Bharat Devotion
Embroidered artwork for સુખ વગ્ગ: પરમ સુખ (ગાથાઓ 197–208): Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

સુખ વગ્ગ

પરમ સુખ (ગાથાઓ 197–208)

ધમ્મપદના સુખ વર્ગમાં 12 આનંદમય ગાથાઓ (197–208) સમાવિષ્ટ છે, જે ભૌતિક ભોગવિલાસના બદલે માનસિક શાંતિ, દ્વેષમુક્તિ અને તૃષ્ણા-મુક્તિમાં સત્ય સુખ સિદ્ધ કરે છે. 'અહો! આપણે વૈર રાખનાર લોકોમાં પણ વૈર-રહિત થઈને કેટલા સુખથી જીવીએ છીએ!'—આ દિવ્ય આનંદ સાથે તથાગત સંસારની પ્રતિસ્પર્ધાને દુ:ખનું મૂળ કહે છે. જીત વૈર ઉત્પન્ન કરે છે અને પરાજિત દુ:ખમાં સુતે છે, પણ જે શાંત પુરુષ જય અને પરાજય બંને છોડી દે છે તે પરમ સુખમાં નિદ્રા કરે છે. આ વર્ગમાં પ્રસિદ્ધ ગાથા સમાવિષ્ટ છે: 'આરોગ્ય પરમ લાભ છે, સંતોષ પરમ ધન છે, વિશ્વાસ પરમ બંધુ છે, અને નિર્વાણ પરમ સુખ છે.' (ગાથા 204)।

શ્લોકો

૧૯૭। સુસુખં વત જીવામ, વેરિનેસુ અવેરિનો; વેરિનેસુ મનુસ્સેસુ, વિહરામ અવેરિનો।

શ્લોક 1

૧૯૮। સુસુખં વત જીવામ, આતુરેસુ અનાતુરા; આતુરેસુ મનુસ્સેસુ, વિહરામ અનાતુરા।

શ્લોક 2

૧૯૯। સુસુખં વત જીવામ, ઉસ્સુકેસુ અનુસ્સુકા; ઉસ્સુકેસુ મનુસ્સેસુ, વિહરામ અનુસ્સુકા।

શ્લોક 3

૨૦૦। સુસુખં વત જીવામ, યેસં નો નત્થિ કિઞ્ચનં; પીતિભક્ખા ભવિસ્સામ, દેવા આભસ્સરા યથા।

શ્લોક 4

૨૦૧। જયં વેરં પસવતિ, દુક્ખં સેતિ પરાજિતો; ઉપસન્તો સુખં સેતિ, હિત્વા જયપરાજયં।

શ્લોક 5

૨૦૨। નત્થિ રાગસમો અગ્ગિ, નત્થિ દોસસમો કલિ; નત્થિ ખન્ધસમા દુક્ખા, નત્થિ સન્તિપરં સુખં।

શ્લોક 6

૨૦૩। જિઘચ્છાપરમા રોગા, સઙ્ખારપરમા દુખા; એતં ઞત્વા યથાભૂતં, નિબ્બાનં પરમં સુખં।

શ્લોક 7

૨૦૪। આરોગ્યપરમા લાભા, સન્તિટ્ઠિપરમં ધનં; વિસ્સાસપરમા ઞાતિ, નિબ્બાનં પરમં સુખં।

શ્લોક 8

૨૦૫। પવિવેકરસં પિત્વા, રસં ઉપસમસ્સ ચ; નિદ્દરો હોતિ નિપ્પાપો, ધમ્મપીતિરસં પિવં।

શ્લોક 9

૨૦૬। સાહુ દસ્સનમરિયાનં, સન્નિવાસો સદા સુખો; અદસ્સનેન બાલાનં, નિચ્ચમેવ સુખી સિયા।

શ્લોક 10

૨૦૭। બાલસઙ્ગતચારી હિ, દીઘમદ્ધાન સોચતિ; દુક્ખો બાલેહિ સંવાસો, અમિત્તેનેવ સબ્બદા; ધીરો ચ સુખસંવાસો, ઞાતીનંવ સમાગમો।

શ્લોક 11

૨૦૮। તસ્મા હિ: ધીરઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ બહુસ્સુતઞ્ચ, ધોરય્હસીલં વતવન્તમારિયં; તં તાદિસં સપ્પુરિસં સુમેધં, ભજેથ નક્ખત્તપથંવ ચન્દિમા।

શ્લોક 12

પૃષ્ઠભૂમિ

આ અધ્યાય પાલિ ધમ્મપદ (ખુદ્દક નિકાય, પાલિ ત્રિપિટક)ના સુખ વગ્ગનો છે, ગાથા 197–208. કપિલવત્થુ, વેસાલી અને સાવત્થીમાં કહેવાયેલો આ અધ્યાય ભગવાન બુદ્ધે કરાવેલા ઐતિહાસિક સમાધાનોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ગાથા 197–199 ત્યારે કહેવાઈ જ્યારે શાક્યો અને કોલિયો રોહિણી નદીના જળ માટે ભયંકર યુદ્ધની અણી પર હતા; ભગવાન બુદ્ધ બંને સેનાઓની વચ્ચે ઊભા રહ્યા અને પૂછ્યું કે શું જળ ઉમદા યોદ્ધાઓના રક્ત કરતાં વધુ મૂલ્યવાન છે. ગાથા 201 ત્યારે કહેવાઈ જ્યારે કોસલના રાજા પસેનદિ તેમના ભત્રીજા અજાતસત્તુ દ્વારા યુદ્ધમાં પરાજિત થયા હતા, અને ગાથા 204 રાજા પસેનદિ અતિભોજનથી પીડાતા હતા ત્યારે તેમને આશ્વાસન આપવા માટે કહેવાઈ.

આ પાઠ વિશે

રચયિતા: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

શું તમે જાણો છો?

વૈર રાખનાર લોકોમાં વૈર-રહિતતા (ગાથા 197-199)

અહો! આપણે વૈર રાખનાર લોકોમાં વૈર-રહિત રહીને અતિ સુખપૂર્વક જીવીએ છીએ; દ્વેષપીડિત મનુષ્યોમાં સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છીએ; અને સાંસારિક ધરપકડમાં બેચેન લોકોમાં સર્વથા શાંત છીએ.

આનંદ ખાવું (ગાથા 200)

અહો! આપણે અતિ સુખથી જીવીએ છીએ, કારણ કે આપણે પોતાનું કોઈ પણ સાંસારિક સંગ્રહ માલિકીમાં નથી રાખતા! આભાસ્વર સ્વર્ગના તેજસ્વી દેવતાઓની જેમ, આપણે ફક્ત આધ્યાત્મિક આનંદ (પ્રીતિ)ને જ ખાદ્ય બનાવી જીવીએ છીએ.

જીત વૈર ઉત્પન્ન કરે છે (ગાથા 201)

વિજય અને પરાજય ગહન વૈર ઉત્પન્ન કરે છે; પરાજિત વ્યક્તિ તીવ્ર શોકમાં સુતે છે; પણ શાંત જ્ઞાની જે જય અને પરાજય બંને છોડી દે છે, તે અટૂટ શાંતિમાં નિદ્રા કરે છે.

ચાર પરમોત્તમ સંપત્તિઓ (ગાથા 204)

આરોગ્ય પરમ લાભ છે, સંતોષ પરમ ધન છે, વિશ્વાસ પરમ બંધુ છે, અને નિર્વાણ પરમ સુખ છે.

તારાના પથ પર ચંદ્રમા (ગાથા 208)

જે પ્રમાણે પૂર્ણિમાનો ચંદ્રમા આકાશમાં તારાઓના પથમાર્ગ ધીરે ધીરે અનુસરે છે, તે જ પ્રમાણે મનુષ્યે ધીર, પ્રજ્ઞાવાન, બહુશ્રુત, ધર્મધર અને સત્યનિષ્ઠ સત્પુરુષનો અનુસરણ કરવો જોઈએ.

વિષય પ્રમાણે બ્રાઉઝ કરો

Buddhaની સંપૂર્ણ સ્તુતિ અને પાઠ

Buddha

Buddhaનું બધું જુઓ →

બૌદ્ધ ધર્મ માંથી વધુ

બધું જુઓ