अघनाशक-गायत्री-स्तोत्रम्
इदं देवीभागवतपुराणात् उद्धृतं पवित्रं स्तोत्रम् अस्ति। अत्र भगवती गायत्री सन्ध्यारूपेण वर्णिता, या सर्वपापनाशिनी, वरदा, सर्वलोक-नदी-शरीरव्यापिनी परा शक्तिः अस्ति।
पद्यानि
नारदः स्वगुरुं प्रति प्रार्थयते – हे भक्तानुकम्पिन् सर्वज्ञ, तव हृदयं पापनाशनम्। यस्मात् गायत्र्याः महिमा कथितः, तस्मात् गायत्र्याः स्तोत्रं कृपया ईरय।
श्लोकः 1
हे आदिशक्ते जगन्मातः, भक्तानुग्रहकारिणनि, सर्वत्र व्यापिके, अनन्ते, श्रीसन्ध्ये, तुभ्यं नमः, तुभ्यं नमः।
श्लोकः 2
त्वमेव सन्ध्या गायत्री सावित्री च सरस्वती, ब्राह्मी च वैष्णवी रौद्री, रक्ता श्वेता सितेतरा च असि।
श्लोकः 3
प्रातः काले बालारूपा, मध्याह्ने यौवनस्था, सायं काले वृद्धा भगवती मुनिभिः चिन्त्यते। सा हंसारूढा, गरुडारूढा, वृषभवाहिनी, ऋग्वेदाध्यायिनी, तपस्विभिः भूमौ दृश्यते।
श्लोकः 4
सा यजुर्वेदं पठन्ती अन्तरिक्षे विराजते। सा सामगापि सर्वेषु भूमौ भ्राम्यमाणा तथा विराजते।
श्लोकः 5
त्वं रुद्रलोकं गता, विष्णुलोकनिवासिनी, ब्रह्मणः लोके च वर्तसे, अमर्त्यानुग्रहकारिणी।
श्लोकः 6
सप्तर्षिप्रीतिजननी, माया, बहुवरप्रदा, शिवयोः करनेत्रोत्था, अश्रुस्वेदसमुद्भवा।
श्लोकः 7
आनन्दजननी, दुर्गा, दशधा परिपठ्यते। वरेण्या, वरदा, वरिष्ठा, वरवर्णिनी।
श्लोकः 8
गरिष्ठा च वरार्हा च, वरारोहा च सप्तमी। नीलगङ्गा तथा सन्ध्या, सर्वदा भोगमोक्षदा।
श्लोकः 9
भागीरथी मर्त्यलोके, पाताले भोगवत्यपि, त्रिलोकवाहिनी देवी, स्थानत्रयनिवासिनी।
श्लोकः 10
भूर्लोके त्वं धरित्री लोकधारिणी। भुवोलोके वायुशक्तिः, स्वर्लोके तेजसां निधिः।
श्लोकः 11
महर्लोके महासिद्धिः, जनलोके जनेतिपि, तपोलोके तपस्विनी, सत्यलोके सत्यवाक्।
श्लोकः 12
विष्णुलोके कमला, ब्रह्मलोके गायत्री। रुद्रलोके स्थिता गौरी, हरार्धाङ्गनिवासिनी।
श्लोकः 13
अहंकारात् महतश्च प्रकृतिः त्वं गीयसे। साम्यावस्थात्मिका, शबलब्रह्मरूपिणी।
श्लोकः 14
ततः परापरा शक्तिः परमा त्वं गीयसे। इच्छाशक्तिः, क्रियाशक्तिः, ज्ञानशक्तिः, त्रिशक्तिदा।
श्लोकः 15
गङ्गा यमुना विपाशा सरस्वती सरयूर्देविका सिन्धुः नर्मदा ऐरावती चेत्येताः प्रसिद्धतमा देवनद्यः पुण्यतमा इति कीर्त्यन्ते।
श्लोकः 16
गोदावरी शतद्रुः कावेरी देवयात्रा कौशिकी चन्द्रभागा वितस्ता सरस्वती चेति सर्वा अपि देवसमूहा नद्यः पुण्यवाहित्वेन स्तूयन्ते।
श्लोकः 17
गण्डकी तापिनी तोया गोमती वेत्रवतीएव इडा पिङ्गला सुषुम्णा तृतीयका चेति नाड्य एव मुख्यत्वेन गद्यन्ते।
श्लोकः 18
गान्धारी हस्तजिह्वा पुषापूषा चैव। अलम्बुषा कुहूः शङ्खिनी प्राणवाहिनी चेति नाड्यः्पष्ठगीयन्ते।
श्लोकः 19
हे नाडे, त्वं शरीर आश्रिता सती प्राचीनैः विद्वद्भिः प्रथिता हृत्कमलाश्रय प्राणशक्तिरूपा कण्ठस्था स्वप्ननायिकेति गद्यसे।
श्लोकः 20
तालुस्था त्वं सदाधारः सदा द्यसे। बिन्दुस्था बिन्दुमालिनी च। मूले तु कुण्डलिक शक्तिः सर्वव्यापिनी याद्यत्र केशमूलगा।।
श्लोकः 21
शिखास्था त्वं हि शिखाग्रतु मनोन्मनी। किमन्यद् बहुनोक्तेन — यत्किञ्जद् जगतित्रये त्वं शक्तिरेव व्यापिनी।
श्लोकः 22
इदं स्तोत्रं ‘हे महादेवि सन्ध्ये! त्वं तत्सर्वम् असि, श्रिये ते नमः’ इति कीर्तितम् । तच्च सन्ध्यायां बहुपुण्यदम् भवति ।
श्लोकः 23
इदं स्तोत्रं महापापानां प्रशमनम्, महासिद्धीनां विधायकम् । यः समाहितचित्तः सन्ध्याकाले इदं कीर्तयेत्, सः तत्फलं लभते ।
श्लोकः 24
अपुत्रः पुत्रं प्राप्नुयात्, धनार्थी धनम् आप्नुयात् । तथा सर्वेषां तीर्थतपोदानयज्ञयोगानां फलं लभेत ।
श्लोकः 25
यः तपस्विभिः कृतमिदं स्तोत्रं स्नानकाले पठेत्, सः भोगान् भुक्त्वा चिरकालम् अन्ते मोक्षमवाप्नुयात् ।
श्लोकः 26
यत्र कुत्रापि जले निमग्नः सन्ध्याया अञ्जनजनितं फलं प्राप्नोति। अत्र संशयो नास्ति, इदं सत्यं च नारदायोक्तम्।
श्लोकः 27
यः भक्त्या एतच्छृणोति, स पापात् मुच्यते। सन्ध्यायामुक्तं नारदेन प्रोक्तं वाक्यं पीयूषसदृशम्।
श्लोकः 28
इत्यनेन श्रीदेवीभागवते महापुराणे द्वादशस्कन्धे पञ्चमाध्याये श्रीअघनाशकगायत्रीस्तोत्रं सम्पूर्णतया समाप्तम्।
श्लोकः 29
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
अघनाशकगायत्रीस्तोत्रमिति ख्यातमिदं स्तोत्रं देवीभागवतपुराणस्य अङ्गभूतं वर्तते। सन्ध्याकाले प्रातः सायं च स्नाने जपे वा अस्य पाठः क्रियते। पापनाशाय, इष्टसिद्ध्यै, मोक्षाय च भक्ताः इदं स्तोत्रं पठन्ति।
ज्ञातव्य-विशेषः
स्रोतस्य सन्दर्भश्च
अयं स्तोत्रः प्रमुखस्य शाक्तग्रन्थस्य देवीभागवतमहापुराणस्य (द्वादशस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः) अन्तर्गतः वर्तते। नारदमुनिना अयं स्तोत्रः सन्ध्यादेव्याः स्तुतये प्रणीतः, या देवी करुणाशीला, सर्वज्ञा, पापनाशिनी च वर्णिता अस्ति।
स्वरूपाणि
स्तोत्रेऽस्मिन् देवी गायत्री, सावित्री, सरस्वती, दुर्गा, लक्ष्मीः (कमला), गौरी च इति बह्वीनां मुख्यानां देवतानां रूपेण वर्णिता। सा एव आद्या प्रकृतिः, इच्छा-क्रिया-ज्ञानशक्तीरूपिणी च अस्ति।
ब्रह्माण्डीयशरीरव्याप्तिः
देवी भूलोकात् सत्यलोकान्तान् सप्तलोकान् व्याप्य वर्तते। सा गङ्गा-यमुना-सरस्वत्यादीनां नदीनां रूपेण, तथा च मानवशरीरस्थितानाम् इडा-पिङ्गला-सुषुम्नानां नाडीनां रूपेण च स्थिता अस्ति।
पठणस्य फलम्
सन्ध्याकाले अस्य स्तोत्रस्य पाठेन पुत्र-धन-मोक्षाः प्राप्यन्ते इति फलश्रुतौ (२४-२८ श्लोकेषु) उक्तम्। अस्य पुण्यं सर्वेषां तीर्थानां तपसां योगानां च फलेन समानम् अस्ति, यद् महापापानि नाशयति।
नाम रचना च
ग्रन्थस्य पुष्पिकानुसारम् अयम् अघनाशक-गायत्री-स्तोत्रम् इत्यपि उच्यते। अत्र नानाच्छन्दोयुक्तानि अष्टाविंशतिः श्लोकाः सन्ति, यत्र "श्रीसन्ध्ये ते नमोऽस्तु ते" इति आवृत्तिः वारंवारं भवति।
