્રંથને શરૂ કરે છે, શીખવતા છે કે મન બધા અનુભવોને આકાર આપે છે અને શત્રુતા સમાપ્ત કરવી પોતાને બુદ્ધિમાનીથી નહીં, ધ્યાનમાં ન હોય તેવા પ્રેમથી છે.

20 verses

અપ્પમાદ વિભાગ (ધમ્મપદની ૨૧-૩૦ ગાથાઓ)

ધમ્મપદના શ્લોકાં 21-32: અપ્પમાદ (સાવધાનતા) અમૃતપદ છે, પ્રમાદ (અસાવધાનતા) મૃત્યુનો પથ છે - તેથી જ્ઞાનીઓ તેમની જાગરૂકતાને ધનની જેમ રક્ષણ કરે છે.

12 verses

અરહંત વગ્ગ: મુક્ત પુરુષ (ગાથાઓ 90–99)

ધર્મમપદની અરહંત વર્ગ (ગાથા 90–99) જાગૃત અરહંતને આદર આપે છે—જે તૃષ્ણાથી મુક્ત હોય, તે ક્યાં પણ રહે શાંતિમય, પક્ષીની જેમ ઉડે છે પણ કોઈ ચિહ્ન રાખતો નથી।

10 verses

સંબંધિત ઉપદેશો

એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો

બૌદ્ધ ધર્મમલ વગ્ગ: માનસિક વિકારો અને શુદ્ધિ (ગાથાઓ 235–255)બૌદ્ધ ધર્મપંડિત વગ્ગ: જ્ઞાની (ગાથાઓ 76–89)બૌદ્ધ ધર્મદંડ વગ્ગ: અહિંસા (ગાથાઓ 129–145)બૌદ્ધ ધર્મપાપ વગ્ગ: પાપ (ગાથાઓ 116–128)