શ્લોકો
શુભ અને કલ્યાણકારી કર્મ કરવામાં જલ્દીથી કરો; આપણાં મનને પાપથી રોકો. કારણ જે માણસ પુણ્ય કરવામાં ધિરાણ કરે છે તે માણસનું મન પાપમાં રમાતું થઈ જાય છે.
શ્લોક 1
જો માણસથી કોઈ પાપ થઈ જાય તો તે તેને બીજીવાર ન કરે; તેમાં કોઈ રુચિ ન કરે, કારણ પાપનો સંચય દુઃખદાયી છે.
શ્લોક 2
જો માણસ પુણ્ય કર્મ કરે તો તેને ધણી ધણીવાર કરે; તેમાં આપણું મન લગાવે, કારણ પુણ્યનો સંચય અત્યંત સુખદાયી છે.
શ્લોક 3
જ્યાં સુધી પાપ કર્મનો ફલ ન આવે ત્યાં સુધી પાપી માણસ પણ પોતાને સુખ-સુવિધા હોય તેવું લાગે છે; પરંતુ જ્યારે પાપનો ફલ આવે છે ત્યારે તે માણસ માત્ર દુઃખ અને કઠોર અનિષ્ટ ભોગવે છે.
શ્લોક 4
જ્યાં સુધી પુણ્ય કર્મનો ફલ ન આવે ત્યાં સુધી સાચો માણસ પણ કષ્ટ કે બુરી પરિસ્થિતિ જોઈ શકે છે; પરંતુ જ્યારે તેનો પુણ્ય ફલ આપે છે ત્યારે તે પુણ્યશીલ માણસ ફક્ત સુખ અને કલ્યાણ જોય છે.
શ્લોક 5
પાપને નાનું જ્ઞાન કરીને, આ મને પર્યંત પહોંચશે નહીં એમ સમજીને અવગણો નહીં. પાણીની એક-એક ટીપું પડતાથી પણ જમણો બાટલો ભરાય જાય છે; તે જ રીતે મૂર્ખ માણસ થોડુંથોડું કરીને પાપથી પોતાને ભરી દે છે.
શ્લોક 6
પુણ્યને નાનું જ્ઞાન કરીને, આ મને ફલ આપશે નહીં એમ વિચાર્યો જોઈ નહીં. પાણીની એક-એક ટીપું પડતાથી પણ જમણો બાટલો ભરાય જાય છે; તે જ રીતે જ્ઞાની માણસ થોડુંથોડું કરીને પુણ્યથી પોતાને પરિપૂર્ણ કરી દે છે.
શ્લોક 7
જેમ કમ સેવકો સાથેનો ધનવાન વેપારી ખતરનાક માર્ગથી બચે છે, અને જેમ જીવનનો પ્રેમ કરનાર માણસ ઝેરથી બચે છે, તે જ રીતે માણસે તમામ પાપ કર્મો સર્વથા છોડી દેવાં જોઈએ.
શ્લોક 8
જો હાથમાં ઘાવ ન હોય તો માણસ હાથથી ઝેર પણ ઉઠાવી શકે છે; ઝેર માત્ર ઘાવવાળી જગ્યાએ જ અંદર જાય છે. તે જ રીતે પાપ ન કરનાર માણસને કોઈ પાપનો પીડા લાગતો નથી.
શ્લોક 9
જે માણસ કોઈ નિર્દોષ, શુદ્ધ અને બેદોષ વ્યક્તિ સાથે દ્રોહ કરે છે, તે પાપ તે જ મૂર્ખ પર પાછો ફરી આવે છે, જેમ હવાના વિરુદ્ધ ફેંકાયેલી બારીક ધૂળ ફેંકનારા પોતાના જ ચહેરા પર આવી પડે છે.
શ્લોક 10
કેટલાક લોકો પુણ્ય-પાપ અનુસાર ફરીથી માનવી ગર્ભમાં જન્મ લે છે; પાપાચારી લોકો નરકમાં પતિત થાય છે; સુચરિત્રવાળા સ્વર્ગમાં જાય છે; અને જે તમામ વિકારોથી મુક્ત હોય તે નિર્વાણ પ્રાપ્ત કરે છે.
શ્લોક 11
ન આકાશમાં, ન સમુદ્રમાં અને ન જ પર્વતોની ગુફામાં-પૃથ્વી પર ત્યાં એવી કોઈ જગ્યા નથી જ્યાં ઊભો રહીને માણસ પોતાના પાપ કર્મના ફલથી બચી શકે.
શ્લોક 12
ન આકાશમાં, ન સમુદ્રમાં અને ન જ પર્વતોની ગુફામાં-પૃથ્વી પર ત્યાં એવી કોઈ જગ્યા નથી જ્યાં ઊભો રહીને માણસ મૃત્યુના પ્રભાવથી બચી શકે.
શ્લોક 13
પૃષ્ઠભૂમિ
આ અધ્યાય પાલિ ધમ્મપદ (ખુદ્દક નિકાય, પાલિ ત્રિપિટક) નો પાપ વગ્ગ છે, ગાથા 116–128. ધમ્મપદ-અટ્ઠકથામાં નોંધાયેલી આ ગાથાઓ સાવત્થી, રાજગહ અને કપિલવત્થુના વિવિધ પ્રસંગોને સંબોધે છે. આ પ્રસંગોમાં ગૃહસ્થ અનાથપિંડિક (ગાથા 119–120), વેપારી મહાધન (ગાથા 123), અને શિકારી કોકનો સમાવેશ થાય છે, જેણે નિર્દોષ ભિક્ષુનું અપમાન કર્યું અને પછી તેના પોતાના જ ખૂંખાર શિકારી કૂતરાઓ તેના પર તૂટી પડ્યા (ગાથા 125). ત્રણ ભિક્ષુ-જૂથોએ આકાશમાં બળીને મરેલા કાગડા, વહાણમાંથી સમુદ્રમાં ફેંકાયેલી સ્ત્રી અને ગુફામાં ફસાયેલા સાત ભિક્ષુઓ વિશે બુદ્ધને પૂછ્યું; ત્યારે તેમણે ઉપદેશ આપ્યો કે પૃથ્વી પર એવું કોઈ સ્થાન નથી જ્યાં પાપકર્મના ફળથી બચી શકાય (ગાથા 127). અને શાક્ય સુપ્પબુદ્ધે બુદ્ધના વચનને ખોટું સાબિત કરવા પોતાના મહેલના સૌથી ઉપરના માળે પોતાને બંધ કરી દીધો, પરંતુ સાતમા દિવસે પૃથ્વીએ તેને ગળી લીધો (ગાથા 128).
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
શું તમે જાણો છો?
કલ્યાણમાં શીધ્રતા (ગાથા 116)
શુભ કર્મ કરવામાં જલ્દીથી કરવું જોઈએ અને મનને પાપથી રોકવું જોઈએ; કારણ જે પુણ્ય કરવામાં ધિરાણ કરે છે તે વ્યક્તિનું મન સ્વતઃ પાપમાં રમાઈ જાય છે.
બાટલી અને ટીપું-ટીપુંનું દૃષ્ટાંત (ગાથા 121-122)
નાના પાપને યોંજ નાનું ગણીને અવગણો નહીં કે આ મને પર્યંત પહોંચશે નહીં-પાણીની એક-એક ટીપું પડતાથી પણ જમણો બાટલો ભરાય જાય છે. તે જ રીતે મૂર્ખ માણસ થોડુંથોડું કરીને પાપથી ભરાઈ જાય છે, અને જ્ઞાની માણસ થોડુંથોડું કરીને પુણ્યથી પરિપૂર્ણ બને છે.
ઘાવ વિનાનો હાથ (ગાથા 124)
જો હાથમાં કોઈ ઘાવ નહીં હોય તો પણ માણસ હાથથી ઝેર પકડી શકે છે; ઝેર માત્ર ઘાવના રસ્તે જ અંદર પ્રવેશ કરે છે. તે જ રીતે જે માણસ પાપ નથી કરતો, તેના પર પાપનો કોઈ અસર નથી હોતો.
હવાના વિરુદ્ધ ફેંકાયેલો ધૂળ (ગાથા 125)
જે માણસ કોઈ નિર્દોષ, શુદ્ધ અને નિષ્કલંક સાધુ સાથે દ્રોહ કરે છે, તે પાપ તે જ મૂર્ખના પર પાછો ફરી આવે છે, જેમ હવાના વિરુદ્ધ ફેંકાયેલી પાતળી ધૂળ ફેંકનારના જ મોઝ પર આવી પડે છે.
સંસારમાં છુપાયનું કોઈ સ્થાન નથી (ગાથા 127-128)
ન આકાશમાં, ન સમુદ્રમાં અને ન જ પર્વતોની ગહેરી ગુફાઓમાં-પૃથ્વી પર ત્યાં એવી કોઈ જગ્યા નથી જ્યાં લુકાઈને માણસ આપણા પાપના ફળ કે મૃત્યુથી બચી શકે.
વિષય પ્રમાણે બ્રાઉઝ કરો
Buddha
બૌદ્ધ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો
