श्लोक
नाम 1–5: श्रीमाता — मङ्गलमयी माता; श्रीमहाराज्ञी — ब्रह्माण्डकी साम्राज्ञी; श्रीमत्सिंहासनेश्वरी — अति वैभवशाली सिंहासनकी स्वामिनी; चिदग्निकुण्डसम्भूता — शुद्ध चैतन्यरूपी अग्निकुण्डबाट प्रकट हुनुभएकी; देवकार्यसमुद्यता — देवताहरूको कार्य पूरा गर्न सदा तत्पर रहनुहुने।
श्लोक 1
नाम 6–9: उद्यद्भानुसहस्राभा — उदाउँदो हजार सूर्यको तेज भएकी; चतुर्बाहुसमन्विता — चार भुजाधारी; रागस्वरूपपाशाढ्या — प्रेमरूपी पाश हातमा धारण गर्नुहुने; क्रोधाकाराङ्कुशोज्ज्वला — क्रोधरूपी अङ्कुश धारण गरेर दीप्तिमान हुनुहुने।
श्लोक 2
नाम 10–12: मनोरूपेक्षुकोदण्डा — मनलाई प्रतिनिधित्व गर्ने उखुको धनु हातमा लिनुहुने; पञ्चतन्मात्रसायका — पाँच सूक्ष्म तत्त्वलाई बाणका रूपमा धारण गर्नुहुने; निजारुणप्रभापूरमज्जद्ब्रह्माण्डमण्डला — आफ्नो रक्तवर्ण तेजको प्रवाहमा सम्पूर्ण ब्रह्माण्डलाई डुबाउनुहुने।
श्लोक 3
नाम 13–14: चम्पकाशोकपुन्नागसौगन्धिकलसत्कचा — चम्पा, अशोक, पुन्नाग र सौगन्धिक फूलले सजिएको केश भएकी; कुरुविन्दमणिश्रेणीकनत्कोटीरमण्डिता — कुरुविन्द मणिको पङ्क्तिले सजिएको चमकिलो मुकुट धारण गर्नुहुने।
श्लोक 4
नाम 15–16: अष्टमीचन्द्रविभ्राजदलिकस्थलशोभिता — पक्षको आठौँ रातको अर्धचन्द्रजस्तै चम्किलो निधार भएकी; मुखचन्द्रकलङ्काभमृगनाभिविशेषका — चन्द्रमाको दागजस्तै देखिने कस्तूरीको टीका लगाउनुहुने।
श्लोक 5
नाम 17–18: वदनस्मरमाङ्गल्यगृहतोरणचिल्लिका — कामदेवको मङ्गलमय गृहको तोरणजस्ता भौँ भएकी, जसलाई उनको मुखले मिल्दो बनाउँछ; वक्त्रलक्ष्मीपरीवाहचलन्मीनाभलोचना — मुखबाट बग्ने सौन्दर्यको धारामा चलिरहेका माछाको चमक भएका नेत्र भएकी।
श्लोक 6
नाम 19–20: नवचम्पकपुष्पाभनासादण्डविराजिता — नयाँ फुल्दै गरेको चम्पाफूलजस्तो सुन्दर नाक भएकी; ताराकान्तितिरस्कारिनासाभरणभासुरा — ताराको चमकलाई पनि पराजित गर्ने नाकको आभूषणले दीप्तिमान हुनुहुने।
श्लोक 7
नाम 21–22: कदम्बमञ्जरीक्लृप्तकर्णपूरमनोहरा — कदम्बका मञ्जरीलाई कर्णाभूषण बनाएर मनमोहक देखिनुहुने; ताटङ्कयुगलीभूततपनोडुपमण्डला — सूर्य र चन्द्रमालाई ठूला कर्णफूलको जोडीका रूपमा धारण गर्नुहुने।
श्लोक 8
नाम 23–24: पद्मरागशिलादर्शपरिभाविकपोलभूः — पद्मरागमणिकोऐनालाई पनि सौन्दर्यमा पराजित गर्ने गाला भएकी; नवविद्रुमबिम्बश्रीन्यक्कारिरदनच्छदा — ताजा विद्रुम र बिम्बफलको चमकलाई पनि फिका पार्ने ओठ भएकी।
श्लोक 9
नाम 25–26: शुद्धविद्याङ्कुराकारद्विजपङ्क्तिद्वयोज्ज्वला — शुद्ध विद्याको अङ्कुरजस्ता दाँतका दुई पङ्क्तिले दीप्तिमान हुनुहुने; कर्पूरवीटिकामोदसमाकर्षिदिगन्तरा — कपूरयुक्त पानको सुगन्धले सबै दिशाहरूलाई आकर्षित गर्नुहुने।
श्लोक 10
नाम 27–28: निजसल्लापमाधुर्यविनिर्भर्त्सितकच्छपी — आफ्नो मधुर वाणीले सरस्वतीको वीणालाई पनि लजाउनुहुने; मन्दस्मितप्रभापूरमज्जत्कामेशमानसा — मन्द मुस्कानको तेजमा कामेश (शिव) को मन पनि डुबाउनुहुने।
श्लोक 11
नाम 29–30: अनाकलितसादृश्यचिबुकश्रीविराजिता — अतुलनीय सौन्दर्यका कारण कुनै पनि वस्तुसँग तुलना गर्न नसकिने चिउँडोको शोभा भएकी; कामेशबद्धमाङ्गल्यसूत्रशोभितकन्धरा — कामेशले बाँधिदिएको मङ्गलसूत्रले सजिएको घाँटी भएकी।
श्लोक 12
नाम 31–32: कनकाङ्गदकेयूरकमनीयभुजान्विता — सुनका बाजुबन्दले सुन्दर रूपमा सजिएका बाहु भएकी; रत्नग्रैवेयचिन्ताकलोलमुक्ताफलान्विता — रत्नजडित हारमा झुण्डिएको मोतीको पदक भएको घाँटीले दीप्तिमान हुनुहुने।
श्लोक 13
नाम 33–34: कामेश्वरप्रेमरत्नमणिप्रतिपणस्तनी — कामेश्वरले दिएको प्रेमरूपी रत्नमणिको बदलामा आफ्ना स्तन समर्पण गर्नुहुने; नाभ्यालवालरोमालिलताफलकुचद्वयी — नाभिको गहिराइबाट माथि उक्लने महीन रौंको लहराका फलजस्ता स्तन भएकी।
श्लोक 14
नाम 35–36: लक्ष्यरोमलताधारतासमुन्नेयमध्यमा — रौंको लहराले टेको दिएको भएकाले मात्र अनुमान गर्न सकिने कम्मर भएकी; स्तनभारदलन्मध्यपट्टबन्धवलित्रया — स्तनको भारले कम्मर नभाँचियोस् भनी पट्टीझैं बनेका तीन तहका पेट भएकी।
श्लोक 15
नाम 37–38: अरुणारुणकौसुम्भवस्त्रभास्वत्कटीतटी — उदाउँदो सूर्यजस्तै रातो, कुसुम्भ फूलको रङ्गले रङ्गिएको वस्त्रले सजिएको कम्मर भएकी; रत्नकिङ्किणिकारम्यरशनादामभूषिता — रत्नजडित घुँघरुले मनोहर बनेको करधनीले विभूषित हुनुहुने।
श्लोक 16
नाम 39–40: कामेशज्ञातसौभाग्यमार्दवोरुद्वयान्विता — आफ्ना पति कामेशलाई मात्र थाहा भएको सौभाग्य र कोमलता भएका जाँघ भएकी; माणिक्यमकुटाकारजानुद्वयविराजिता — माणिक्य रत्नबाट बनेका मुकुटजस्ता घुँडा भएकी।
श्लोक 17
नाम 41–43: इन्द्रगोपपरिक्षिप्तस्मरतूणाभजङ्घिका — रत्नले ढाकिएको कामदेवको तरकसजस्तो चम्किने पिँडुला भएकी; गूढगुल्फा — जसका गोडाका गाँठा लुकेका छन्; कूर्मपृष्ठजयिष्णुप्रपदान्विता — कछुवाको ढाडलाई समेत चिल्लोपन र सुन्दरतामा जित्ने पाउको मेहराब भएकी।
श्लोक 18
नाम 44–45: नखदीधितिसंछन्ननमज्जनतमोगुणा — पाउका नङको प्रकाशले चरणमा नमस्कार गर्ने भक्तहरूको अज्ञानरूपी अन्धकार पूर्ण रूपमा हटाउनुहुने; पदद्वयप्रभाजालपराकृतसरोरुहा — दुई पाउको तेजले कमलफूललाई पनि पराजित गर्नुहुने।
श्लोक 19
नाम 46–48: शिञ्जानमणिमञ्जिरमण्डितश्रीपदाम्बुजा — मधुर झङ्कार गर्ने रत्नजडित सुनका पाउजेबले सजिएका मङ्गलमय चरणकमल भएकी; मरालीमन्दगमना — हंसिनीजस्तो मन्द र कोमल चालले हिँड्नुहुने; महालावण्यशेवधिः — सौन्दर्यको महान् भण्डार।
श्लोक 20
नाम 49–54: सर्वारुणा — सम्पूर्ण रूपमा रातो वर्ण भएकी; अनवद्याङ्गी — पूजनीय शरीर भएकी; सर्वाभरणभूषिता — सबै प्रकारका आभूषणले सजिएकी; शिवकामेश्वराङ्कस्था — कामविजेता शिवको काखमा विराजमान हुनुहुने; शिवा — सबै मङ्गल प्रदान गर्नुहुने; स्वाधीनवल्लभा — आफ्ना पतिलाई सदैव आफ्नो वशमा राख्नुहुने।
श्लोक 21
नाम 55–58: सुमेरुमध्यशृङ्गस्था — सुमेरु पर्वतको बीचको शिखरमा विराजमान हुनुहुने; श्रीमन्नगरनायिका — अति मङ्गलमय (वा समृद्ध) नगरकी अधीश्वरी; चिन्तामणिगृहान्तस्था — चिन्तामणिले बनेको भवनभित्र बस्नुहुने; पञ्चब्रह्मासनस्थिता — पाँच ब्रह्माहरूले बनाएको आसनमा विराजमान हुनुहुने।
श्लोक 22
नाम 59–63: महापद्माटवीसंस्था — महान् कमल वनमा वास गर्नुहुने; कदम्बवनवासिनी — कदम्ब वनमा निवास गर्नुहुने; सुधासागरमध्यस्था — अमृतसागरको बीचमा बस्नुहुने; कामाक्षी — जसका नेत्रले इच्छा जगाउँछन्, वा सुन्दर नेत्र भएकी; कामदायिनी — सबै इच्छा पूर्ण गर्नुहुने।
श्लोक 23
नाम 64–65: देवर्षिगणसङ्घातस्तूयमानात्मवैभवा — देवता र ऋषिगणहरूको समूहले जसको महिमाको स्तुति गर्छन्; भण्डासुरवधोद्युक्तशक्तिसेनासमन्विता — भण्डासुरको वध गर्न तत्पर शक्तिसेनाले युक्त हुनुहुने।
श्लोक 24
नाम 66–67: सम्पत्करीसमारूढसिन्धुरव्रजसेविता — सम्पत्करीद्वारा कुशलतापूर्वक सञ्चालित हात्तीहरूको समूहबाट सेवित हुनुहुने; अश्वारूढाधिष्ठिताश्वकोटिकोटिभिरावृता — अश्वारूढा शक्तिको अधीनमा रहेका करोडौँ घोडसवारहरूले घेरिएकी।
श्लोक 25
नाम 68–69: चक्रराजरथारूढसर्वायुधपरिष्कृता — सबै प्रकारका हतियारले सजिएर चक्रराज रथमा सवार हुनुहुने; गेयचक्ररथारूढमन्त्रिणीपरिसेविता — गेयचक्र रथमा सवार मन्त्रिणी शक्तिबाट सेवित हुनुहुने।
श्लोक 26
नाम 70–71: किरिचक्ररथारूढदण्डनाथापुरस्कृता — किरिचक्र रथमा सवार दण्डनाथा शक्तिले अगाडि रहेर सेवा गरेकी; ज्वालामालिनिकाक्षिप्तवह्निप्राकारमध्यगा — ज्वालामालिनी देवीले रचेको अग्निको किल्लाको केन्द्रमा विराजमान हुनुहुने।
श्लोक 27
नाम 72–73: भण्डसैन्यवधोद्युक्तशक्तिविक्रमहर्षिता — भण्डासुरको सेना नष्ट गर्न तत्पर शक्तिहरूको पराक्रमले हर्षित हुनुहुने; नित्यापराक्रमाटोपनिरीक्षणसमुत्सुका — आफ्ना नित्या देवीहरूको पराक्रम र गौरव हेर्न उत्सुक रहनुहुने।
श्लोक 28
नाम 74–75: भण्डपुत्रवधोद्युक्तबालाविक्रमनन्दिता — भण्डका पुत्रहरूको वध गर्न तत्पर बाला देवीको पराक्रम देखेर आनन्दित हुनुहुने; मन्त्रिण्यम्बाविरचितविषङ्गवधतोषिता — मन्त्रिणी शक्तिले युद्धमा विषङ्ग असुरको वध गरेकोमा सन्तुष्ट हुनुहुने।
श्लोक 29
नाम 76–77: विशुक्रप्राणहरणवाराहीवीर्यनन्दिता — विशुक्रको प्राण हरण गर्ने वाराही देवीको वीरताले प्रसन्न हुनुहुने; कामेश्वरमुखालोककल्पितश्रीगणेश्वरा — कामेश्वरको मुखको दृष्टिबाट श्रीगणेश्वरलाई उत्पन्न गर्नुभएकी।
श्लोक 30
नाम 78–79: महागणेशनिर्भिन्नविघ्नयन्त्रप्रहर्षिता — गणेशले सबै विघ्नयन्त्र भत्काउँदा प्रसन्न हुनुहुने; भण्डासुरेन्द्रनिर्मुक्तशस्त्रप्रत्यस्त्रवर्षिणी — भण्डासुरले प्रहार गरेको प्रत्येक अस्त्रको जवाफमा प्रतिअस्त्रको वर्षा गर्नुहुने।
श्लोक 31
नाम 80–81: कराङ्गुलिनखोत्पन्ननारायणदशाकृतिः — आफ्नो हातको औँलाको नङबाट नारायण (विष्णु) का दश अवतारहरू प्रकट गर्नुभएकी; महापाशुपतास्त्राग्निनिर्दग्धासुरसैनिका — महापाशुपत अस्त्रको अग्निले असुरहरूका सेनालाई भस्म पार्नुभएकी।
श्लोक 32
नाम 82–83: कामेश्वरास्त्रनिर्दग्धसभण्डासुरशून्यका — कामेश्वर अस्त्रद्वारा भण्डासुर र उसको राजधानी शून्यकसहित नष्ट गर्नुभएकी; ब्रह्मोपेन्द्रमहेन्द्रादिदेवसंस्तुतवैभवा — ब्रह्मा, विष्णु, इन्द्र र अन्य देवताहरूद्वारा जसको अनेक शक्तिहरूको स्तुति गरिन्छ।
श्लोक 33
नाम 84–85: हरनेत्राग्निसन्दग्धकामसञ्जीवनौषधिः — शिवको (तेस्रो) नेत्रको अग्निले भस्म भएका कामदेवलाई जीवन दिने औषधि बन्नुभएकी; श्रीमद्वाग्भवकूटैकस्वरूपमुखपङ्कजा — जसको कमलजस्तो मुख मङ्गलमय वाग्भवकूटको स्वरूप हो (पञ्चदशी मन्त्रका अक्षरसमूह)।
श्लोक 34
नाम 86–87: कण्ठाधःकटिपर्यन्तमध्यकूटस्वरूपिणी — घाँटीदेखि कम्मरसम्म पञ्चदशाक्षरी मन्त्रको मध्यकूटको स्वरूप हुनुहुने; शक्तिकूटैकतापन्नकट्यधोभागधारिणी — कम्मरभन्दा तलको भाग पञ्चदशाक्षरी मन्त्रको अन्तिम चार अक्षरको शक्तिकूटरूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 35
नाम 88–91: मूलमन्त्रात्मिका — मूलमन्त्र (पञ्चदशाक्षरी मन्त्र) को साक्षात् स्वरूप; मूलकूटत्रयकलेवरा — पञ्चदशाक्षरी मन्त्रका तीन भागबाट बनेको (सूक्ष्म) शरीर भएकी; कुलामृतैकरसिका — कुल नामक अमृतको विशेष रसमा रमाउनुहुने; कुलसङ्केतपालिनी — कुलमार्ग नामक योगपथका अनुष्ठानको सङ्केतको रक्षा गर्नुहुने।
श्लोक 36
नाम 92–98: कुलाङ्गना — उच्च कुलमा जन्मिएकी; कुलान्तस्था — कुलविद्याभित्र विराजमान हुनुहुने; कौलिनी — कुलसँग सम्बन्धित; कुलयोगिनी — कुल परम्परामा प्रतिष्ठित देवी; अकुला — कुल-बन्धनभन्दा परको; समयान्तस्था — 'समय' (आन्तरिक उपासना) भित्र विराजमान हुनुहुने; समयाचारतत्परा — समय उपासना-पद्धतिमा सदा लीन रहनुहुने।
श्लोक 37
नाम 99–102: मूलाधारैकनिलया — जसको मुख्य वासस्थान मूलाधार चक्र हो; ब्रह्मग्रन्थिविभेदिनी — ब्रह्मग्रन्थि भेद गर्नुहुने; मणिपूरान्तरुदिता — मणिपूर चक्रभित्रबाट प्रकट हुनुहुने; विष्णुग्रन्थिविभेदिनी — विष्णुग्रन्थि भेद गर्नुहुने।
श्लोक 38
नाम 103–106: आज्ञाचक्रान्तरालस्था — आज्ञाचक्रको केन्द्रमा विराजमान हुनुहुने; रुद्रग्रन्थिविभेदिनी — रुद्र (शिव) ग्रन्थि भेद गर्नुहुने; सहस्राराम्बुजारूढा — सहस्रदल कमलमा आरूढ हुनुहुने; सुधासाराभिवर्षिणी — अमृतधारा बर्साउनुहुने।
श्लोक 39
नाम 107–111: तडिल्लतासमरुचिः — बिजुलीको चमकजस्तो सुन्दर आभा भएकी; षट्चक्रोपरिसंस्थिता — छ चक्रको माथि विराजमान हुनुहुने; महासक्तिः — शिव र शक्तिको दिव्य मिलनमा अत्यन्त आसक्त हुनुहुने; कुण्डलिनी — कुण्डली (कुण्डल कोरेको) रूप धारण गर्नुहुने; बिसतन्तुतनीयसी — कमलनालको तन्तुजस्तै महीन र कोमल।
श्लोक 40
नाम 112–117: भवानी — भव (शिव) की पत्नी; भावनागम्या — कल्पना वा विचारद्वारा प्राप्त हुन नसक्ने; भवारण्यकुठारिका — संसाररूपी वनलाई काट्ने कुठारजस्ती; भद्रप्रिया — सबै मङ्गलमय वस्तुप्रति प्रेम राख्नुहुने र मङ्गल प्रदान गर्नुहुने; भद्रमूर्तिः — मङ्गल र करुणाको साक्षात् मूर्ति; भक्तसौभाग्यदायिनी — भक्तहरूलाई सौभाग्य प्रदान गर्नुहुने।
श्लोक 41
नाम 118–125: भक्तिप्रिया — भक्तिप्रति प्रेम राख्नुहुने र भक्तिले प्रसन्न हुनुहुने; भक्तिगम्या — केवल भक्तिद्वारा मात्र प्राप्त हुनुहुने; भक्तिवश्या — भक्तिद्वारा वशमा आउनुहुने; भयापहा — भय हर्नुहुने; शाम्भवी — शम्भु (शिव) की पत्नी; शारदाराध्या — वाणीकी देवी शारदाद्वारा पूजित हुनुहुने; शर्वाणी — शर्व (शिव) की पत्नी; शर्मदायिनी — सुख प्रदान गर्नुहुने।
श्लोक 42
नाम 126–133: शाङ्करी — सुख प्रदान गर्नुहुने; श्रीकरी — प्रचुर ऐश्वर्य प्रदान गर्नुहुने; साध्वी — पतिव्रता र शुद्ध आचरण भएकी; शरच्चन्द्रनिभानना — स्वच्छ शरद् ऋतुको आकाशमा पूर्णिमाको चन्द्रजस्तो चम्किने मुख भएकी; शातोदरी — पातलो कम्मर भएकी; शान्तिमती — शान्तिले युक्त; निराधारा — कुनै आधारमा निर्भर नहुनुहुने; निरञ्जना — कुनै पनि वस्तुमा नबाँधिने, अनासक्त।
श्लोक 43
नाम 134–143: निर्लेपा — कर्मबाट उत्पन्न हुने सबै मलबाट मुक्त; निर्मला — सबै दोषबाट मुक्त; नित्या — शाश्वत; निराकरा — आकाररहित; निराकुला — विचलित नहुनुहुने; निर्गुणा — सत्त्व, रजस् र तमस् — प्रकृतिका तीनै गुणभन्दा परको; निष्कला — अंशरहित; शान्ता — शान्त; निष्कामा — कामनारहित; निरुपप्लवा — अविनाशी।
श्लोक 44
नाम 144–151: नित्यमुक्ता — सांसारिक बन्धनबाट सदा मुक्त; निर्विकारा — विकाररहित; निष्प्रपञ्चा — यस ब्रह्माण्डको भन्दा परको; निराश्रया — कुनै पनि वस्तुमा आश्रित नहुनुहुने; नित्यशुद्धा — सदा शुद्ध; नित्यबुद्धा — सदा ज्ञानस्वरूपा; निरवद्या — निर्दोष वा प्रशंसनीय; निरन्तरा — सर्वव्यापी।
श्लोक 45
नाम 152–159: निष्कारणा — कारणरहित; निष्कलङ्का — निष्कलङ्क; निरुपाधिः — उपाधि वा सीमाबाट मुक्त; निरीश्वरा — जसको कोही माथिल्लो शासक वा रक्षक छैन; नीरागा — रागरहित; रागमथनी — कामना र आसक्तिलाई नाश गर्नुहुने; निर्मदा — अहङ्काररहित; मदनाशिनी — घमण्ड नाश गर्नुहुने।
श्लोक 46
नाम 160–167: निश्चिन्ता — कुनै पनि कुरामा चिन्ता नभएकी; निरहङ्कारा — अहङ्काररहित, 'म' र 'मेरो' भन्ने भावनाबाट मुक्त; निर्मोहा — मोहबाट मुक्त; मोहनाशिनी — भक्तहरूको मोह नाश गर्नुहुने; निर्ममा — कुनै पनि वस्तुमा स्वार्थरहित; ममताहन्त्री — स्वामित्वको भावना नाश गर्नुहुने; निष्पापा — पापरहित; पापनाशिनी — भक्तहरूका सबै पाप नाश गर्नुहुने।
श्लोक 47
नाम 168–175: निष्क्रोधा — क्रोधरहित; क्रोधशमनी — भक्तहरूको क्रोध शान्त गर्नुहुने; निर्लोभा — लोभरहित; लोभनाशिनी — भक्तहरूको लोभ नाश गर्नुहुने; निःसंशया — सन्देहरहित; संशयघ्नी — सबै सन्देह नाश गर्नुहुने; निर्भवा — जन्मरहित; भवनाशिनी — संसार (जन्म-मृत्युको चक्र) को दुःख नाश गर्नुहुने।
श्लोक 48
नाम 176–183: निर्विकल्पा — मिथ्या कल्पनाबाट मुक्त; निराबाधा — कुनै पनि कुराले बाधा नपुर्याउने; निर्भेदा — सबै भेदभावभन्दा परको; भेदनाशिनी — वासनाबाट उत्पन्न भक्तहरूको सबै भेदभाव नाश गर्नुहुने; निर्नाशा — अविनाशी; मृत्युमथनी — मृत्युलाई नाश गर्नुहुने; निष्क्रिया — कर्मरहित रहनुहुने; निष्परिग्रहा — कुनै पनि वस्तु ग्रहण वा स्वीकार नगर्नुहुने।
श्लोक 49
नाम 184–192: निस्तुला — अतुलनीय, तुलना नगर्न सकिने; नीलचिकुरा — चम्किलो कालो केश भएकी; निरपाया — अविनाशी; निरत्यया — उल्लङ्घन गर्न नसकिने; दुर्लभा — अत्यन्त कठिनाइले मात्र प्राप्त हुनुहुने; दुर्गमा — अत्यन्त प्रयासले मात्र पुग्न सकिने; दुर्गा — देवी दुर्गा; दुःखहन्त्री — दुःख हर्नुहुने; सुखप्रदा — सुख प्रदान गर्नुहुने।
श्लोक 50
नाम 193–198: दुष्टदूरा — पापीहरूले पुग्न नसक्ने; दुराचारशमनी — दुष्ट आचरणलाई शान्त पार्नुहुने; दोषवर्जिता — सबै दोषबाट मुक्त; सर्वज्ञा — सर्वज्ञ; सान्द्रकरुणा — गहन करुणा प्रकट गर्नुहुने; समानाधिकवर्जिता — जसको न बराबरी छ, न माथि कोही छ।
श्लोक 51
नाम 199–204: सर्वशक्तिमयी — सबै दिव्य शक्तिले युक्त, सर्वशक्तिमान; सर्वमङ्गला — सबै मङ्गलको स्रोत; सद्गतिप्रदा — सन्मार्गमा डोर्याउनुहुने; सर्वेश्वरी — चेतन र अचेतन सबैमाथि शासन गर्नुहुने; सर्वमयी — प्रत्येक चेतन र अचेतन वस्तुमा व्याप्त; सर्वमन्त्रस्वरूपिणी — सबै मन्त्रको सार।
श्लोक 52
नाम 205–211: सर्वयन्त्रात्मिका — सबै यन्त्रको आत्मा; सर्वतन्त्ररूपा — सबै तन्त्रको आत्मा वा स्वरूप; मनोन्मनी — शिवकी शक्ति; माहेश्वरी — महेश्वरकी पत्नी; महादेवी — अपरिमित शरीर भएकी; महालक्ष्मी — महान् देवी लक्ष्मी; मृडप्रिया — मृड (शिव) की प्रिय।
श्लोक 53
नाम 212–218: महारूपा — महान् रूप भएकी; महापूज्या — सर्वोच्च पूजनीय; महापातकनाशिनी — ठूला पाप समेत नाश गर्नुहुने; महामाया — महान् माया; महासत्त्वा — महान् सत्त्व भएकी; महाशक्तिः — महान् शक्ति भएकी; महारतिः — असीम आनन्द भएकी।
श्लोक 54
नाम 219–225: महाभोगा — अपार ऐश्वर्य भएकी; महैश्वर्या — सर्वोच्च सार्वभौमसत्ता भएकी; महावीर्या — वीरतामा सर्वोच्च; महाबला — बलमा सर्वोच्च; महाबुद्धिः — बुद्धिमा सर्वोच्च; महासिद्धिः — सर्वोच्च सिद्धि भएकी; महायोगेश्वरेश्वरी — ठूला योगीहरूद्वारा समेत पूजित हुनुहुने।
श्लोक 55
नाम 226–231: महातन्त्रा — कुलार्णव र ज्ञानार्णव जस्ता महान् तन्त्रहरूद्वारा पूजित; महामन्त्रा — सर्वोच्च मन्त्र; महायन्त्रा — महान् यन्त्रको स्वरूप; महासना — महान् आसनमा विराजमान हुनुहुने; महायागक्रमाराध्या — महायागको विधिद्वारा आराधित; महाभैरवपूजिता — महाभैरव (शिव) द्वारा समेत पूजित।
श्लोक 56
नाम 232–234: महेश्वरमहाकल्पमहाताण्डवसाक्षिणी — सृष्टिको महाकल्पको अन्त्यमा महेश्वरको महाताण्डवको साक्षी हुनुहुने; महाकामेशमहिषी — महाकामेश्वर (शिव) की महारानी; महात्रिपुरसुन्दरी — महान् त्रिपुरसुन्दरी।
श्लोक 57
नाम 235–237: चतुष्षष्ट्युपचाराढ्या — चौसठ उपचारले पूजित हुनुहुने; चतुष्षष्टिकलामयी — चौसठ कलाको साक्षात् स्वरूप; महाचतुष्षष्टिकोटियोगिनीगणसेविता — चौसठ करोड योगिनीहरूको गणद्वारा सेवित हुनुहुने।
श्लोक 58
नाम 238–243: मनुविद्या — मनुविद्याको साक्षात् स्वरूप; चन्द्रविद्या — चन्द्रविद्याको साक्षात् स्वरूप; चन्द्रमण्डलमध्यगा — चन्द्रमण्डलको केन्द्रमा विराजमान; चारुरूपा — घट्दैन र बढ्दैन, सदैव सुन्दर रूप भएकी; चारुहासा — सुन्दर मुस्कान भएकी; चारुचन्द्रकलाधरा — घट्दैन र बढ्दैन, सुन्दर चन्द्रकला धारण गर्नुहुने।
श्लोक 59
नाम 244–248: चराचरजगन्नाथा — चर र अचर दुवै संसारकी स्वामिनी; चक्रराजनिकेतना — श्रीचक्रमा वास गर्नुहुने; पार्वती — पर्वत (हिमवान्/हिमालय) की पुत्री; पद्मनयना — कमलको पातजस्ता लामा र सुन्दर नेत्र भएकी; पद्मरागसमप्रभा — मणिक माणिक्यजस्तो रातो आभा भएकी।
श्लोक 60
नाम 249–253: पञ्चप्रेतासनासीना — पाँच शवद्वारा बनेको आसनमा विराजमान हुनुहुने; पञ्चब्रह्मस्वरुपिणी — पाँच ब्रह्माले बनेको स्वरूप भएकी; चिन्मयी — चैतन्य स्वयम्; परमानन्दा — परम आनन्द; विज्ञानघनरूपिणी — सर्वव्यापी घन विज्ञानको साक्षात् स्वरूप।
श्लोक 61
नाम 254–259: ध्यानध्यातृध्येयरूपा — ध्यान, ध्याता र ध्येय तीनै रूपमा प्रकट हुनुहुने; धर्माधर्मविवर्जिता — धर्म र अधर्म दुवैभन्दा परको; विश्वरुपा — सम्पूर्ण विश्व नै जसको रूप हो; जागरिणी — जाग्रत अवस्थामा रहेको जीवको रूप धारण गर्नुहुने; स्वपन्ती — स्वप्न अवस्थामा रहेको जीवको रूप धारण गर्नुहुने; तैजसात्मिका — तैजस (सूक्ष्म शरीरमा रहेको स्वप्नावस्थाको जीव) को आत्मा।
श्लोक 62
नाम 260–267: सुप्ता — गहिरो निद्रा (सुषुप्ति) को अवस्थामा रहेको जीवको रूप धारण गर्नुहुने; प्राज्ञात्मिका — प्राज्ञ (गहिरो निद्रा) सँग अभिन्न; तुर्या — तुरीय अवस्थामा, जहाँ आत्माको अन्तिम साक्षात्कार हुन्छ; सर्वावस्थाविवर्जिता — सबै अवस्थाभन्दा परको; सृष्टिकर्त्री — सृष्टिकर्ता; ब्रह्मरूपा — ब्रह्माको रूप; गोप्त्री — रक्षा गर्नुहुने; गोविन्दरूपिणी — ब्रह्माण्डको पालनका लागि गोविन्द (विष्णु) को रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 63
नाम 268–274: संहारिणी — ब्रह्माण्डको संहार गर्नुहुने; रुद्ररूपा — ब्रह्माण्डको लयका लागि रुद्र (शिव) को रूप धारण गर्नुहुने; तिरोधानकरी — सबै वस्तुको अन्तर्धान गराउनुहुने; ईश्वरी — सबैको रक्षा र शासन गर्नुहुने; सदाशिवा — सदैव मङ्गल प्रदान गर्नुहुने सदाशिव; अनुग्रहदा — कृपा प्रदान गर्नुहुने; पञ्चकृत्यपरायणा — सृष्टि, स्थिति, संहार, तिरोभाव र अनुग्रह — यी पाँच कर्ममा तत्पर।
श्लोक 64
नाम 275–280: भानुमण्डलमध्यस्था — सूर्यमण्डलको केन्द्रमा विराजमान; भैरवी — भैरव (शिव) की पत्नी; भगमालिनी — ऐश्वर्य, धर्म, यश, श्री, ज्ञान र वैराग्य — यी छ गुणको माला धारण गर्नुहुने; पद्मासना — कमलमा विराजमान; भगवती — आफूको आराधना गर्नेहरूको रक्षा गर्नुहुने भगवती; पद्मनाभसहोदरी — विष्णुकी बहिनी।
श्लोक 65
नाम 281–284: उन्मेषनिमिषोत्पन्नविपन्नभुवनावली — आफ्ना आँखा खोल्दा र बन्द गर्दा लोकहरूको श्रृंखला उत्पन्न र विलीन हुने; सहस्रशीर्षवदना — हजार शिर र मुख भएकी; सहस्राक्षी — हजार आँखा भएकी; सहस्रपात् — हजार पाउ भएकी।
श्लोक 66
नाम 285–288: आब्रह्मकीटजननी — ब्रह्मादेखि सबैभन्दा सानो कीरासम्म सबैकी माता; वर्णाश्रमविधायिनि — जीवनका वर्णाश्रम व्यवस्थाको स्थापना गर्नुहुने; निजाज्ञारूपनिगमा — जसको आज्ञा वेदका रूपमा प्रकट हुन्छ; पुण्यापुण्यफलप्रदा — शुभ र अशुभ दुवै कर्मको फल प्रदान गर्नुहुने।
श्लोक 67
नाम 289–290: श्रुतिसीमन्तसिन्दूरीकृतपादाब्जधूलिका — जसको चरणकमलको धुलोले श्रुति देवताहरू (देवीरूप वेदहरू) को केशको सीमामा सिन्दूर लगाइन्छ; सकलागमसन्दोहशुक्तिसम्पुटमौक्तिका — सम्पूर्ण आगम शास्त्रहरूको समूहरूपी सिपीभित्रको मोती।
श्लोक 68
नाम 291–297: पुरुषार्थप्रदा — मानव जीवनका (चार) पुरुषार्थ प्रदान गर्नुहुने; पूर्णा — सदा पूर्ण, वृद्धि वा क्षयरहित; भोगिनी — भोग गर्नुहुने; भुवनेश्वरी — ब्रह्माण्डकी स्वामिनी; अम्बिका — ब्रह्माण्डकी माता; अनादिनिधना — जसको आदि र अन्त छैन; हरिब्रह्मेन्द्रसेविता — ब्रह्मा, विष्णु र इन्द्रद्वारा सेवित।
श्लोक 69
नाम 298–304: नारायणी — नारायणकी स्त्री-शक्ति; नादरूपा — नादको (ध्वनिको) रूप; नामरूपविवर्जिता — नाम र रूपबाट परको; ह्रीङ्कारी — 'ह्रीं' बीजाक्षरको स्वरूप; ह्रीमती — लज्जा (विनम्रता) युक्त; हृद्या — हृदयमा वास गर्नुहुने; हेयोपादेयवर्जिता — त्याज्य वा ग्राह्य केही पनि नभएकी।
श्लोक 70
नाम 305–312: राजराजार्चिता — राजाहरूका राजा (कुबेर) द्वारा पूजित; राज्ञी — सबै राजाहरूका स्वामी शिवकी महारानी; रम्या — आनन्द दिलाउने, मनोहर; राजीवलोचना — कमलजस्ता नेत्र भएकी; रञ्जनी — मन प्रसन्न पार्नुहुने; रमणी — आनन्द दिनुहुने; रस्या — उपभोग गर्न योग्य, रसमय; रणत्किङ्किणिमेखला — घुँघरुको मधुर झङ्कार हुने करधनी धारण गर्नुहुने।
श्लोक 71
नाम 313–320: रमा — लक्ष्मी र सरस्वती दुवैको रूप धारण गर्नुहुने; राकेन्दुवदना — पूर्णिमाको चन्द्रजस्तो आनन्ददायी मुख भएकी; रतिरूपा — कामदेवकी पत्नी रतिको रूप धारण गर्नुहुने; रतिप्रिया — रतिप्रति प्रेम राख्नुहुने, रतिद्वारा सेवित; रक्षाकरी — रक्षा गर्नुहुने; राक्षसघ्नी — सम्पूर्ण राक्षस जातिको नाश गर्नुहुने; रामा — आनन्द दिनुहुने; रमणलम्पटा — हृदयेश्वर भगवान् शिवप्रति समर्पित।
श्लोक 72
नाम 321–326: काम्या — सबैले चाहने योग्य; कामकलारूपा — कामकलाको रूप धारण गर्नुहुने; कदम्बकुसुमप्रिया — कदम्बको फूलप्रति विशेष प्रेम राख्नुहुने; कल्याणी — मङ्गल प्रदान गर्नुहुने; जगतीकन्दा — सम्पूर्ण जगत्को मूल; करुणारससागरा — करुणाको सागर।
श्लोक 73
नाम 327–333: कलावती — सबै कलाको साक्षात् स्वरूप; कलालापा — मधुर र सङ्गीतमय स्वरमा बोल्नुहुने; कान्ता — सुन्दर; कादम्बरीप्रिया — कादम्बरी (मधुर पेय) प्रति प्रेम राख्नुहुने; वरदा — उदारतापूर्वक वरदान दिनुहुने; वामनयना — सुन्दर नेत्र भएकी; वारुणी मदविव्हला — वारुणी (अमृततुल्य पेय) ले मत्त भएकी।
श्लोक 74
नाम 334–340: विश्वाधिका — विश्वभन्दा माथि, विश्वभन्दा परको; वेदवेद्या — वेदद्वारा जान्न योग्य; विन्ध्याचलनिवासिनी — विन्ध्याचल पर्वतमा वास गर्नुहुने; विधात्री — यस ब्रह्माण्डको सृष्टि र पालन गर्नुहुने; वेदजननी — वेदहरूकी माता; विष्णुमाया — विष्णुको मायाशक्ति; विलासिनी — लीलामयी।
श्लोक 75
नाम 341–345: क्षेत्रस्वरूपा — जसको शरीर प्रकृति (पदार्थ) स्वरूप हो; क्षेत्रेशी — क्षेत्रेश (शिव) की पत्नी; क्षेत्रक्षेत्रज्ञपालिनी — क्षेत्र (शरीर) र क्षेत्रज्ञ (आत्मा) दुवैको रक्षा गर्नुहुने; क्षयवृद्धिविनिर्मुक्ता — वृद्धि र क्षयबाट मुक्त; क्षेत्रपालसमर्चिता — क्षेत्रपाल (बालरूपी शिव) द्वारा पूजित।
श्लोक 76
नाम 346–352: विजया — सदा विजयी; विमला — कुनै पनि मलको लेशरहित; वन्द्या — वन्दनीय, पूजनीय; वन्दारुजनवत्सला — आफूको आराधना गर्नेहरूप्रति मातृवत् स्नेह राख्नुहुने; वाग्वादिनी — वाणी प्रदान गर्नुहुने; वामकेशी — सुन्दर केश भएकी; वह्निमण्डलवासिनी — अग्निमण्डलमा वास गर्नुहुने।
श्लोक 77
नाम 353–356: भक्तिमत्कल्पलतिका — भक्तहरूका लागि मनोकामना पूर्ण गर्ने कल्पलता; पशुपाशविमोचिनी — अज्ञानी जीवहरूलाई बन्धनबाट मुक्त गर्नुहुने; संहृताशेषपाषण्डा — सबै पाखण्डीहरूको नाश गर्नुहुने; सदाचारप्रवर्तिका — सदाचारमा लीन रहनुहुने र अरूलाई पनि सदाचारमा प्रेरित गर्नुहुने।
श्लोक 78
नाम 357–361: तापत्रयाग्निसन्तप्तसमाह्लादनचन्द्रिका — त्रिविध तापको अग्निले पोलिएकाहरूलाई शीतलता दिने चन्द्रिका; तरुणी — सदा युवावस्थामा रहनुहुने; तापसाराध्या — तपस्वीहरूद्वारा आराधित; तनुमध्या — पातलो कम्मर भएकी; तमोऽपहा — तमोगुणबाट उत्पन्न अज्ञान हर्नुहुने।
श्लोक 79
नाम 362–365: चित् (चितिः) — शुद्ध चैतन्यको रूप; तत्पदलक्ष्यार्था — 'तत्' पदले सङ्केत गर्ने सत्यको साक्षात् स्वरूप; चिदेकरसरूपिणी — शुद्ध चैतन्यको स्वभाव भएकी, ज्ञानको एकमात्र कारण; स्वात्मानन्दलवीभूतब्रह्माद्यानन्दसन्ततिः — ब्रह्मा आदिको आनन्द पनि आफ्नो आनन्दको तुलनामा सानो लाग्ने।
श्लोक 80
नाम 366–372: परा — सर्वोच्च, सबै भन्दा परको; प्रत्यक्चितीरूपा — अव्यक्त चैतन्य वा अव्यक्त ब्रह्मको स्वरूप; पश्यन्ती — स्वाधिष्ठान चक्रमा रहेको, परपछिको वाणीको दोस्रो अवस्था (पश्यन्ती); परदेवता — सर्वोच्च देवता, परा शक्ति; मध्यमा — बीचमा विराजमान; वैखरीरूपा — प्रकट र श्रवणयोग्य वाणीको रूप (वैखरी); भक्तमानसहंसिका — भक्तहरूको मनमा विहार गर्ने हंसिनी।
श्लोक 81
नाम 373–378: कामेश्वरप्राणनाडी — आफ्ना पति कामेश्वरको प्राण-नाडी; कृतज्ञा — जीवहरूका सबै कर्म घट्दा नै जान्नुहुने; कामपूजिता — कामदेवद्वारा पूजित; शृङ्गाररससम्पूर्णा — प्रेमरसले पूर्ण; जया — सदा र सर्वत्र विजयी; जालन्धरस्थिता — जालन्धर पीठ (घाँटी क्षेत्र) मा विराजमान।
श्लोक 82
नाम 379–382: ओड्याणपीठनिलया — ओड्याण पीठ (आज्ञा चक्र क्षेत्र) मा वास गर्नुहुने; बिन्दुमण्डलवासिनी — श्रीचक्रको बिन्दुमण्डलमा वास गर्नुहुने; रहोयागक्रमाराध्या — गुप्त यज्ञविधिद्वारा गोप्य रूपमा आराधित; रहस्तर्पणतर्पिता — गुप्त तर्पण विधिद्वारा तृप्त हुनुहुने।
श्लोक 83
नाम 383–387: सद्यःप्रसादिनी — तत्काल कृपा प्रदान गर्नुहुने; विश्वसाक्षिणी — सम्पूर्ण विश्वकी साक्षी; साक्षिवर्जिता — जसको अर्को साक्षी छैन; षडङ्गदेवतायुक्ता — षडङ्ग (हृदय, शिर, शिखा, नेत्र, कवच र अस्त्र) का देवताहरूसँग युक्त; षाड्गुण्यपरिपूरिता — छ गुण (ऐश्वर्य, वीरता, वैराग्य, यश, धन र ज्ञान) ले परिपूर्ण।
श्लोक 84
नाम 388–392: नित्यक्लिन्ना — सदा करुणामयी; निरुपमा — अतुलनीय; निर्वाण सुखदायिनी — मुक्तिको आनन्द प्रदान गर्नुहुने; नित्या-षोडशिकारूपा — नित्य षोडशी देवीहरूको रूप (कामेश्वरी, भगमालिनी, नित्यक्लिन्ना, भेरुण्डा, वह्निवासिनी, महावज्रेश्वरी, शिवदूती, त्वरिता, कुलसुन्दरी, नित्या, नीलपताका, विजया, सर्वमङ्गला, ज्वालामालिनी, चित्रा र त्रिपुरसुन्दरी); श्रीकण्ठार्धशरीरिणी — श्रीकण्ठ (शिव) को आधा शरीर धारण गर्नुहुने, अर्धनारीश्वर रूप।
श्लोक 85
नाम 393–399: प्रभावती — तेजस्विनी; प्रभारूपा — तेजको स्वरूप; प्रसिद्धा — प्रख्यात; परमेश्वरी — परम सत्ताकी स्वामिनी; मूलप्रकृतिः — सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको आदि कारण; अव्यक्ता — अप्रकट; व्यक्ताव्यक्तस्वरूपीणि — प्रकट र अप्रकट दुवै रूपमा विद्यमान।
श्लोक 86
नाम 400–403: व्यापिनी — सर्वव्यापी; विविधाकारा — अनेक रूप धारण गर्नुहुने; विद्याऽविद्यास्वरूपिणी — ज्ञान र अज्ञान दुवैको स्वरूप; महाकामेशनयनकुमुदाह्लादकौमुदी — महाकामेश्वरका नेत्ररूपी कुमुद (कमलजस्ता फूल) लाई प्रसन्न पार्ने चन्द्रिका।
श्लोक 87
नाम 404–408: भक्तहार्दतमोभेदभानुमद्भानुसन्ततिः — भक्तहरूको हृदयको अन्धकार हर्ने सूर्यकिरणहरूको धारा; शिवदूती — जसको सन्देशवाहक शिव हुनुहुन्छ, शिवको दूती; शिवाराध्या — शिवद्वारा पूजित; शिवमूर्तिः — जसको रूप स्वयम् शिव हुन्; शिवङ्करी — मङ्गल (कल्याण र सुख) प्रदान गर्नुहुने, भक्तहरूलाई शिवस्वरूप बनाउनुहुने।
श्लोक 88
नाम 409–415: शिवप्रिया — शिवको प्रिय; शिवपरा — केवल शिवप्रति समर्पित; शिष्टेष्टा — सज्जनहरूको प्रिय; भक्तहरूको इष्टदेवी; सदाचारी मानिसहरूलाई प्रेम गर्नुहुने; शिष्टपूजिता — सज्जनहरूद्वारा सदा पूजित; अप्रमेया — इन्द्रियद्वारा नाप्न नसकिने; स्वप्रकाशा — आफैँ प्रकाशित; मनोवाचामगोचरा — मन र वाणीको पहुँचभन्दा परको।
श्लोक 89
नाम 416–423: चिच्छक्तिः — चैतन्यशक्ति; चेतनारूपा — शुद्ध चेतनाको स्वरूप; जडशक्तिः — सृष्टि-शक्तिको रूपमा परिणत भएको माया; जडात्मिका — अचेतन जगत्को स्वरूप; गायत्री — गायत्री मन्त्र; व्याहृतिः — उच्चारणको स्वरूप, वाणीकी अधिष्ठात्री; सन्ध्या — सन्ध्याको रूप; द्विजवृन्दनिषेविता — द्विजहरूद्वारा सेवित।
श्लोक 90
नाम 424–431: तत्त्वासना — तत्त्वहरूलाई आसन बनाउनुहुने; तत् — 'तत्' शब्दले जनाउने परम सत्य, ब्रह्म; त्वं — 'त्वम्' शब्दले सम्बोधन गरिएकी; अयी — हे माता!; पञ्चकोशान्तरस्थिता — पाँच कोषभित्र विराजमान; निःसीममहिमा — जसको महिमा असीम छ; नित्ययौवना — सदा युवावस्थामा; मदशालिनी — मद (उन्माद) को अवस्थामा दीप्त।
श्लोक 91
नाम 432–435: मदघूर्णितरक्ताक्षी — आनन्दले घुम्ने र अन्तर्मुखी रातो नेत्र भएकी; मदपाटलगण्डभूः — आनन्दले गुलाबी भएका गाला भएकी; चन्दनद्रवदिग्धाङ्गी — चन्दनको लेपले लिप्त शरीर भएकी; चाम्पेयकुसुमप्रिया — चम्पाका फूलप्रति विशेष प्रेम राख्नुहुने।
श्लोक 92
नाम 436–441: कुशला — दक्ष, निपुण; कोमलाकारा — कोमल र सुन्दर आकार भएकी; कुरुकुल्ला — कुरुविन्द रत्नमा वास गर्ने शक्ति कुरुकुल्ला; कुलेश्वरी — कुल (ज्ञाता, ज्ञेय र ज्ञान) की स्वामिनी; कुलकुण्डालया — मूलाधार चक्रको कमल-गर्भको केन्द्रभूत कुलकुण्ड (बिन्दु) मा वास गर्नुहुने; कौलमार्गतत्परसेविता — कौल परम्पराका साधकहरूद्वारा सेवित।
श्लोक 93
नाम 442–451: कुमारगणनाथाम्बा — कुमार (सुब्रह्मण्य) र गणनाथ (गणेश) की माता; तुष्टिः — सदा सन्तुष्ट; पुष्टिः — पोषण शक्ति; मतिः — बुद्धिका रूपमा प्रकट; धृतिः — धैर्य; शान्तिः — शान्तिकी साक्षात् मूर्ति; स्वस्तिमती — परम सत्य; कान्तिः — तेज; नन्दिनी — आनन्द दिनुहुने; विघ्ननाशिनी — सबै विघ्न नाश गर्नुहुने।
श्लोक 94
नाम 452–458: तेजोवती — तेजस्विनी; त्रिनयना — सूर्य, चन्द्र र अग्निलाई तीन नेत्र बनाउनुहुने; लोलाक्षी — चञ्चल नेत्र भएकी; कामरूपिणी — स्त्रीमा रहेको प्रेमको रूप; मालिनी — माला धारण गर्नुहुने; हंसिनी — उच्च आध्यात्मिक अवस्था प्राप्त गरेका योगी हंसहरूसँग अभिन्न; माता — ब्रह्माण्डकी माता; मलयाचलवासिनी — मलय पर्वतमा वास गर्नुहुने।
श्लोक 95
नाम 459–467: सुमुखी — सुन्दर मुख भएकी; नलिनी — कमलको पंखुडीजस्तो कोमल र सुन्दर शरीर भएकी; सुभ्रूः — सुन्दर भौँ भएकी; शोभना — सदा दीप्तिमान; सुरनायिका — देवताहरूकी अधिनेत्री; कालकण्ठी — शिवकी पत्नी; कान्तिमती — तेजस्विनी; क्षोभिणी — मनमा उथलपुथल ल्याउनुहुने; सूक्ष्मरूपिणी — इन्द्रियले अनुभव गर्न नसक्ने सूक्ष्म रूप भएकी।
श्लोक 96
नाम 468–474: वज्रेश्वरी — वज्रेश्वरी, षष्ठ नित्यादेवी; वामदेवी — वामदेव (शिव) की पत्नी; वयोऽवस्थाविवर्जिता — उमेर र समयको परिवर्तनबाट मुक्त; सिद्धेश्वरि — सिद्ध साधकहरूद्वारा पूजित देवी; सिद्धविद्या — पन्ध्र अक्षरको मन्त्र सिद्धविद्याको स्वरूप; सिद्धमाता — सिद्धहरूकी माता; यशस्विनी — अतुलनीय यशवाली।
श्लोक 97
नाम 475–479: विशुद्धिचक्रनिलया — विशुद्धि चक्रमा वास गर्नुहुने; आरक्तवर्णा — हल्का रातो (गुलाबी) वर्ण भएकी; त्रिलोचना — तीन नेत्र भएकी; खट्वाङ्गादिप्रहरणा — खट्वाङ्ग (गदा) आदि हतियार धारण गर्नुहुने; वदनैकसमन्विता — एउटै मुख भएकी।
श्लोक 98
नाम 480–484: पायसान्नप्रिया — मीठो खीर (पायस) प्रति प्रेम राख्नुहुने; त्वक्स्था — स्पर्श इन्द्रिय (छाला) की अधिष्ठात्री; पशुलोकभयङ्करी — सांसारिक बन्धनमा बाँधिएका प्राणीहरूमा भय उत्पन्न गर्नुहुने; अमृतादिमहाशक्तिसंवृता — अमृता आदि महाशक्तिहरूले घेरिएकी; डाकिनीश्वरी — डाकिनी देवी।
श्लोक 99
नाम 485–490: अनाहताब्जनिलया — हृदयको अनाहत कमलमा वास गर्नुहुने; श्यामाभा — श्यामल (कालो) आभा भएकी; वदनद्वया — दुई मुख भएकी; दंष्ट्रोज्ज्वला — चम्किला दाह्रा भएकी; अक्षमालादिधरा — रुद्राक्षको माला आदि धारण गर्नुहुने; रुधिरसंस्थिता — प्राणीहरूको शरीरको रक्तमा अधिष्ठित।
श्लोक 100
नाम 491–494: कालरात्र्यादिशक्त्यौघवृता — कालरात्रि आदि शक्तिहरूको समूहले घेरिएकी; स्निग्धौदनप्रिया — घ्यू, तेल र अन्य स्निग्ध पदार्थयुक्त भोग प्रिय मान्नुहुने; महावीरेन्द्रवरदा — महान् वीरहरूलाई वरदान दिनुहुने; राकिण्यम्बास्वरूपिणी — राकिणी देवीको रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 101
नाम 495–498: मणिपूराब्जनिलया — मणिपूर चक्रको दशदल कमलमा वास गर्नुहुने; वदनत्रयसंयुता — तीन मुख भएकी; वज्रादिकायुधोपेता — वज्र (बिजुलीको अस्त्र) आदि हतियार धारण गर्नुहुने; डामर्यादिभिरावृता — डामरी आदि सहचरी देवीहरूले घेरिएकी।
श्लोक 102
नाम 499–503: रक्तवर्णा — रातो वर्ण भएकी; मांसनिष्ठा — प्राणीहरूको मांसमा अधिष्ठित; गुडान्नप्रीतमानसा — गुडको मीठो भात (गुडान्न) प्रिय मान्नुहुने मनभएकी; समस्तभक्तसुखदा — सबै भक्तहरूलाई सुख प्रदान गर्नुहुने; लाकिन्यम्बास्वरूपिणी — लाकिनी योगिनीको रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 103
नाम 504–508: स्वाधिष्ठानाम्बुजगता — स्वाधिष्ठान चक्रको षड्दल कमलमा रहने काकिनी योगिनी; चतुर्वक्त्रमनोहरा — चार सुन्दर मुख भएकी; शूलाद्यायुधसम्पन्ना — त्रिशूल र अन्य आयुधहरूले सम्पन्न (पाश, कपाल र अभय मुद्रा आदि); पीतवर्णा — पहेँलो वर्ण भएकी; अतिगर्विता — अत्यन्त गर्वशील (तेजस्वी) भएकी।
श्लोक 104
नाम 509–513: मेदोनिष्ठा — प्राणीहरूको मेद (चिल्लो तत्त्व) मा अधिष्ठित; मधुप्रीता — मह र मह मिसिएका भोगप्रति प्रेम राख्नुहुने; बन्धिन्यादिसमन्विता — बन्धिनी आदि शक्तिहरूसँग युक्त; दध्यन्नासक्तहृदया — दही-भात (दध्यन्न) को भोगमा विशेष अनुराग राख्नुहुने हृदय भएकी; काकिनीरूपधारिणी — काकिनी योगिनीको रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 105
नाम 514–518: मूलाधाराम्बुजारूढा — मूलाधार चक्रको कमलमा आरूढ; पञ्चवक्त्रा — पाँच मुख भएकी; अस्थिसंस्थिता — हड्डीमा अधिष्ठित; अङ्कुशादिप्रहरणा — अङ्कुश आदि हतियार धारण गर्नुहुने; वरदादिनिषेविता — वरदा आदि शक्तिहरूद्वारा सेवित।
श्लोक 106
नाम 519–523: मुद्गौदनासक्तचित्ता — मुद्गा (दाल) को भात आदि भोगमा अनुरक्त मन भएकी; साकिन्यम्बास्वरूपिणी — साकिनी योगिनीको रूप धारण गर्नुहुने; आज्ञाचक्राब्जनिलया — आज्ञा चक्रको द्विदल कमलमा वास गर्नुहुने; शुक्लवर्णा — सेतो वर्ण भएकी; षडानना — छ मुख भएकी।
श्लोक 107
नाम 524–527: मज्जासंस्था — हड्डीको मज्जामा अधिष्ठित अधिष्ठात्री देवी; हंसवतीमुख्यशक्तिसमन्विता — कमलका दुई दलमा रहेका हंसवती र क्षमावती शक्तिहरूसँग युक्त; हरिद्रान्नैकरसिका — हल्दीले स्वादयुक्त भोजनको विशेष रसिक; हाकिनीरूपधारिणी — हाकिनी देवीको रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 108
नाम 528–532: सहस्रदलपद्मस्था — सहस्रदल कमलमा विराजमान; सर्ववर्णोपशोभिता — अनेक रङ्गले शोभित; सर्वायुधधरा — सबै ज्ञात आयुध धारण गर्नुहुने; शुक्लसंस्थिता — शुक्र (वीर्य) मा अधिष्ठित; सर्वतोमुखी — सबै दिशातिर फर्केका मुख भएकी।
श्लोक 109
नाम 533–541: सर्वौदनप्रीतचित्ता — सबै प्रकारका भोगबाट प्रसन्न मन भएकी; याकिन्यम्बास्वरूपिणी — याकिनी योगिनीको रूप धारण गर्नुहुने; स्वाहा — यज्ञमा अग्निमा आहुति दिँदा मन्त्रको अन्त्यमा उच्चारण गरिने 'स्वाहा'को अधिष्ठात्री; स्वधा — मन्त्रको अन्त्यमा उच्चारण गरिने 'स्वधा'को अधिष्ठात्री; अमतिः — अज्ञानको रूपमा प्रकट; मेधा — ज्ञान (प्रज्ञा) को रूपमा प्रकट; श्रुतिः — वेदको रूप; स्मृतिः — वेदार्थमा आधारित स्मृति ग्रन्थको रूप; अनुत्तमा — सर्वोत्तम, जसलाई कोही पनि उछिन्न सक्दैन।
श्लोक 110
नाम 542–547: पुण्यकीर्तिः — जसको यश पवित्र र धर्मसम्मत छ; पुण्यलभ्या — केवल पुण्यात्माहरूले मात्र प्राप्त गर्न सक्ने; पुण्यश्रवणकीर्तना — जसले उहाँको नाम सुन्छ र गुणगान गर्छ, उसलाई पुण्य प्रदान गर्नुहुने; पुलोमजार्चिता — पुलोमजा (इन्द्रपत्नी शची) द्वारा पूजित; बन्धमोचनी — बन्धनबाट मुक्ति दिनुहुने; बर्बरालका — घुँघराला केश भएकी।
श्लोक 111
नाम 548–552: विमर्शरूपिणी — विमर्श (आत्मबोध तथा चिन्तनको) रूप; विद्या — ज्ञानको रूप; वियदादि जगत्प्रसूः — आकाशदेखि आरम्भ हुने सम्पूर्ण तत्त्वहरूबाट बनेको जगत्की जननी; सर्वव्याधिप्रशमनी — सबै रोग र दुःख शान्त पार्नुहुने; सर्वमृत्युनिवारिणी — भक्तहरूलाई सबै प्रकारका मृत्युबाट बचाउनुहुने।
श्लोक 112
नाम 553–558: अग्रगण्या — सबैभन्दा अग्रणी मानिनुहुने; अचिन्त्यरूपा — चिन्तनको पहुँचभन्दा परको रूप भएकी; कलिकल्मषनाशिनी — कलियुगका पापको नाश गर्नुहुने; कात्यायनी — कत नामका ऋषिकी पुत्री; कालहन्त्री — काल (मृत्यु) को नाश गर्नुहुने; कमलाक्षनिषेविता — जसको शरणमा विष्णु पनि पुग्नुहुन्छ।
श्लोक 113
नाम 559–565: ताम्बूलपूरितमुखी — पान चपाएर भरिएको मुख भएकी; दाडिमीकुसुमप्रभा — अनारको फूलजस्तो आभा भएकी; मृगाक्षी — मृगीका जस्ता लामा र सुन्दर नेत्र भएकी; मोहिनी — मन मोह्ने; मुख्या — प्रथम, मुख्य; मृडानी — मृड (शिव) की पत्नी; मित्ररूपिणी — सम्पूर्ण जगत्की मित्र।
श्लोक 114
नाम 566–571: नित्यतृप्ता — सदा सन्तुष्ट; भक्तनिधिः — भक्तहरूको खजाना; नियन्त्री — सबै प्राणीलाई सन्मार्गमा नियन्त्रण र मार्गदर्शन गर्नुहुने; निखिलेश्वरी — सबैको स्वामिनी; मैत्र्यादिवासनालभ्या — मैत्री आदि सद्भावना र वासनाद्वारा प्राप्त हुनुहुने; महाप्रलयसाक्षिणी — महाप्रलयकी साक्षी।
श्लोक 115
नाम 572–577: पराशक्तिः — मूल, सर्वोच्च शक्ति; परानिष्ठा — परम लक्ष्य र परम आश्रय; प्रज्ञानघनरूपिणी — शुद्ध, घनीभूत ज्ञानको रूप; माध्वीपानालसा — मदिरा (माध्वी) पिएर अल्छी भएकी, वा कुनै कुराको उत्कट चाहना नभएकी; मत्ता — आनन्दले मत्त; मातृकावर्णरूपिणी — वर्णमालाका अक्षरको रूप।
श्लोक 116
नाम 578–582: महाकैलासनिलया — महान् कैलास पर्वतमा वास गर्नुहुने; मृणालमृदुदोर्लता — कमलनालजस्ता कोमल र शीतल बाहु भएकी; महनीया — पूजनीय, आदरणीय; दयामूर्तिः — करुणाकी साक्षात् मूर्ति; महासाम्राज्यशालिनी — तीन लोकको विशाल साम्राज्यको शासन गर्नुहुने।
श्लोक 117
नाम 583–589: आत्मविद्या — आत्माको ज्ञान; महाविद्या — उच्च ज्ञानको आसन, आत्मज्ञानको रूप; श्रीविद्या — पवित्र ज्ञान (पञ्चदशी मन्त्र); कामसेविता — कामदेवद्वारा सेवित; श्रीषोडशाक्षरीविद्या — षोडशाक्षरी मन्त्रको रूप; त्रिकूटा — पञ्चदशी मन्त्रको तीन भागमा विराजमान; कामकोटिका — जसमा कामेश्वरको अंश वा सूक्ष्म रूप समाहित छ।
श्लोक 118
नाम 590–594: कटाक्षकिङ्करीभुतकमलाकोटिसेविता — आफ्नो मात्र एक दृष्टिले वशीभूत करोडौँ लक्ष्मीहरूद्वारा सेवित; शिरःस्थिता — शिरमा (सहस्रार) विराजमान; चन्द्रनिभा — चन्द्रमाजस्तो शोभायमान; भालस्था — निधार (भौँको बीच) मा विराजमान; इन्द्रधनुःप्रभा — इन्द्रधनुषजस्तो आभा भएकी।
श्लोक 119
नाम 595–600: हृदयस्था — हृदयमा विराजमान; रविप्रख्या — सूर्यजस्तो विशेष तेजले चम्कने; त्रिकोणान्तरदीपिका — त्रिकोण (श्रीयन्त्र) भित्र दीप जस्तै प्रकाश दिने; दाक्षायणी — प्रजापति दक्षकी पुत्री सती देवी; दैत्यहन्त्री — दैत्यको नाश गर्नुहुने; दक्षयज्ञविनाशिनी — दक्षको यज्ञको विनाश गर्नुहुने।
श्लोक 120
नाम 601–606: दरान्दोलितदीर्घाक्षी — लामा र हल्का काँपिरहेका नेत्र भएकी; दरहासोज्ज्वलन्मुखी — मुस्कानले चम्किरहेको मुख भएकी; गुरुमूर्तिः — गुरुरूप धारण गर्नुहुने; गुणनिधिः — सबै सद्गुणको खजाना; गोमाता — सबै इच्छा पूर्ण गर्ने कामधेनु सुरभिको रूप धारण गर्नुहुने; गुहजन्मभूः — गुह (सुब्रह्मण्य) की माता।
श्लोक 121
नाम 607–610: देवेशी — देवताहरूकी रक्षक; दण्डनीतिस्था — न्यायको नियम अत्यन्त शुद्ध रूपमा कायम राख्नुहुने; दहराकाशरूपिणी — हृदयमा रहेको सूक्ष्म आत्माको रूप; प्रतिपन्मुख्यराकान्ततिथिमण्डलपूजिता — शुक्ल पक्षको प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म तिथिमण्डलमा दैनिक पूजित।
श्लोक 122
नाम 611–614: कलात्मिका — कलाहरूको स्वरूप; कलानाथा — सबै कलाकी स्वामिनी; काव्यालापविनोदिनी — काव्यपाठ सुनेर आनन्दित हुनुहुने; सचामररमावाणीसव्यदक्षिणसेविता — चामर (पंखा) बोकेका लक्ष्मी बायाँ र सरस्वती दायाँ तर्फ सेवा गर्ने।
श्लोक 123
नाम 615–621: आदिशक्तिः — आदि शक्ति, ब्रह्माण्डको मूल कारण पराशक्ति; अमेया — कुनै पनि साधनले नाप्न नसकिने; आत्मा — सबैमा रहेको आत्मा; परमा — परम; पावनाकृतिः — पवित्र रूप भएकी; अनेककोटिब्रह्माण्डजननी — करोडौँ ब्रह्माण्डकी सृष्टिकर्ता; दिव्यविग्रहा — दिव्य शरीर भएकी।
श्लोक 124
नाम 622–629: क्लीङ्कारी — 'क्लीं' बीजाक्षरको सृष्टिकर्ता; केवला — परिपूर्ण, स्वतन्त्र र गुणरहित निरपेक्ष स्वरूप; गुह्या — गोप्य रूपमा जान्न योग्य; कैवल्यपददायिनी — मोक्षपद प्रदान गर्नुहुने; त्रिपुरा — त्रिदेव (ब्रह्मा, विष्णु र शिव) भन्दा पुरानी; त्रिजगद्वन्द्या — तीन लोकका प्राणीहरूद्वारा वन्दित; त्रिमूर्तिः — ब्रह्मा, विष्णु र शिव तीनैको समष्टिरूप; त्रिदशेश्वरी — देवताहरूकी अधीश्वरी।
श्लोक 125
नाम 630–636: त्र्यक्षरि — तीन अक्षरको (ॐ = अ उ म) स्वरूप; दिव्यगन्धाढ्या — दिव्य सुगन्धले सम्पन्न; सिन्दूरतिलकाञ्चिता — निधारमा सिन्दूरको टीकाले सजिएकी; उमा — देवी पार्वती; शैलेन्द्रतनया — पर्वतराज हिमवान्की पुत्री; गौरी — गोरो वर्ण भएकी; गन्धर्वसेविता — गन्धर्वहरूद्वारा (विश्वावसु आदि) सेवित।
श्लोक 126
नाम 637–644: विश्वगर्भा — आफ्नो गर्भमा सम्पूर्ण विश्व धारण गर्नुहुने; स्वर्णगर्भा — ब्रह्माण्डको मूल कारण; अवरदा — अपवित्र शक्तिको नाश गर्नुहुने; वागधीश्वरी — वाणीकी अधिष्ठात्री; ध्यानगम्या — ध्यानद्वारा प्राप्त हुनुहुने; अपरिच्छेद्या — जसको सीमा निर्धारण गर्न सकिँदैन; ज्ञानदा — आत्मज्ञान प्रदान गर्नुहुने; ज्ञानविग्रहा — ज्ञानकै साक्षात् मूर्ति।
श्लोक 127
नाम 645–648: सर्ववेदान्तसंवेद्या — सम्पूर्ण वेदान्तद्वारा जान्न योग्य; सत्यानन्दस्वरूपिणी — सत्य (अस्तित्व) र आनन्द नै जसको स्वरूप हो; लोपामुद्रार्चिता — ऋषि अगस्त्यकी पत्नी लोपामुद्राद्वारा पूजित; लीलाकॢप्तब्रह्माण्डमण्डला — केवल लीलाको रूपमा ब्रह्माण्डको सृष्टि र पालन गर्नुहुने।
श्लोक 128
नाम 649–657: अदृश्या — सामान्य आँखाले देख्न नसकिने; दृश्यरहिता — देख्न योग्य कुनै वस्तु नभएकी; विज्ञात्री — भौतिक ब्रह्माण्डको सत्य जान्नुहुने; वेद्यवर्जिता — जान्न बाँकी केही नभएकी; योगिनी — परशिवसँग सदा एकाकार; योगशक्ति भएकी; योगदा — योगको शक्ति प्रदान गर्नुहुने; योग्या — सबै प्रकारका योगको योग्य; योगानन्दा — योगबाट प्राप्त हुने आनन्द; योगको आनन्द भोग गर्नुहुने; युगन्धरा — युगहरूलाई धारण गर्नुहुने।
श्लोक 129
नाम 658–661: इच्छाशक्तिज्ञानशक्तिक्रियाशक्तिस्वरूपिणी — इच्छा, ज्ञान र क्रियाशक्तिको रूप; सर्वाधारा — सबैको आधार; सुप्रतीष्ठा — दृढ रूपमा स्थापित; सदसद्रूपधारिणी — सत् र असत् दुवै रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 130
नाम 662–668: अष्टमूर्तिः — आठ रूप भएकी; अजाजेत्री — अज्ञानलाई जित्नुहुने; लोकयात्रविधायिनी — लोकहरूको गति सञ्चालन गर्नुहुने; एकाकिनी — एक्लो, अद्वितीय; भूमरूपा — विद्यमान सम्पूर्ण वस्तुहरूको समष्टि; निर्द्वैता — द्वैतको भावरहित; द्वैतवर्जिता — द्वैतभन्दा परको।
श्लोक 131
नाम 669–677: अन्नदा — सबै जीवहरूलाई अन्न दिनुहुने; वसुदा — धन प्रदान गर्नुहुने; वृद्धा — सनातन, प्राचीन; ब्रह्मात्मैक्यस्वरूपिणी — ब्रह्म र आत्माको एकताको स्वरूप; बृहती — विशाल; ब्राह्मणी — प्रधानतः सात्त्विक; ब्राह्मी — वाणीकी अधिष्ठात्री; ब्रह्मानन्दा — सदा ब्रह्मानन्दमा लीन; बलिप्रिया — यज्ञबलिप्रति विशेष प्रेम राख्नुहुने।
श्लोक 132
नाम 678–683: भाषारूपा — भाषाको रूप; बृहत्सेना — विशाल सेना भएकी; भावाभावविवर्जिता — भाव र अभावभन्दा परको; सुखाराध्या — सहजै आराधना गर्न सकिने; शुभकरी — शुभ कर्म गर्नुहुने; शोभनासुलभागतिः — सुन्दर र सहज मार्गबाट प्राप्त हुनुहुने।
श्लोक 133
नाम 684–688: राजराजेश्वरी — राजाहरू र सम्राटहरूकी अधीश्वरी; राज्यदायिनी — राज्य प्रदान गर्नुहुने; राज्यवल्लभा — सबै राज्यको रक्षा गर्नुहुने; राजत्कृपा — सबैलाई मोह्ने करुणा भएकी; राजपीठनिवेशितनिजाश्रिता — आफ्नो शरणमा आएकाहरूलाई राजसिंहासनमा स्थापित गर्नुहुने।
श्लोक 134
नाम 689–694: राज्यलक्ष्मी — संसारको समृद्धिको साक्षात् स्वरूप; कोशनाथा — खजानाकी अधीश्वरी; चतुरङ्गबलेश्वरी — चार प्रकारका सेनाको अधिपति; साम्राज्यदायिनी — साम्राज्य प्रदान गर्नुहुने; सत्यसन्धा — सत्यप्रति प्रतिबद्ध; सागरमेखला — समुद्रले घेरिएकी (करधनी) भएकी।
श्लोक 135
नाम 695–700: दीक्षिता — व्रतमा दीक्षित; दैत्यशमनी — दैत्य र दुष्ट शक्तिको नाश गर्नुहुने; सर्वलोकवशङ्करी — सबै लोकलाई आफ्नो वशमा राख्नुहुने; सर्वार्थदात्री — सबै प्रयोजन पूर्ण गर्नुहुने; सावित्री — ब्रह्माण्डको सृजनशक्ति; सच्चिदानन्दरूपिणी — सत्, चित् र आनन्दको स्वरूप।
श्लोक 136
नाम 701–707: देशकालापरिच्छिन्ना — देश र कालको सीमाभन्दा परको; सर्वगा — सम्पूर्ण लोक र चेतन-अचेतन सबैमा व्याप्त; सर्वमोहिनी — सबैलाई मोह्ने; सरस्वती — ज्ञानको रूप; शास्त्रमयी — शास्त्रको स्वरूप, जसका अङ्ग शास्त्र हुन्; गुहाम्बा — गुह (सुब्रह्मण्य) की माता; हृदय-गुहामा बस्नुहुने; गुह्यरूपिणी — गोप्य रूप भएकी।
श्लोक 137
नाम 708–713: सर्वोपाधिविनिर्मुक्ता — सबै उपाधिबाट मुक्त; सदाशिवपतिव्रता — सदाशिवप्रति पतिव्रता; सम्प्रदायेश्वरी — पवित्र परम्पराकी रक्षक; साधु — समभाव भएकी; ई — 'ई' वर्णको स्वरूप; गुरूमण्डलरूपिणी — गुरुपरम्पराको समष्टि रूप।
श्लोक 138
नाम 714–722: कुलोत्तीर्णा — इन्द्रियभन्दा परको; भगाराध्या — सूर्यमण्डलमा आराधित; माया — माया; मधुमती — मधुजस्तो मीठो स्वभाव भएकी; मही — पृथ्वी देवी; गणाम्बा — शिवका गणहरूकी माता; गुह्यकाराध्या — गुह्यक (देवयोनि) हरूद्वारा आराधित; कोमलाङ्गी — सुन्दर र कोमल अङ्ग भएकी; गुरुप्रिया — गुरुहरूकी प्रिय।
श्लोक 139
नाम 723–727: स्वतन्त्रा — सबै बन्धनबाट स्वतन्त्र; सर्वतन्त्रेशी — सबै तन्त्रकी अधीश्वरी; दक्षिणामूर्तिरूपिणी — दक्षिणामूर्ति (शिव) को रूप धारण गर्नुहुने; सनकादिसमाराध्या — सनक आदि ऋषिहरूद्वारा आराधित; शिवज्ञानप्रदायिनी — शिवज्ञान प्रदान गर्नुहुने।
श्लोक 140
नाम 728–734: चित्कला — ब्रह्ममा रहेको चैतन्य-कला; आनन्दकलिका — आनन्दको कोपिला; प्रेमरूपा — शुद्ध प्रेमको रूप; प्रियङ्करी — भक्तहरूका प्रिय कुरा पूरा गर्नुहुने; नामपारायणप्रीता — उहाँका नामको जप र पाठबाट प्रसन्न हुनुहुने; नन्दिविद्या — नन्दि मन्त्रद्वारा पूजित देवी; नटेश्वरी — नटेश (शिव) की पत्नी।
श्लोक 141
नाम 735–741: मिथ्याजगदधिष्ठाना — मिथ्या जगत्को आधार; मुक्तिदा — मुक्ति प्रदान गर्नुहुने; मुक्तिरूपिणी — मुक्तिको रूप; लास्यप्रिया — लास्य नृत्यप्रिय; लयकरी — लय (विलीनता) गराउनुहुने; लज्जा — प्राणीहरूमा लज्जा (विनम्रता) का रूपमा विद्यमान; रम्भादिवन्दिता — रम्भा आदि अप्सराहरूद्वारा वन्दित।
श्लोक 142
नाम 742–745: भवदावसुधावृष्टिः — संसाररूपी वनको आगोमा अमृत-वर्षा गर्नुहुने; पापारण्यदवानला — पापको वनलाई जलाउने दावानल; दौर्भाग्यतूलवातूला — दुर्भाग्यको कपासजस्तो फेरलाई उडाउने हावा; जराध्वान्तरविप्रभा — बुढ्यौलीको अन्धकार हटाउने सूर्यको प्रकाश।
श्लोक 143
नाम 746–749: भाग्याब्धिचन्द्रिका — सौभाग्यको सागरका लागि पूर्णिमाको चन्द्रमा; भक्तचित्तकेकिघनाघना — भक्तहरूको हृदयरूपी मयूरहरूलाई प्रसन्न पार्ने बादल; रोगपर्वतदम्भोलिः — रोगरूपी पर्वतलाई भत्काउने वज्र; मृत्युदारुकुठारिका — मृत्युरूपी रूखलाई काट्ने कुठार।
श्लोक 144
नाम 750–756: महेश्वरी — परम देवी; महाकाली — महाकाली; महाग्रासा — सबै महान् वस्तु ग्रस्त पार्ने; महाशना — सबै महान् वस्तु भक्षण गर्नुहुने; अपर्णा — कुनै ऋणमा नपर्नुहुने; चण्डिका — दुष्टहरूप्रति कुपित हुनुहुने; चण्डमुण्डासुरनिषूदिनी — चण्ड, मुण्ड आदि असुरहरूको नाश गर्नुहुने।
श्लोक 145
नाम 757–763: क्षराक्षरात्मिका — नाशवान् र अविनाशी दुवै आत्माको स्वरूप; सर्वलोकेशी — सबै लोकको स्वामिनी; विश्वधारिणी — विश्वलाई धारण गर्नुहुने; त्रिवर्गदात्री — जीवनका तीन पुरुषार्थ (धर्म, अर्थ, काम) प्रदान गर्नुहुने; सुभगा — सबै सौभाग्यको आधार; त्र्यम्बका — तीन नेत्र भएकी; त्रिगुणात्मिका — तीन गुणको सार।
श्लोक 146
नाम 764–770: स्वर्गापवर्गदा — स्वर्ग र मोक्ष प्रदान गर्नुहुने; शुद्धा — परम शुद्ध; जपापुष्पनिभाकृतिः — जपाकुसुम (गुडहल) जस्तो आकृति भएकी; ओजोवती — ओजस्वी, शक्तिशाली; द्युतिधरा — तेज र दीप्तिले युक्त; ज्योतिको आभामण्डल भएकी; यज्ञरूपा — यज्ञको स्वरूप; प्रियव्रता — व्रतप्रिय।
श्लोक 147
नाम 771–776: दुराराध्या — आराधना गर्न कठिन; दुराधर्षा — वशमा लिन कठिन; पाटलीकुसुमप्रिया — पाटली (गुलाबी रङ्गको तुरही फूल) प्रिय मान्नुहुने; महती — महान्, नारदको वीणाको रूप धारण गर्नुहुने महती; मेरुनिलया — मेरु पर्वतमा वास गर्नुहुने; मन्दारकुसुमप्रिया — मन्दार फूलप्रिय।
श्लोक 148
नाम 777–784: वीराराध्या — वीर पुरुषहरूद्वारा आराधित; विराड्रूपा — विराट् (समष्टि ब्रह्माण्ड) को रूप; विरजा — रजोगुण (इच्छा र क्रोध) रहित; विश्वतोमुखी — सबै दिशातिर मुख भएकी; प्रत्यग्रूपा — अन्तर्यामी आत्मा; पराकाशा — परम आकाश, जो सृष्टिका व्यष्टि र समष्टि शरीरको मूल कारण हो; प्राणदा — प्राण प्रदान गर्नुहुने; प्राणरूपिणी — जीवनको स्वरूप।
श्लोक 149
नाम 785–790: मार्ताण्डभैरवाराध्या — मार्ताण्डभैरव द्वारा आराधित; मन्त्रिणीन्यस्तराज्यधूः — आफ्नो राज्यको भार मन्त्रिणी शक्तिलाई सुम्पनुभएकी; त्रिपुरेशी — त्रिपुरकी अधीश्वरी; जयत्सेना — सदा विजय प्राप्त गर्ने सेना भएकी; निस्त्रैगुण्या — तीन गुणबाट रहित; परापरा — पर र अपर दुवै।
श्लोक 150
नाम 791–796: सत्यज्ञानानन्दरूपा — सत्य, ज्ञान र आनन्दको स्वरूप; सामरस्यपरायणा — स्थिर प्रज्ञाको अवस्थामा लीन; कपर्दिनी — कपर्दी (जटाधारी शिव) की पत्नी; कलामाला — चौसठ कलाको माला धारण गर्नुहुने; कामधुक् — सबै इच्छा पूर्ण गर्नुहुने; कामरूपिणी — मनोहर रूप भएकी।
श्लोक 151
नाम 797–805: कलानिधिः — सबै कलाको खजाना; काव्यकला — काव्यकला; रसज्ञा — सबै रसको ज्ञाता; रसशेवधिः — रसको खजाना; पुष्टा — सदा बल र पोषणले परिपूर्ण; पुरातना — प्राचीन; पूज्या — सबैद्वारा पूजनीय; पुष्करा — पूर्ण; सबैलाई पोषण दिनुहुने; पुष्करेक्षणा — कमलको पंखुडीजस्ता नेत्र भएकी।
श्लोक 152
नाम 806–812: परञ्ज्योतिः — परम ज्योति; परन्धाम — परम धाम; परमाणुः — सबैभन्दा सूक्ष्म कण; परात्परा — परमभन्दा पनि परम; पाशहस्ता — हातमा पाश धारण गर्नुहुने; पाशहन्त्री — बन्धन नाश गर्नुहुने; परमन्त्रविभेदिनी — शत्रुहरूका दुष्ट मन्त्रको प्रभाव भत्काउनुहुने।
श्लोक 153
नाम 813–820: मूर्ता — रूपयुक्त; अमूर्ता — निश्चित रूपरहित; अनित्यतृप्ता — हाम्रा नश्वर अर्पणबाट पनि सन्तुष्ट हुनुहुने; मुनिमानसहंसिका — ऋषिहरूको मानस सरोवरमा विहार गर्ने हंसिनी; सत्यव्रता — सत्यमा दृढ रूपमा स्थित; सत्यरूपा — सत्यकै स्वरूप; सर्वान्तर्यामिनी — सबैको भित्र बस्नुहुने; सती — सत्य, नित्य अस्तित्व।
श्लोक 154
नाम 821–830: ब्रह्माणी — ब्रह्मस्वरूपिणी, सबैको आधार; ब्रह्म — ब्रह्म; जननी — माता; बहुरूपा — अनेक रूप भएकी; बुधार्चिता — ज्ञानीहरूद्वारा पूजित; प्रसवित्री — ब्रह्माण्डकी माता; प्रचण्डा — भयजनक क्रोध भएकी; आज्ञा — दिव्य आज्ञाको स्वरूप; प्रतिष्ठा — आधार; प्रकटाकृतिः — ब्रह्माण्डका रूपमा प्रकट हुनुहुने।
श्लोक 155
नाम 831–837: प्राणेश्वरी — पाँच प्राण र इन्द्रियहरूकी अधीश्वरी; प्राणदात्री — जीवन प्रदान गर्नुहुने; पञ्चाशत्पीठरूपिणी — पचास पीठहरूको स्वरूप; विशृङ्खला — सबै दृष्टिले बन्धनरहित, स्वतन्त्र; विविक्तस्था — एकान्त स्थानमा वास गर्नुहुने; वीरमाता — वीरहरूकी माता; वियत्प्रसूः — आकाशतत्त्वकी जननी।
श्लोक 156
नाम 838–843: मुकुन्दा — मोक्ष प्रदान गर्नुहुने; मुक्तिनिलया — मुक्तिको वासस्थान; मूलविग्रहरूपिणी — सबैको मूल रूप; भावज्ञा — सबै भाव र विचारका ज्ञाता; भवरोगघ्नी — जन्म-मृत्युको चक्रका रोग नाश गर्नुहुने; भवचक्रप्रवर्तिनी — जन्म-मृत्युको चक्र सञ्चालन गर्नुहुने।
श्लोक 157
नाम 844–850: छन्दःसारा — सबै वेदको सार; शास्त्रसारा — सबै शास्त्रको सार; मन्त्रसारा — सबै मन्त्रको सार; तलोदरी — पातलो कम्मर भएकी; उदारकीर्तिः — उच्च यश भएकी; उद्दामवैभवा — जसको वैभव असीम छ; वर्णरूपिणी — वर्णमालाका अक्षरको रूप।
श्लोक 158
नाम 851–853: जन्ममृत्युजरातप्तजनविश्रान्तिदायिनी — जन्म, मृत्यु र बुढ्यौलीको पीडाले तप्त मानिसहरूलाई विश्राम दिनुहुने; सर्वोपनिषदुद्घुष्टा — सबै उपनिषद्हरूद्वारा घोषित; शान्त्यतीतकलात्मिका — शान्तिभन्दा परको कलास्वरूप।
श्लोक 159
नाम 854–861: गम्भीरा — अथाह, गहिरो; गगनान्तस्था — आकाश (गगन) भित्र विराजमान; गर्विता — तेजस्विनी, गर्वयुक्त; गानलोलुपा — सङ्गीतमा रमाउनुहुने; कल्पनारहिता — कल्पित गुणबाट मुक्त; काष्ठा — सर्वोच्च अवस्थामा रहनुहुने, जसभन्दा माथि केही छैन; अकान्ता — सबै पाप र दुःखको अन्त्य गर्नुहुने; कान्तार्धविग्रहा — आफ्ना पतिको आधा शरीर धारण गर्नुहुने।
श्लोक 160
नाम 862–865: कार्यकारणनिर्मुक्ता — कार्य र कारणको बन्धनबाट मुक्त; कामकेलितरङ्गिता — कामेश्वरसँगको मिलनको आनन्दले उर्लिने; कनत्कनकताटङ्का — चम्किला सुनका कर्णफूल धारण गर्नुहुने; लीलाविग्रहधारिणी — लीलाका लागि विभिन्न गौरवपूर्ण रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 161
नाम 866–871: अजा — जन्मरहित; क्षयविनिर्मुक्ता — क्षयरहित; मुग्धा — सौन्दर्यले मोह्ने; क्षिप्रप्रसादिनी — चाँडै प्रसन्न हुनुहुने; अन्तर्मुखसमाराध्या — भित्रैबाट (मनले) आराधना गरिने; बहिर्मुखसुदुर्लभा — जसको ध्यान बाहिर केन्द्रित छ, उनीहरूका लागि अत्यन्त दुर्लभ।
श्लोक 162
नाम 872–879: त्रयी — तीन वेद; त्रिवर्गनिलया — मानव जीवनका तीन पुरुषार्थको वासस्थान; त्रिस्था — तीन लोकमा विराजमान; त्रिपुरमालिनी — श्रीचक्रको अन्तर्दशार चक्रकी अधिष्ठात्री; निरामया — सबै रोगबाट मुक्त; निरालम्बा — कुनै पनि आधारमा निर्भर नहुनुहुने; स्वात्मारामा — आफ्नै आत्मामा रमाउनुहुने; सुधास्रुतिः / सृतिः — अमृतको स्रोत।
श्लोक 163
नाम 880–883: संसारपङ्कनिर्मग्नसमुद्धरणपण्डिता — संसाररूपी दलदलमा डुबेकाहरूलाई उद्धार गर्न दक्ष; यज्ञप्रिया — सबै यज्ञ र अनुष्ठान प्रिय मान्नुहुने; यज्ञकर्त्री — यज्ञ गर्ने; यजमानस्वरूपिणी — यज्ञ सञ्चालन गर्ने यजमानको रूप धारण गर्नुहुने।
श्लोक 164
नाम 884–889: धर्माधारा — धर्मका नियमको आधार; धनाध्यक्षा — धनको अधीक्षण गर्नुहुने; धनधान्यविवर्धिनी — धन र अन्नको वृद्धि गर्नुहुने; विप्रप्रिया — विद्वान्हरूप्रति प्रेम राख्नुहुने; विप्ररूपा — आत्मज्ञानीको रूप धारण गर्नुहुने; विश्वभ्रमणकारिणी — आफ्नो माया शक्तिद्वारा विश्वलाई घुमाउनुहुने।
श्लोक 165
नाम 890–897: विश्वग्रासा — विश्वलाई ग्रास गर्नुहुने; विद्रुमाभा — आफ्नो रातो वर्णले विद्रुम (मूँगा) जस्तो चम्किने; वैष्णवी — विष्णुको रूप; विष्णुरूपिणी — सम्पूर्ण विश्वमा फैलिएको रूप; अयोनिः — जन्मबाट मुक्त, उत्पत्तिको कारणरहित; योनिनिलया — सबै उत्पत्तिको आधार; कूटस्था — निहाई जस्तै अपरिवर्तनीय; कुलरूपिणी — कौल मार्गकी अधिष्ठात्री देवी।
श्लोक 166
नाम 898–905: वीरगोष्ठीप्रिया — वीरहरूको सभाप्रति प्रेम राख्नुहुने; वीरा — वीर; नैष्कर्म्या — कर्मबाट निवृत्त; नादरूपिणी — आदि नादको रूप; विज्ञानकलना — ब्रह्मज्ञानको साक्षात्कार गर्नुहुने; कल्या — सृष्टि गर्न सक्षम; विदग्धा — सबै कुरामा निपुण; बैन्दवासना — बिन्दु चक्र (भौँको बीच) मा विराजमान।
श्लोक 167
नाम 906–911: तत्त्वाधिका — सबै ब्रह्माण्डीय तत्त्वभन्दा परको; तत्त्वमयी — सत्यकै स्वरूप, स्वयं शिव; तत्त्वमर्थस्वरूपिणी — 'तत्' (त्यो) र 'त्वम्' (तिमी) को अर्थको स्वरूप; सामगानप्रिया — सामवेदको गायन प्रिय मान्नुहुने; सौम्या — चन्द्रमाजस्तो शीतल र कोमल स्वभाव भएकी; सदाशिवकुटुम्बिनी — सदाशिवकी पत्नी।
श्लोक 168
नाम 912–917: सव्यापसव्यमार्गस्था — उपासनाको दायाँ र बायाँ दुवै मार्गमा पुग्न सकिने; सर्वापद्विनिवारिणी — सबै संकट हटाउनुहुने; स्वस्था — आफैँमा स्थित, सबै पीडाबाट मुक्त; स्वभावमधुरा — आफ्नो स्वभावैले मधुर; धीरा — बुद्धिमती, धैर्यवती; धीरसमर्चिता — ज्ञानी (धीर) हरूद्वारा पूजित।
श्लोक 169
नाम 918–922: चैतन्यार्घ्यसमाराध्या — चैतन्यरूपी अर्घ्यले आराधित; चैतन्यकुसुमप्रिया — चैतन्यरूपी फूल प्रिय मान्नुहुने; सदोदिता — सदा प्रकाशित; सदातुष्टा — सदा प्रसन्न; तरुणादित्यपाटला — बिहानको सूर्यजस्तो गुलाबी आभा भएकी।
श्लोक 170
नाम 923–926: दक्षिणादक्षिणाराध्या — दायाँ र बायाँ दुवै मार्गका साधकहरूद्वारा आराधित; दरस्मेरमुखाम्बुजा — कमलजस्तो मुखमा मधुर मुस्कान भएकी; कौलिनी केवला — कौल मार्गका साधकहरूद्वारा शुद्ध ज्ञान (चैतन्य) रूपमा पूजित; अनर्घ्यकैवल्यपददायिनी — अमूल्य मोक्षपद प्रदान गर्नुहुने।
श्लोक 171
नाम 927–933: स्तोत्रप्रिया — स्तोत्रप्रिय; स्तुतिमती — सबै स्तुतिको सार र लक्ष्य; श्रुतिसंस्तुतवैभवा — श्रुतिहरूमा जसको महिमा गाइएको छ; मनस्विनी — मनस्वी, बुद्धिमती; मानवती — उच्च प्रतिष्ठा भएकी, यशस्विनी; महेशी — महेश (शिव) की पत्नी; मङ्गलाकृतिः — मङ्गलमय आकृति भएकी।
श्लोक 172
नाम 934–941: विश्वमाता — विश्वकी माता; जगद्धात्री — संसारको पालन र धारण गर्ने माता; विशालाक्षी — ठूला नेत्र भएकी; विरागिणी — वैराग्य भएकी; प्रगल्भा — कुशल र आत्मविश्वासी; परमोदारा — अति उदार; परामोदा — अति आनन्दमयी; मनोमयी — मनको रूप।
श्लोक 173
नाम 942–947: व्योमकेशी — आकाश नै जसको केश हो; विमानस्था — विमान (दिव्य रथ) मा विराजमान, देवताहरूसँग विमानमा यात्रा गर्नुहुने; वज्रिणी — वज्र (बिजुलीको अस्त्र) धारण गर्नुहुने; वामकेश्वरी — वामकेश्वर तन्त्रकी अधिष्ठात्री; पञ्चयज्ञप्रिया — पाँच प्रकारका यज्ञ (अग्निहोत्र, दर्शपूर्णमास, चातुर्मास्य, गोयज्ञ र सोमयज्ञ) प्रिय मान्नुहुने; पञ्चप्रेतमञ्चाधिशायिनी — पाँच शवद्वारा बनेको मञ्चमा शयन गर्नुहुने।
श्लोक 174
नाम 948–954: पञ्चमी — पाँचौँ (ब्रह्मा, विष्णु, रुद्र र ईश्वरपछिको); पञ्चभूतेशी — पाँच महाभूतकी अधीश्वरी; पञ्चसङ्ख्योपचारिणी — पाँच उपचार (गन्ध, पुष्प, धूप, दीप र नैवेद्य) द्वारा पूजित; शाश्वती — शाश्वत; शाश्वतैश्वर्या — शाश्वत ऐश्वर्यकी अधिकारी; शर्मदा — सुख प्रदान गर्नुहुने; शम्भुमोहिनी — शम्भु (शिव) लाई समेत मोह्नुहुने।
श्लोक 175
नाम 955–963: धरा — पृथ्वी माता; धरसुता — धर (हिमवान्) की पुत्री; धन्या — अति धन्य, महान् भाग्यशालिनी; धर्मिणी — धर्मपरायण; धर्मवर्धिनी — धर्मको वृद्धि गर्नुहुने; लोकातीता — लोकभन्दा परको; गुणातीता — गुणभन्दा परको; सर्वातीता — सबै कुराभन्दा परको; शमात्मिका — शान्ति र आनन्दको स्वरूप।
श्लोक 176
नाम 964–970: बन्धूककुसुमप्रख्या — बन्धूक फूलजस्तो सौन्दर्य र शोभा भएकी; बाला — बालिका स्वभाव कहिल्यै नत्याग्ने; लीलाविनोदिनी — आफ्नो लीलामा रमाउनुहुने; सुमङ्गली — सदा मङ्गलमयी, कहिल्यै विधवा नहुने; सुखकरी — सुख दिनुहुने; सुवेषाढ्या — सुन्दर र बहुमूल्य वस्त्र तथा आभूषणले सजिएकी; सुवासिनी — सदा सौभाग्यवती (विवाहित) रहनुहुने।
श्लोक 177
नाम 971–976: सुवासिन्यर्चनप्रीता — विवाहित महिलाहरूले गर्ने पूजाबाट प्रसन्न हुनुहुने; आशोभना — सदा दीप्तिमान; शुद्धमानसा — शुद्ध मनको, आफ्ना उपासकहरूको मन शुद्ध पार्नुहुने; बिन्दुतर्पणसन्तुष्टा — श्रीचक्रको बिन्दुमा अर्पित तर्पणबाट सन्तुष्ट; पूर्वजा — सबैभन्दा अगाडि जन्मिएकी, आदि; त्रिपुराम्बिका — त्रिपुर (तीन नगर) की माता।
श्लोक 178
नाम 977–981: दशमुद्रासमाराध्या — दश मुद्राद्वारा आराधित (सर्वसंक्षोभिणी, सर्वविद्रावणी, सर्वाकर्षिणी, सर्ववशङ्करी, सर्वोन्मादिनी, सर्वमहाङ्कुशा, सर्वखेचरी, सर्वबीजा, सर्वयोनि र सर्वत्रिखण्डा); त्रिपुराश्रीवशङ्करी — जसको वशमा त्रिपुरश्री छिन्; ज्ञानमुद्रा — ज्ञानमुद्राको रूप; ज्ञानगम्या — ज्ञानयोगद्वारा प्राप्त हुनुहुने; ज्ञानज्ञेयस्वरूपिणी — ज्ञान र ज्ञेय दुवैको स्वरूप।
श्लोक 179
नाम 982–989: योनिमुद्रा — योनिमुद्राको रूप; त्रिखण्डेशी — दशौँ मुद्रा त्रिखण्डाकी अधीश्वरी; त्रिगुणा — सत्त्व, रज र तम — तीन गुणले युक्त; अम्बा — सम्पूर्ण प्राणीहरूकी माता, ब्रह्माण्डकी माता; त्रिकोणगा — त्रिकोणमा वास गर्नुहुने; अनघा — निष्पाप; अद्भुतचारित्रा — जसका कार्य अद्भुत छन्; वाञ्छितार्थप्रदायिनी — सबै इच्छित वस्तु प्रदान गर्नुहुने।
श्लोक 180
नाम 990–993: अभ्यासातिशयज्ञाता — अत्यन्त कठोर आध्यात्मिक साधनाद्वारा मात्र जान्न सकिने; षडध्वातीतरूपिणी — छ मार्गभन्दा परको स्वरूप भएकी; अव्याजकरुणामूर्तिः — शुद्ध करुणाको मूर्ति; अज्ञानध्वान्तदीपिका — अज्ञानको अन्धकार हटाउने दीप।
श्लोक 181
नाम 994–1000: आबालगोपविदिता — बालकदेखि गोपालसम्म सबैले चिनेकी; सर्वानुल्लङ्घ्यशासना — जसको आज्ञा कसैले उल्लङ्घन गर्न सक्दैन; श्रीचक्रराजनिलया — चक्रहरूका राजा श्रीचक्रमा वास गर्नुहुने; श्रीमत्त्रिपुरसुन्दरी — दिव्य त्रिपुरसुन्दरी देवी; श्रीशिवा — मङ्गलमयी दिव्य शिवा; शिवशक्तैक्यरूपिणी — शिव र शक्तिको एकीकृत रूप; ललिताम्बिका — दिव्य माता ललिता।
श्लोक 182
पूजा मार्गदर्शन र पाठ लाभ (फलश्रुति)
PhalashrutiDaily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
प्रकटीकरणको पृष्ठभूमि: ललिता सहस्रनाम ब्रह्माण्ड पुराण (उत्तरखण्ड) को हयग्रीव-अगस्त्य संवादमा आएको छ, र यसको समापन-पुष्पिकाले यसलाई श्री ललिता सहस्रनाम स्तोत्र कथनम् भन्दछ। विष्णुको अश्वग्रीव प्रज्ञा-रूप भगवान हयग्रीवले कांचीमा महर्षि अगस्त्यलाई यसको उपदेश दिनुभयो। उहाँले बताउनुभयो कि स्वयं ललिताले आठ वाग्देवताहरू (वशिनी, कामेश्वरी, मोदिनी, विमला, अरुणा, जयिनी, सर्वेश्वरी र कौलिनी) लाई आफ्ना हजार नामहरूको स्तोत्र रच्न आज्ञा दिनुभएको थियो। यहाँ मूल स्तोत्र श्लोक 1-182 सम्म चलेको छ, र नामहरू 1 देखि 1000 सम्म गणना गरिएका छन्। टीकाकारहरूले यसलाई कुण्डलिनी योग (मूलाधारदेखि सहस्रारसम्म), अद्वैत वेदान्त र श्रीयन्त्र उपासनासहित धेरै स्तरमा पढ्छन्। संस्कृत डक्युमेन्ट्स संस्करणको एक सावधानी-टिप्पणी: यो सहस्रनाम उसले हेरेको मुद्रित ब्रह्माण्ड पुराणको खण्डमा सहजै पाइँदैन, र पुराणका पछिल्ला परिशिष्ट (खिल) को अंश हुन सक्छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
आठ दिव्य वाणी-देवीहरू
साधारण मानव कविहरूले रचेका अन्य स्तोत्रहरूभन्दा फरक, ललिता सहस्रनाम स्वयं भगवती ललिताको प्रत्यक्ष आदेशमा आठ वाग्देवीहरू (वशिनी, कामेश्वरी, मोदिनी, विमला, अरुणा, जयिनी, सर्वेश्वरी र कौलिनी) ले रचेका हुन्।
१,००० नाममा पुनरावृत्ति छैन
परम्परा मान्छ कि यी १,००० पवित्र नामहरूमध्ये कुनै पनि दोहोरिँदैन। प्रत्येक नामले माताको ब्रह्माण्डीय अभिव्यक्ति, दार्शनिक सत्य वा सूक्ष्म योगिक शक्तिको एउटा विशिष्ट पक्ष प्रकट गर्छ।
कुण्डलिनी जागरणको पूर्ण यात्रा
स्तोत्रले कुण्डलिनी शक्तिको छ चक्रहरूमार्फत आरोहणलाई क्रमबद्ध रूपमा चित्रण गर्छ — मूलाधार-चक्रारूढा (मूल चक्रमा बस्ने) देखि सहस्राराम्बुजारूढा (सहस्रदल मुकुट-कमलमा फुल्ने) सम्म।
भास्कररायको सौभाग्यभास्कर भाष्य
१८औँ शताब्दीमा महान् विद्वान-दीक्षित भास्करराय मखीले निर्णायक भाष्य सौभाग्यभास्कर लेखे, जसले हरेक श्लोकको अभूतपूर्व व्याकरणिक, गूढ र वेदान्तिक गहिराइ उजागर गरे।
शिव र शक्तिको एकत्व
स्तोत्रको अन्तिम उत्कर्षले शिव-शक्त्यैक्य-रूपिणी (नाम ९९९) मा शुद्ध, अपरिवर्तनीय चेतना (शिव) र आदि ब्रह्माण्डीय शक्ति (शक्ति) को अविभाज्य, अद्वैत एकताको उत्सव मनाउँछ।
विषय अनुसार हेर्नुहोस्
Devi
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
