अखिलाण्डेश्वरीपुष्पमालास्तोत्रम्
इदं संस्कृतं स्तोत्रं देवीम् अखिलाण्डेश्वरीं स्तौति, या देवीमातुः रूपम्। प्रत्येकः श्लोकः संस्कृतवर्णमालायाः क्रमेण एकैकेन वर्णेन आरभ्यते, तस्याः विविधगुणरूपशक्तीनां वर्णनं करोति।
पद्यानि
हे अखिलाण्डेश्वरि, समग्रब्रह्माण्डसार्वभौमाधिपते, तुभ्यं नमामि। या सर्वमार्गातीतवासस्थाना, शिवालङ्कारिणी, परमार्थरूपा, शुद्धान्तःकरणा, परमकरुणामयी, चन्द्रकलाधारिणी, सर्वदर्शिनी, अप्सरोभिः परिवृता, ज्ञानमूर्तिः, अव्यक्ता, गिरिराजदुहिता च।
श्लोकः 1
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या आदिशक्तिः, आगमनिपुणा, गुरुभिः पूजिता, मूलाधारादिकमलचक्रस्थिता, सुन्दरनीलकेशी, ताम्रौष्ठसौम्यमन्दस्मिता, पीनपयोधरा, ब्रह्मविष्णुशिवपूजितपादपद्मा।
श्लोकः 2
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या इच्छाज्ञानादिसर्वशक्तियुक्ता, नीलोत्पलश्यामाङ्गी, यस्याः पादौ इन्द्रविष्णवे वरप्रदौ, जम्बुकेश्वरवनस्वामिनी, सूर्यदेवेन पूजिता, यज्ञाद्यर्हा, चन्द्रवदना, गणेशेन स्तुता, भक्तेष्टफलप्रदा, इन्द्राण्या पूजिता, गजाननगणेशमाता च।
श्लोकः 3
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या विश्वस्वामिनी, शिवब्रह्मविष्णूनां वरदा, भक्तैः स्तुत्या, शिवरूपा, यस्याः पादपद्मे ईर्ष्यामात्सर्यदूषितचेतसां दूरे, शिवप्रिया, परमेश्वरी, स्तुता, शिवस्य वामभागस्थिता, 'ईं' बीजमन्त्रादुत्पन्ना, ईशित्वादिमहासिद्ध्याश्रया।
श्लोकः 4
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या कोटिसूर्योदयप्रभा, गिरिराजदुहिता, विकसितकमललोचना, कावेरीनदीशाखयोर्मध्यस्थिता, पूर्णचन्द्रोदयवदना, अनन्तमहिमा, उच्चसिंहासनस्थिता, दीप्ता, अपरिमितदिव्यप्रकाशसमूहमोहिनी।
श्लोकः 5
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या तर्कवितर्कातीता, दारिद्र्यसमृद्ध्योः समप्रभा, रत्नखचितमेखलाभूषिता, सत्यपरायणभक्तवत्सला, कुण्डलिनीप्राणापानमूलाधारस्थिता, संसारतापहरणप्रकाशा, त्रिभुवनपोषिणीसुधास्तन्यधारा।
श्लोकः 6
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या ऋग्वेदादिभिः पूजिता, ऋतुभिः स्तुता, अगाधकरुणापूर्णा, परमानन्दप्राप्तैः प्रार्थिता, नक्षत्रमालाभिः सेविता, चन्द्रकलाधारिणी, यस्याः पादपद्मे ऋणाज्ञानतिमिरहरणसूर्यप्रभे, समृद्धत्रैलोक्यपूजिते।
श्लोकः 7
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या सदाशिवे सरूपनिरूपेऽन्तर्वससि, या स्वयं मूर्तिस्वरूपिणी, सदा सुन्दररूपधारिणी, परमार्थरूपातीता, जन्मजरापहारिणी, मनुष्यहिताय कल्पवृक्षरूपा, मानवेभ्यः पापविमुक्त्यादिफलप्रदा।
श्लोकः 8
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या महेशस्य शरण्यः, सकलजगत्सृष्टिकर्त्री, गात्रेषु चन्दनादीनां दीप्ता, अतिकृशमध्यया असत्त्वसंशयजनिका, शिवलिङ्गपूजापरायणा, करपद्मे बीजपूरं धारयन्ती, नानालङ्कारमोहिनीलतारूपाङ्गी।
श्लोकः 9
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। यस्याः पादपद्मे मर्कटगजाभ्यां पूजिते, या शत्रुसंहारिणा शिवेन सहिता, श्रीचक्रे बिन्दुपीठे 'क्लीम्' बीजाङ्किते स्थिता, 'क्लीम्' स्वरूपा स्तुता, मर्कटजालाच्छादितशिवालयवासिनी, पूर्वजन्मनि मर्कटराजाय मोक्षदात्री महादेवी।
श्लोकः 10
हे अखिलाण्डेश्वरि, तुभ्यं नमामि। या अद्वितीया, शुद्धचैतन्यनिरुपमसागरवासिनी, एकान्ते प्रकटिता, एकनेकविभागजगतः, राजच्छत्राधीनतेजस्विनी साम्राज्ञी, हरिणनयनसुन्दरचपला, एकावलीमुक्ताहारधारिणी, अणिमाद्यष्टमहासिद्धिप्रदा।
श्लोकः 11
हे अखिलाण्डेश्वरि, ऐं-बीजमन्त्रस्य सिंहासनस्य मध्यपीठस्थितायै, इन्द्रादीनां देवानां राज्यप्रदायै, ऐरावत-हस्ति-कुम्भसदृशसुकुमाराङ्ग्यै, इन्द्राण्यादिदिव्यशक्तिभिः संस्तुतायै, ऐं-कारेण वेदैश्च ज्ञायमानवैभवायै, केवलकरुणाकटाक्षेण महाैश्वर्यप्रदायिन्यै, ऐं ऐं मन्त्रेण चराचरविश्वेन ध्यातैभ्यो तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 12
हे अखिलाण्डेश्वरि, ॐ-इत्येकक्षरमन्त्रेण पूजितचरणपङ्कजायै, अद्भुततेजः-प्रतापसंयुक्तायै, बिम्बफल-प्रवालतुल्याधरयुक्तायै, त्रयाणामपि संप्रदायानां (दिव्य-सिद्ध-मानवानां) गुरुभिरर्चितायै, अप्सरोवृन्दसेवितायै, सृष्ट्यादिप्रयोजनव्यापिण्यै, प्रतापोद्धुरवाग्मीत्वादार्चितायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 13
हे अखिलाण्डेश्वरि, उशीरसुगन्धिवासितसुन्दरकुचायै, सृष्टिक्रिडायाम् आनन्दायै, केवलौदासीन्येनैव असुरशक्तिविनाशिन्यै, आवश्यकतायामेव कोपयुक्तायै, कल्याणराशिसदृशचरणपङ्कजायै, अनुपमवदनायै, भक्तदुःखहारिण्यै च उमानाथस्य शिवस्य सामीप्यप्रदायिन्यै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 14
हे अखिलाण्डेश्वरि, ब्रह्मप्रमुखमुख्यदेवैः पूजितचरणपङ्कजायै, जलधरनीलवर्णायै, रत्नजटितशतभूषणभूषिताङ्ग्यै, कोटिविश्वसेवितायै, जल-आकाशादिपञ्चमहाभूतेषु विश्वं विभक्तवत्यै, कमलनयनसुन्दरचरणद्वयायै, मृत्युञ्जयस्य शिवस्य प्रियतमायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 15
हे अखिलाण्डेश्वरि, अनन्तायै, प्रणतदेवार्चितायै, परमशुभप्रदायै, शिवशरीरार्धाधिकेऽतिसुन्दररूपिण्यै, पर्वतनन्दिन्यै, अष्टाक्षरमन्त्रेण पूजितायै, शतशो मूल्यरत्नभूषितायै, अनन्तशुभप्रदायिन्यै, सूर्य-चन्द्र-अग्निरूपत्रिनेत्रायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 16
हे अखिलाण्डेश्वरि, कावेरीतटवासिन्यै, लक्ष्मिसमानायै, शिवस्य वामाङ्कस्थितायै, करुणासुधामयदृष्टियुक्तायै, कविकुलसंस्तुतायै, मन्मथसदृशसौन्दर्यप्रदायिन्यै, शुभदायै, भूलोकवासिनां कल्पतरुस्वरूपिण्यै, करुणासमुद्रायै, नीलमेघतुल्यसुन्दरकुण्डलभुषितायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 17
हे अखिलाण्डेश्वरि, विस्तीर्णप्रदेशेषु नगरेषु च निवासिन्यै, खट्वाङ्गधारिणा शिवेन संस्तुतायै, सूक्ष्मासूक्ष्मसीमातीतायै, पक्षि-सूर्यकिरणपूजितायै, खड्गधारिण्यै, सूर्यदेवाय वरप्रदायिन्यै, पक्षिभिः संस्तुतायै, कोटिसूर्याग्निसदृशदीप्तियुक्तायै, शिरसि चन्द्रकलाभूषितायै, आकाशे विचरन्त्यै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 18
हे अखिलाण्डेश्वरि, गङ्गावर्तिसदृशगम्भीरनाभ्यै, देदीप्यमानकुण्डलाभ्युक्तकपोलयुक्तायै, गन्धर्व-असुर-सिद्ध-किन्नरैः संसेवितायै, श्रेष्ठसुगन्धचन्द्रादिलेपितायै, अमृतसमुद्रमध्यनिवासिन्यै, अतिशान्तायै क्षमाशीलायै, मस्तकस्थोङ्ग-गङ्गातरङ्गधारिणा शिवेन युक्तायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 19
हे अखिलाण्डेश्वरि, सङ्गीतामृतस्वरूपिण्यै, गिरिराजशिवेण नमस्कृतायै, सङ्गीतप्रेमिभिरर्चितायै, सङ्गीतानन्दायै, गीतकीर्तये, सरस्वतीलक्ष्मीभ्यां सेवितायै, वाक्सम्पत्प्रदायिन्यै, हिमराजपर्वतनिवासिन्यै, सुरैः पूजितायै, स्वरमाधुर्यमयायै, पर्वतनन्दिन्यै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 20
हे अखिलाण्डेश्वरि, गुह्याये, रहस्यमयायै, कार्तिकेयवरप्रदायिन्यै, उज्ज्वलचम्पकपुष्पधारिण्यै, गुह्यसाध्यसाधनायै, विभूषिताङ्ग्यै, सुन्दरमुक्ताहारधारिण्यै, मूलाधारनिवासिन्यै, गुणमन्दिरायै, परागुरुवेषायै, किङ्किणीनूपुराराधायै, रहस्यपरमार्थरूपिण्यै, महद्गुरुसंस्तुतायै तुभ्यं नमो नमः। तथा च घण्टाघोरेण दुष्टराक्षसविनाशिन्यै, मेघनीलायै, सूर्य-चन्द्र-अग्निनेत्रायै, आर्तहरिण्यै, घोरदानवगर्जनाश्र्विन्यै, पापघ्न्यै, करुणाजलधिसदृशायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 21
हे अखिलाण्डेश्वरि, धर्मार्थकाममोक्षचतुर्विधपुरुषार्थप्रदायिन्यै, पवित्रचरित्रायै, चामुण्डाभीष्मस्वरूपतीतायै, श्रीचक्रस्थितचरणपङ्कजायै, चन्द्रमुखायै, चण्डिकायै, चन्द्र-विष्णु-चराचरात्मकविश्वस्वरूपिण्यै, दोलायमानकुण्डलायै, कटाक्षैः शिवमोहिनीधरायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 22
हे अखिलाण्डेश्वरि, सर्वकल्मषहारिस्मितचन्द्रिकाभूषितायै, शिवेण प्रकाषितायै, वैदिकछन्दोबद्धालङ्कारधरिण्यै, छन्दोभूषितायै, सूर्य-अग्नि-चन्द्रनेत्रायै, घोरान्धकारनाशकप्रभातेभ्यः, वेदपरमतेजोनिवासिन्यै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 23
हे अखिलाण्डेश्वरि, जम्बूलतामूलस्थितनिधये, विष्णुरेतुतायै, इन्द्रादिवन्दितायै, जम्बुद्वीपस्य सुन्दरकल्पवल्ल्यै, मस्तकस्थगङ्गायै, जन्म-व्याधि-जराहरिण्यै, जलस्वरूपिण्यै, सुवर्णालङ्कारभूषितायै, जम्बुनाथस्य (शिवस्य) हृदयमोहिन्यै, सर्वजनसंस्तुतायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 24
हे अखिलाण्डेश्वरि, वायुवेगचलितपवित्रनिर्झरस्नातायै, भ्रमरसेवितकुचायै, क्षिप्रबुद्धिप्रदायिन्यै, नूपुरारावशोभितायै, चरणसङ्गीतवाद्यशोभितायै, ताल-मृदङ्ग-वेणुनादसंस्तुतायै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 25
हे अखिलाण्डेश्वरि, ज्ञान-आनन्दसमुद्रतरणनौकायै, ज्ञानस्वरूपिण्यै, ज्ञान-ज्ञेयस्वरूपिण्यै, चरणोद्भवेभ्योऽज्ञानिनां ज्ञानप्रदायिन्यै, विद्या-अविद्यारूपिण्यै, शिवज्ञानप्रकाशप्रसारिण्यै, बान्धु-भूमि-भार्या-अन्न-धनप्रदायिन्यै तुभ्यं नमो नमः।
श्लोकः 26
अखिलाण्डेश्वरि! तुभ्यं नमः। यस्या हस्तौ प्रतिकष्टरिर चर्म विष्णु
श्लोकः 27
हे अखिलाण्डेश्वरि! ते पादौ परमतत्त्वं प्रतिपादयतः, त्रीणि तत्त्वानि प्रकाशयतः, सर्वसत्तासीमातीतौ, महायोगिभिः स्तुतौ, चन्द्रशेखरम्, यौवनसमुद्रे कोमललता इव, गरुडध्वजेन विष्णुना पूजितौ, तमालकुसुमसदृशश्यामलकान्तिः ते तनुः । तस्मै ते नमः ।
श्लोकः 28
हे अखिलाण्डेश्वरि! त्वं शिवप्रेमनिधानम्, विष्णुना पूजिता, नित्यनिर्विकारे प्रतिष्ठिता, सर्ववस्तूनि स्थापयन्ती, विविधलोकेषु भूतानां सृष्टिस्थितिसंहारं कुर्वती, स्वपरमधाम्नि मनोहरा, नित्यशिवस्य हृदये निवसन्ती, चक्षुर्विषयातीता, सत्तास्थितेः मूलप्रकृतिः । तस्मै ते नमः ।
श्लोकः 29
हे अखिलाण्डेश्वरि! दक्षिणाचारमार्गानुसारिणे, संयतात्मने, निपुणाय, करुणाकराय, शान्ताय, मनोहरदशनाय, गणेशेन पूजिताय, दानप्रतिग्रहप्रेरिकाय, परमदात्रे, पादपद्मं दारिद्र्याध्यात्मिकदुःखहरम् । तस्मै ते नमः ।
श्लोकः 30
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । सा दिव्यज्ञानस्वरूपिणी, सूर्यवत् दीप्यमाना, दिव्यवस्त्रभूषिता, दिव्यकन्याभिः सेविता, द्विजैः सह सम्बद्धा, दीक्षाप्रदानसदोद्युक्ता, तेजस्विनी, सूर्याग्निचन्द्रनेत्रा, दीनदुःखितमोचिनी, दिगीश्वरैः दिगम्बरशिवेन च पूजितचरणा । तस्यै नमः ।
श्लोकः 31
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या दुर्भिक्षादीन् सर्वक्लेशान् हरति, दुष्कर्मपापं नाशयति, दुर्गादिभिः आवरणदेवीभिः पूजितचरणा, दूर्वादलश्यामला, दुर्गमशास्त्रलौकिकमनसोः अतीता, दुर्गाद्याकारातीता, दुर्वासःप्रभृतिभिः मुनिभिः स्तुता । तस्यै नमः ।
श्लोकः 32
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या परमधर्मिणी, हिमालयराजदुहिता, वर्षामेघद्युतिः, कुन्तलेषु मल्लिकादिकुसुमैः भूषिता, धर्मादिभिः सेविता, धर्मादिचतुर्वर्गाश्रयदात्री, त्रिभुवनैः पूजिता, धन्या, सत्पुरुषाणां हृदये वसन्ती । तस्यै नमः ।
श्लोकः 33
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या अनेकरत्नभूषिता, नवजलदश्यामला, नटराजशिवप्रिया, चन्द्रधारिणी, हिमालये निवसन्ती, गरुडवाहनविष्णोः भगिनी, नानादेवगणैः परिवृता, सज्जनैः स्तुता, जगदीश्वरी, मानवानां मोक्षदात्री, दिव्यगणैः पूजितचरणा । तस्यै नमः ।
श्लोकः 34
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या हिमाचलदुहिता, वेदव्यापिनी, नित्या, निरञ्जना, सर्वजगतां परममाता, निशाचरैरपि पूजिता, चन्द्रभूषिता, नीपारण्ये वसतिप्रिया, विकसितकमललोचना, अशोकस्वभावा, निरञ्जनचरणा । तस्यै नमः ।
श्लोकः 35
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या कमलसारा, कमलमुखी, परमा, लक्ष्म्या पूजितचरणा, पद्मासना, श्रेष्ठदानशीला (देवैः स्तुता), ब्रह्मणा पूजिता, कमलवदनम्, ऊर्ध्वलोकप्रयत्नशीलानाम् सहायिका, पञ्चाक्षरीमन्त्रभूषिता, निर्द्वन्द्वा, शिवपरमस्वरूपिणी । तस्यै नमः ।
श्लोकः 36
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या विकसितकमलदलनेत्रा, चन्द्रकलाललाटभूषितमनोहरमुखी, फूत्कारकारिसर्पराजपत्नीनाम् नृत्यमध्ये स्थिता, विदुषाम् सुभाषितानाम् अन्तःसारवैभवी, स्फटिकसन्निभा, सर्पराजाय वरदा । तस्यै नमः ।
श्लोकः 37
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या युवतीव दृश्यते, अनन्तपराक्रमा, अनेकरूपधारिणी, कोमलपल्लवसमरक्ताधरा, उदयदिनकरसमप्रभा, असंख्यैः स्तुता, बालचन्द्रभूषणेन भासमाना, बन्धूकपुष्पसमरक्ताङ्गी, स्वोदरे अनेकब्रह्माण्डधारिणी, ब्रह्मागस्त्येन्द्रैः पूजितचरणा । तस्यै नमः ।
श्लोकः 38
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । यस्याः गुणाः चिन्तनवचनातीताः, सा वाग्देवी, शिवेन पूजिता, सर्वभूतानाम् आदिकारणम्, संसाररोगहरा, शिवा, भयहरा, भास्वरा, भाग्यवद्भिः सज्जनैः पूजितचरणा, गङ्गाधरशिवार्धाङ्गी, सूर्यचन्द्रनेत्रशिवेन पूजितचरणा । तस्यै नमः ।
श्लोकः 39
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । या मायास्वरूपिणी, कामदेवसेविता, मरकतश्यामला, सुन्दरी, निर्मला, मोहमायारहिता, रत्नखचिताभूषणभूषिता, अतिमनोहरा, मायातीतमहर्षिभ्यः वरदा, माणिक्यकङ्कणधारिणी, मालाभूषिता, मतङ्गमुनिकन्यारूपिणी मातङ्गीव दृश्यते । तस्यै नमः ।
श्लोकः 40
अखिलाण्डेश्वर्यै नमः । यस्याः नेत्राणि सूर्याग्निचन्द्राः, सूर्यवद् दीप्यमाना, मीनाक्षीव चञ्चलसुन्दरनेत्रा, मिथ्याज्ञानिनाम् मनसः अतीतचरणा, मकरध्वजकामदेवेन पूजिता, मीमांसादिशास्त्रैः स्तुता, अन्नपूर्णा सदा तत्परा, सूर्यवद् भास्वरा, सूर्याग्निभ्यां स्तुता । तस्यै नमः ।
श्लोकः 41
बालचन्द्रधरस्य शिवस्य प्रिया, आगमानां सत्यम् अर्थरूपा, नित्यमुक्ता, मूषिकवाहनस्य गणेशस्य, त्रिमूर्तीनां च पादार्चिता, मूलाधारचक्रनिवासिनी, पद्मवदने मन्दस्मितयुक्ता, मोक्षप्रदार्था, मुद्राभिः प्रसीदन्ती, मुनिभिः स्तुता च, तां मोहिनीस्वरूपाम् अखिलाण्डेश्वरीं नमामि।
श्लोकः 42
यज्ञफलानां प्रदातृरूपाम्, यमराजैः (वा संयमिभिः) स्तुताम्, कुबेरेण पूजिताम्, क्षयादिरोगाणां हत्र्रीम्, मृत्युञ्जयशिवप्रियाम्, यज्ञेश्वरविष्णुना पूजिताम्, यन्त्रे (श्रीचक्रे) स्थिताम्, संन्यसिभिः आराधिताम्, यतिवर्धितेन श्रीचक्रभूषवेषभूषिताम्, यक्षिण्यादिभिः स्तुताम् अखिलाण्डेश्वरीम् अहं भजे।
श्लोकः 43
श्रीरामभद्राय वरप्रदात्रीम्, कला-रसपरिपूर्णां, पद्मपत्रैः पुष्पैश्च अर्चिताम्, पूर्णचन्द्रकान्तिप्रभां, लक्ष्म्या पादार्चितां, राजराजैः सेवितां, मोहनीं, रजतगिरिशिखरनिवासिनीं, रतिपतिकामदेवेन स्तुतां, रागाद्वेषरहितैः शुद्धचित्तैः सुलभप्राप्यां ताम् अखिलाण्डेश्वरीं नमामि।
श्लोकः 44
लम्ोदरगणेशपूजितां, लाक्षारसक्तपादपद्मां, लम्बकुन्तलकेशभूषितां, लंकाधिपतिरावणशत्रुरामचन्द्रेण स्तुतां, जगत्सृष्टिसंहारकारिणीं, लक्ष्मीपतिविष्णुना स्तुतां, सूक्ष्मतरङ्गतुल्यकृशाङ्गीम् अखिलाण्डेश्वरीं नमामि।
श्लोकः 45
वाण्या (सरस्वत्या) पूजितां, विष्णुमर्चितां, वाग्देव्या सेवितां, वामादिमूलां, पर्वतेन्द्रसुतां, वामादिशक्तिस्वरूपिणीं, वशीकरणसिद्धेः मूलबीजां, वाद्यध्वनिप्रियां, ब्रह्मेन्द्रवरप्रदात्रीम् अखिलाण्डेश्वरीं त्वाम् अहं प्रणमामि।
श्लोकः 46
शान्तिस्वरूपिणीं, शंकरप्रियां, चन्द्रकलाधरां, कृशमध्यां, कृष्णवर्णां, संशयहारिणीम्, इन्द्रेण पूजितां, चन्द्रवदनां, शक्तिस्वरूपिणीं, कार्तिकेयेन पूजितां, कुबेरमुनिभिः सेवितां, शारदामयीम्, आगमज्ञां, शान्तैश्वर्याम् अखिलाण्डेश्वरीं त्वाम् अहं प्रणमामि।
श्लोकः 47
षट्चक्रवेदिनीं, षाड्गुण्यमयीं, षट्त्रिंशत्तत्त्वानाम् आन्तरिकतत्त्वरूपां, षट्पद्मचक्रनिवासिनीं, षण्मुखकार्तिकेयेन स्तुतां, षट्कोणयन्त्रपूजितां, षड्वक्त्र (कार्तिकेय), द्विपवक्त्र (गणेश), श्रीरामवरप्रदात्रीं, षड्ग्रन्धिभेदिनीं, षड्गुणशिवप्रियाम् अखिलाण्डेश्वरीं त्वाम् अहं प्रणमामि।
श्लोकः 48
सकलकामपूरिणीं, सदाचारसद्बुद्धिसद्भक्तसेवितां, सर्वभूषणभूषितां, सदाशिवरूपां, ऐश्वर्यप्रदात्रीं, नित्यसाक्षिणीं, सकारनिवासिनीं, पद्मनेत्रां, पीनपयोधरां, प्रत्यक्षब्रह्मज्ञानप्रदात्रीं, सर्वलोकवरप्रदात्रीम् अखिलाण्डेश्वरीं त्वाम् अहं प्रणमामि।
श्लोकः 49
हाहाहूहुगन्धर्वगानपूजिताङ्घ्रिद्वयां, निरुपमां, हारभूषितां, परमहंसलीलया प्रकाशितवैभवां, हंबीजाङ्कुररूपां, हकारस्थानां, हस्तिकानने (जम्बूकेश्वरे) निवासिनीं, हरिहरब्रह्मेन्द्रैः संदर्शितां, हंसातीतपदां, हकारसंज्ञां ताम् अखिलाण्डेश्वरीं त्वाम् अहं प्रणमामि।
श्लोकः 50
लंबीजस्वरूपिणीं, लाकुलां (दण्डधराम्), वल्लीवत्कोमलाङ्गीं, लकारेण पूजितां, लंबबीजेन शोभितवैभवां, क्लींस्वरूपिणीं, समुद्रमन्थने विषोद्भवे सति देवभयं दृष्ट्वा शिवं विषपानार्थं प्रेरिताम्, अखिलाण्डेश्वरीं त्वाम् अहं प्रणमामि।
श्लोकः 51
हे शिवे, पर्वतराजसुते, यस्याः करुणाकटाक्षः भूपालानाम् उच्चपदम् निर्धारयति, या दक्षिणदिग्भागे निवासं कृत्वा प्राणिनः रक्षति, त्रिनेत्रशिवेन दक्षयज्ञध्वंसं द्रष्टुम् या सामर्थ्यवती आसीत्, मम एतानि नम्रवचनानि क्षमस्व।
श्लोकः 52
इति पर्वतेन्द्रसुतायाः पार्वत्याः पादपद्माभरणरूपं स्तोत्रं समाप्तम्।
श्लोकः 53
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं स्तोत्रं परम्परया महान् दार्शनिकः सन्तः आदिशङ्कराचार्यः इति श्रूयते। इदं हिन्दुधर्मे शाक्तसम्प्रदायस्य भागः, देवीसमर्पितमन्दिरेषु विशेषतः नवरात्रौ प्रायः पठ्यते। रचना वर्णमालक्रमम् अनुसरति, यस्याः ५३ श्लोकाः प्रत्येकं भिन्नेन वर्णेन आरभन्ते, संपूर्णं संस्कृतवर्णमालाम् आच्छादयन्ति।
ज्ञातव्य-विशेषः
वर्णमालारचना
इदं स्तोत्रम् अद्वितीयम् 'अक्षरश्लोकः' इति। अस्य ५२ मुख्यश्लोकाः प्रत्येकं संस्कृतवर्णमालायाः क्रमिकवर्णेन आरभन्ते, 'अ' इत्यतः प्रारभ्य सर्वान् स्वरव्यञ्जनानि क्रमेण गच्छन्ति। एतत् कठोरनियमे सत्यपि अर्थं छन्दश्च रक्षन्तः भक्तिकाव्यस्य उल्लेखनीयः पराक्रमः।
श्रेयः परम्परा च
इदं स्तोत्रं परम्परया अष्टमशताब्दीयाय दार्शनिकसंताय आदिशङ्कराचार्याय श्रेयते, यद्यपि केचन विद्वांसः पश्चात्कालिकम् उत्पत्तिं सूचयन्ति। इदं शाक्तसम्प्रदाये प्रियं स्तोत्रम्, आशीर्वादाय आध्यात्मिकज्ञानाय च पठ्यते।
देवी अखिलाण्डेश्वरी
स्तोत्रम् अखिलाण्डेश्वरीं स्तौति, यस्याः अर्थः 'समग्रब्रह्माण्डस्य देवी' इति। सा पार्वत्याः उग्रा कृपालुः च मूर्तिः, प्रधानतः तमिळ्नाडुराज्ये तिरुवानैकावलनामके अखिलाण्डेश्वरीदेवालये पूज्यते, यत् कावेरीनद्या सम्बद्धानां ५१ शक्तिपीठानाम् एकम्।
तान्त्रिकयौगिकप्रतीकत्वम्
श्लोकाः 'क्लीम्', 'ह्रीम्', 'ऐम्' इत्यादिभिः बीजमन्त्रैः, षड्भिः चक्रैः, काश्मीरशैवमतस्य षट्त्रिंशत्तत्त्वैः, विविधैः देवताभिः च समृद्धाः। एतेन स्तोत्रं केवलं स्तुतिः न अपितु प्रगतसाधकानां ध्यानसाधनम् भवति।
समाप्तिश्लोकः
अन्तिमे श्लोके (दत्तक्रमे ५३ क्रमाङ्कः) भक्तः विनयेन देवीम् अर्पणे दोषान् क्षमितुं प्रार्थयते, तां गिरिराजदुहितरम् (पार्वतीम्) इति सम्बोधयति। एषः वैयक्तिकः समाप्तिः पूर्वश्लोकेषु विशालैः ब्रह्माण्डवर्णनैः विरुद्धः।
Devi
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
