अघनाशक गायत्री स्तोत्रम्
यो स्तोत्र देवी सन्ध्या (गायत्री) को स्तुति हो, जसले उहाँका विभिन्न रूप, शक्ति र स्थानहरूको वर्णन गर्दछ। यसलाई पाप नाश गर्ने र मनोकामना पूरा गर्ने मानिन्छ।
श्लोक
नारदले भने: हे सर्वज्ञ, भक्तहरू प्रति कृपालु, तपाईंले पापहरू नष्ट गर्ने गायत्रीको हृदय (रहस्य) बताउनुभयो। त्यसैले, अब गायत्रीको स्तोत्र भन्नुहोस्।
श्लोक 1
हे आदिशक्ति, जगन्माता, भक्तहरूमाथि अनुग्रह गर्ने, सर्वव्यापी, अनन्त, हे श्रीसन्ध्या, तपाईंलाई नमस्कार छ।
श्लोक 2
तपाई नै सन्ध्या, गायत्री, सावित्री र सरस्वती हुनुहुन्छ। तपाई नै ब्राह्मी, वैष्णवी र रौद्री हुनुहुन्छ; रातो, सेतो र श्याम वर्णकी हुनुहुन्छ।
श्लोक 3
मुनिहरूद्वारा उहाँको सधैं ध्यान गरिन्छ: बिहान हाँसमा सवार भई ऋग्वेद पाठ गर्ने बालिकाको रूपमा, दिउँसो गरुडमा सवार युवतीको रूपमा, र बेलुका साँझमा साँढे (वृषभ) मा सवार वृद्धा देवीको रूपमा तपस्वीहरूद्वारा पृथ्वीमा देखिनुहुन्छ।
श्लोक 4
यजुर्वेद पाठ गर्दै उहाँ अन्तरिक्षमा सुशोभित हुनुहुन्छ, र सामवेद गायन गर्दै उहाँ सम्पूर्ण पृथ्वीमा विचरण गर्नुहुन्छ।
श्लोक 5
तपाईं रुद्रलोक जानुहुन्छ, विष्णुलोकमा निवास गर्नुहुन्छ र ब्रह्मलोकमा तपाईंले नै अमर (देवता) हरूलाई अनुग्रह प्रदान गर्नुहुन्छ।
श्लोक 6
तपाईं सप्तर्षिहरूलाई प्रसन्न गराउने, अनेक वरदान दिने माया हुनुहुन्छ, शिव र पार्वतीका हात र आँखाबाट उत्पन्न हुनुभएको, तथा आँसु र पसिनाबाट प्रकट हुनुभएको हो।
श्लोक 7
तपाईं आनन्ददायिनी दुर्गा हुनुहुन्छ, जसको दस प्रकारले पाठ गरिन्छ: वरेण्या (सर्वश्रेष्ठ), वरदा (वरदान दिने), वरिष्ठा र वरवर्णिनी (सुन्दर वर्णकी)...
श्लोक 8
...गरिष्ठा, वरार्हा, सातौं वरारोहा, नीलगङ्गा तथा सन्ध्या, जो सधैं भोग र मोक्ष प्रदान गर्नुहुन्छ।
श्लोक 9
तपाईं मृत्युलोकमा भागीरथी, पातालमा भोगवती, तीनै लोकमा बग्ने र तीनवटै स्थानमा निवास गर्ने देवी हुनुहुन्छ।
श्लोक 10
भूर्लोकमा तपाईं पृथ्वी (धरित्री) को रूपमा लोकलाई धारण गर्ने हुनुहुन्छ, भुवर्लोकमा वायुको शक्ति र स्वर्लोकमा तेजको भण्डार हुनुहुन्छ।
श्लोक 11
महर्लोकमा महासिद्धि, जनलोकमा 'जना', तपोलोकमा तपस्विनी र सत्यलोकमा सत्यभाषिणी (सत्यवाक्) हुनुहुन्छ।
श्लोक 12
विष्णुलोकमा कमला (लक्ष्मी), ब्रह्मलोकमा गायत्री (ब्रह्मलोक प्रदान गर्ने), र रुद्रलोकमा शिवजीको आधा शरीरमा निवास गर्ने गौरी हुनुहुन्छ।
श्लोक 13
तपाईं नै अहङ्कार र महत्तत्त्वको प्रकृति हुनुहुन्छ भनी गाइन्छ। तपाईं साम्यावस्था (सन्तुलनको अवस्था) र शबल ब्रह्म (सगुण ब्रह्म) को स्वरूप हुनुहुन्छ।
श्लोक 14
त्यसपछि, तपाईंलाई परापरा शक्ति र परम शक्ति भनी गाइन्छ। तपाईं इच्छाशक्ति, क्रियाशक्ति र ज्ञानशक्ति हुनुहुन्छ, जसले यी तीन शक्तिहरू प्रदान गर्नुहुन्छ।
श्लोक 15
गङ्गा, यमुना, विपाशा (व्यास), सरस्वती, सरयू, देविका, सिन्धु, नर्मदा र इरावती (रावी) नदीहरू।
श्लोक 16
गोदावरी, शतद्रु (सतलज), कावेरी, देवलोकगा (मन्दाकिनी/गङ्गा), कौशिकी (कोशी), चन्द्रभागा (चेनाब), वितस्ता (झेलम) र सरस्वती।
श्लोक 17
गण्डकी, तापिनी (ताप्ती), तोया, गोमती, वेत्रवती, र नाडीहरूमा इडा, पिङ्गला र तेस्रो सुषुम्णा।
श्लोक 18
गान्धारी, हस्तिजिह्वा, पूषा, यशस्विनी, अलम्बुषा, कुहू, शङ्खिनी र प्राण वहन गर्ने प्राणवाहिनी नाडीहरू।
श्लोक 19
शरीरमा रहेका यी नाडीहरूका रूपमा तपाईंलाई प्राचीन विद्वानहरूले स्तुति गर्दछन्। तपाईं हृदयकमलमा बस्ने प्राणशक्ति र कण्ठ (गला) मा बस्ने स्वप्नकी स्वामिनी हुनुहुन्छ।
श्लोक 20
तपाईं तालुमा बस्ने सदाधार, बिन्दुमा बस्ने बिन्दुमालिनी, मूलाधारमा कुण्डलिनी शक्ति र रौंको फेदसम्म फैलिएकी व्यापिनी शक्ति हुनुहुन्छ।
श्लोक 21
तपाईं शिखा (शिरको टुप्पो) को मध्यमा विराजमान हुनुहुन्छ र शिखाको अग्रभागमा मनोन्मनी हुनुहुन्छ। धेरै भनिरहनु के आवश्यकता छ र, तीनै लोकमा जे जति छ...
श्लोक 22
...ती सबै तपाईं नै हुनुहुन्छ, हे महादेवी, हे कल्याणी सन्ध्या! तपाईंलाई नमस्कार छ। यसरी सन्ध्या कालमा जप गरिने यो धेरै पुण्य दिने स्तोत्रको वर्णन गरिएको छ।
श्लोक 23
यो स्तोत्रले महापापहरको नाश गर्छ र महासिद्धि प्रदान गर्दछ। जसले सन्ध्या कालमा एकाग्र चित्त भएर यस स्तोत्रको पाठ गर्दछ...
श्लोक 24
सन्तान नहुनेले सन्तान पाउँछ, धनको चाहना गर्नेले धन पाउँछ, र उसले सबै तीर्थहरूमा स्नान, तपस्या, दान, यज्ञ र योगको फल प्राप्त गर्दछ।
श्लोक 25
लामो समयसम्म सांसारिक भोगहरू भोगेर अन्तमा मुक्ति प्राप्त गर्दछ। स्नान गर्ने समयमा तपस्वीहरूद्वारा रचना गरिएको यस स्तोत्रको पाठ जसले गर्छ...
श्लोक 26
...जुनसुकै जलाशयमा डुबे पनि उसले पवित्र सन्ध्या कालमा स्नान गरे बराबरको फल प्राप्त गर्दछ, यसमा कुनै शंका छैन; हे नारद, यो सत्य हो।
श्लोक 27
जसले भक्तिपूर्वक यो सुन्छ, ऊ पनि पापबाट मुक्त हुन्छ। सन्ध्याद्वारा भनिएको र नारदद्वारा वर्णित यो वाक्य अमृत जस्तै छ।
श्लोक 28
यसरी श्रीदेवीभागवत महापुराणको बाह्रौं स्कन्ध अन्तर्गत पाँचौं अध्यायमा रहेको श्रीअघनाशक गायत्री स्तोत्र सम्पूर्ण हुन्छ।
श्लोक 29
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो स्तोत्र श्रीदेवीभागवत महापुराणको बाह्रौं स्कन्धको पाँचौं अध्यायमा पाइन्छ। यसलाई प्रायः सन्ध्या (बिहान, दिउँसो र साँझ) को समयमा पाठ गरिन्छ र यसले पापहरू नाश गर्ने, पुत्र, धन र अन्ततः मोक्ष प्रदान गर्ने विश्वास गरिन्छ। यो स्तोत्र विशेष गरी गायत्री मन्त्रको महिमा र उनको सार्वभौमिक शक्तिलाई उजागर गर्दछ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
स्रोत
यो स्तोत्र 'श्रीदेवीभागवत महापुराण'को द्वादशस्कन्धको पाँचौं अध्यायमा आउँछ र यसलाई 'अघनाशक गायत्री स्तोत्र' भनिन्छ। यसलाई ऋषि नारदले वर्णन गरेका हुन्।
विशेषता
यस स्तोत्रमा देवी सन्ध्या (गायत्री, सावित्री, सरस्वती) लाई नै सम्पूर्ण सृष्टिको आदि शक्ति मानिएको छ। उनलाई प्रातःकाल बालिका, मध्याह्नमा युवती र सायंकालमा वृद्धाको रूपमा ध्यान गरिन्छ।
रूपहरू
देवीलाई अनेक नदीहरू (गङ्गा, यमुना, सरस्वती, गोदावरी, कावेरी आदि) र शरीरस्थ नाडीहरू (इडा, पिङ्गला, सुषुम्ना) को रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ। यसरी उनी जल र प्राण दुवैमा व्याप्त छिन्।
फलश्रुति
यो स्तोत्र पढ्नेलाई सन्तान, धन, सबै तीर्थ-दान-यज्ञको फल र अन्ततः मोक्ष प्राप्त हुन्छ भनिएको छ। साथै, स्नानको बेला यो पढ्दा सन्ध्याको स्नानको पुण्य मिल्ने विश्वास छ।
महिमा
'अघनाशक' नामले नै यसको पापनाशक शक्तिलाई संकेत गर्छ। स्तोत्रको अन्त्यमा भनिएको छ कि यसलाई भक्तिसाथ सुन्ने मानिस पनि पापबाट मुक्त हुन्छ।
