श्रीचण्डीकवचम्
इदं देव्याः कवचं नाम स्तोत्रम्। अत्र शरीरस्य प्रत्येकाङ्गं दिशश्च देवीभिः रक्षितुं प्रार्थ्यते।
पद्यानि
अथ देव्याः कवचस्य आरम्भः क्रियते।
श्लोकः 1
ॐकारः अस्य श्रीचण्डीकवचस्य मङ्गलाचरणम्।
श्लोकः 2
अस्य कवचस्य ब्रह्मा ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, चामुण्डा देवता, अङ्गन्यासोक्तमातरः बीजम्, दिग्बन्धदेवताः तत्त्वम्, श्रीजगदम्बाप्रीत्यर्थं सप्तशतीपाठाङ्गत्वेन जपे विनियोगः।
श्लोकः 3
ॐकारपूर्वकं चण्डिकायै नमस्कारः।
श्लोकः 4
मार्कण्डेयः ब्रह्माणं प्रार्थयते — हे पितामह, यत् परमं गुह्यं सर्वेषां रक्षाकरं मनुष्याणां, यच्च कस्यचिदपि न आख्यातम्, तत् मे कृपया ब्रूहि।
श्लोकः 5
ब्रह्मा प्रत्युवाच — हे महामुने, अस्ति गुह्यतमं सर्वभूतोपकारकं देव्याः कवचं पुण्यम्, तत् शृणुष्व।
श्लोकः 6
तत्र प्रथमं नाम शैलपुत्री, द्वितीयं ब्रह्मचारिणी, तृतीयं चन्द्रघण्टा, चतुर्थं कूष्माण्डा इति।
श्लोकः 7
पञ्चमं स्कन्दमाता, षष्ठं कात्यायनी, सप्तमं कालरात्री, अष्टमं महागौरी इति।
श्लोकः 8
नवमी देवी सिद्धिदात्री, एवं नवदुर्गाः प्रकीर्तिताः। एतानि नामानि महात्मना ब्रह्मणा उक्तानि।
श्लोकः 9
अग्निना दह्यमानाः, शत्रुमध्ये रणे गताः, विषमे दुर्गमे च स्थिताः, भयार्ताः सन्तः शरणं गताः।
श्लोकः 10
तेषां रणसंकटे किमपि अशुभं न जायते। तस्य न आपद्, न शोकः, न दुःखम्, न भयं च दृश्यते।
श्लोकः 11
यैः भक्त्या स्मृता, तेषां वृद्धिः प्रजायते। हे देवेशि, ये त्वां स्मरन्ति, तान् त्वं रक्षसि, न संशयः।
श्लोकः 12
चामुण्डा प्रेतसंस्था, वाराही महिषासना, ऐन्द्री गजसमारूढा, वैष्णवी गरुडासना।
श्लोकः 13
माहेश्वरी वृषारूढा, कौमारी शिखिवाहना, लक्ष्मीः पद्मासना देवी, पद्महस्ता हरिप्रिया।
श्लोकः 14
श्वेतरूपधरा देवी, ईश्वरी वृषवाहना, ब्राह्मी हंससमारूढा, सर्वाभरणभूषिता।
श्लोकः 15
एताः सर्वाः मातरः सर्वयोगसमन्विताः, नानाभरणैः शोभाढ्याः, नानारत्नैः च उपशोभिताः सन्ति।
श्लोकः 16
देव्यः रथमारूढाः क्रोधसमाकुलाः दृश्यन्ते, ताः शङ्खं चक्रं गदां शक्तिं हलं मुसलायुधं च धारयन्ति।
श्लोकः 17
ताः खेटकं तोमरं परशुं पाशं कुन्तायुधं त्रिशूलं शार्ङ्गमायुधं च धारयन्ति।
श्लोकः 18
दैत्यानां देहनाशाय, भक्तानाम् अभयाय, देवानां हिताय च एतानि आयुधानि धारयन्ति।
श्लोकः 19
महारौद्रे, महाघोरपराक्रमे, महाबले, महोत्साहे, महाभयविनाशिनि, तुभ्यं नमः अस्तु।
श्लोकः 20
हे दुष्प्रेक्ष्ये देवि, शत्रूणां भयवर्धिनि, मां त्राहि। प्राच्यां दिशि माम् ऐन्द्री रक्षतु, आग्नेय्यां दिशि अग्निदेवता रक्षतु।
श्लोकः 21
दक्षिणे वाराही अवतु, नैरृत्यां खड्गधारिणी रक्षतु, प्रतीच्यां वारुणी रक्षेत्, वायव्यां मृगवाहिनी रक्षेत्।
श्लोकः 22
उदीच्यां कौमारी पातु, ऐशान्यां शूलधारिणी पातु। ऊर्ध्वं ब्रह्माणि मे रक्षेत्, अधस्तात् वैष्णवी तथा रक्षेत्।
श्लोकः 23
एवं शववाहना चामुण्डा दश दिशः रक्षेत्। जया मे अग्रतः पातु, विजया पृष्ठतः पातु।
श्लोकः 24
वामपार्श्वे अजिता रक्षेत्, दक्षिणे अपराजिता रक्षेत्। शिखाम् उद्योतिनी रक्षेत्, मूर्ध्नि व्यवस्थिता उमा रक्षेत्।
श्लोकः 25
ललाटे मालाधरी रक्षेत्, भ्रुवौ यशस्विनी रक्षेत्। भ्रुवोर्मध्ये त्रिनेत्रा रक्षेत्, नासिके यमघण्टा रक्षेत्।
श्लोकः 26
चक्षुषोर्मध्ये शङ्खिनी रक्षेत्, श्रोत्रयोः द्वारवासिनी रक्षेत्। कपोलौ कालिका रक्षेत्, कर्णमूले शाङ्करी रक्षेत्।
श्लोकः 27
नासिकायां सुगन्धा रक्षेत्, उत्तरोष्ठे चर्चिका रक्षेत्। अधरे अमृतकला रक्षेत्, जिह्वायां सरस्वती रक्षेत्।
श्लोकः 28
दन्तान् कौमारी रक्षतु, कण्ठदेशे चण्डिका रक्षतु। घण्टिकां चित्रघण्टा रक्षतु, तालुके महामाया रक्षतु।
श्लोकः 29
चिबुकं कामाक्षी रक्षेत्, मे वाचं सर्वमङ्गला रक्षेत्। ग्रीवायां भद्रकाली रक्षेत्, पृष्ठवंशे धनुर्धरी रक्षेत्।
श्लोकः 30
नीलग्रीवा बहिःकण्ठं रक्षति, नलकूबरी नलिकां रक्षति, खड्गिनी स्कन्धौ रक्षति, वज्रधारिणी मम बाहू रक्षति।
श्लोकः 31
दण्डिनी हस्तौ रक्षति, अम्बिका अङ्गुलीः रक्षति, शूलेश्वरी नखान् रक्षति, कुलेश्वरी कुक्षिं रक्षति।
श्लोकः 32
महादेवी स्तनौ रक्षति, मनःशोकविनाशिनी हृदयं रक्षति, ललिता देवी उदरं रक्षति, शूलधारिणी नाभिं रक्षति।
श्लोकः 33
कामिनी नाभिं रक्षति, गुह्येश्वरी गुह्यं रक्षति, पूतना कामिका मेढ्रं रक्षति, महिषवाहिनी गुदं रक्षति।
श्लोकः 34
भगवती कटिं रक्षति, विन्ध्यवासिनी जानुनी रक्षति, महाबला जङ्घे रक्षति, सर्वकामप्रदायिनी पादौ रक्षति।
श्लोकः 35
नारसिंही गुल्फौ रक्षति, तैजसी पादपृष्ठं रक्षति, श्रीः पादाङ्गुलीः रक्षति, पादाधस्तलवासिनी पादाधस्तलं रक्षति।
श्लोकः 36
दंष्ट्राकराली नखान् रक्षति, ऊर्ध्वकेशिनी केशान् रक्षति, कौबेरी रोमकूपान् रक्षति, वागीश्वरी त्वचं रक्षति।
श्लोकः 37
पार्वती रक्तं मज्जां वसा मांसानि अस्थि मेदांसि च रक्षति, कालरात्रिः अन्त्राणि रक्षति, मुकुटेश्वरी पित्तं रक्षति।
श्लोकः 38
पद्मावती पद्मकोशं रक्षति, चूडामणिः कफं रक्षति, ज्वालामुखी नखज्वालां रक्षति, अभेद्या सर्वसन्धीः रक्षति।
श्लोकः 39
ब्रह्माणी शुक्रं रक्षति, छत्रेश्वरी छायां रक्षति, धर्मधारिणी अहङ्कारं मनः बुद्धिं च रक्षति।
श्लोकः 40
वज्रहस्ता प्राणापानौ व्यानमुदानं समानकं च रक्षति, कल्याणशोभना प्राणं रक्षति।
श्लोकः 41
योगिनी रसे रूपे गन्धे शब्दे स्पर्शे च रक्षति, नारायणी सत्त्वं रजः तमः च सदा रक्षति।
श्लोकः 42
वाराही आयुः रक्षति, वैष्णवी धर्मं रक्षति, चक्रिणी यशः कीर्तिं लक्ष्मीं धनं विद्यां च रक्षति।
श्लोकः 43
इन्द्राणी गोत्रं रक्षति, चण्डिके पशून् रक्ष, महालक्ष्मीः पुत्रान् रक्षति, भैरवी भार्यां रक्षति।
श्लोकः 44
सुपथा पन्थानं रक्षति, क्षेमकरी मार्गं रक्षति, महालक्ष्मीः राजद्वारे रक्षति, विजया सर्वतः स्थिता रक्षति।
श्लोकः 45
हे देवि जयन्ति पापनाशिनि, यत् स्थानं रक्षाहीनं कवचेन वर्जितं तत् सर्वं रक्ष।
श्लोकः 46
यः आत्मनः शुभम् इच्छेत् सः पदम् एकम् अपि न गच्छेत्, कवचेन आवृतः नित्यं यत्र यत्र गच्छति।
श्लोकः 47
तत्र तत्र अर्थलाभः विजयः सार्वकामिकः च भवति, यं यं कामं चिन्तयति तं तं निश्चितं प्राप्नोति, पुमान् भूतले परमैश्वर्यम् अतुलं प्राप्स्यते।
श्लोकः 48
मर्त्यः निर्भयः जायते, संग्रामेषु अपराजितः भवति, त्रैलोक्ये पूज्यः भवति, कवचेन आवृतः पुमान्।
श्लोकः 49
इदं देव्याः कवचं देवानाम् अपि दुर्लभम्, यः प्रयतः नित्यं त्रिसन्ध्यं श्रद्धयान्वितः पठेत्।
श्लोकः 50
तस्य दैवी कला भवेत्, त्रैलोक्येषु अपराजितः भवेत्, वर्षशतं साग्रं जीवेत्, अपमृत्युविवर्जितः।
श्लोकः 51
व्याधयः सर्वे नश्यन्ति, लूताविस्फोटकादयः, स्थावरं जङ्गमं कृत्रिमं च यद्विषम् तत् नश्यति।
श्लोकः 52
अभिचाराणि सर्वाणि, मन्त्रयन्त्राणि भूतले, भूचराः खेचराः जलजाः औपदेशिकाः च नश्यन्ति।
श्लोकः 53
सहजा कुलजा माला, डाकिनी शाकिनी, अन्तरिक्षचराः घोराः डाकिन्यः महाबलाः च नश्यन्ति।
श्लोकः 54
ग्रहाः भूताः पिशाचाः, यक्षाः गन्धर्वाः राक्षसाः, ब्रह्मराक्षसाः वेतालाः, कुष्माण्डाः भैरवादयः च नश्यन्ति।
श्लोकः 55
तस्य दर्शनात् नश्यन्ति, कवचे हृदि संस्थिते, राज्ञः मानोन्नतिः भवेत्, तेजोवृद्धिकरं परम्।
श्लोकः 56
सः यशसा वर्धते, कीर्तिमण्डितभूतले भवति, पुरा कवचं कृत्वा सप्तशतीं चण्डीं जपेत्।
श्लोकः 57
यावद् भूमण्डलं सशैलवनकाननं धत्ते, तावत् मेदिन्यां पुत्रपौत्रिकी सन्ततिः तिष्ठति।
श्लोकः 58
देहान्ते यत् परमं स्थानं सुरैः अपि दुर्लभं, तत् पुरुषः महामायाप्रसादतः नित्यं प्राप्नोति।
श्लोकः 59
परमं रूपं लभते, शिवेन सह मोदते। ॐ।
श्लोकः 60
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं देव्याः कवचं मार्कण्डेयपुराणान्तर्गतदेवीमाहात्म्यस्य (सप्तशत्याः) अङ्गत्वेन प्रसिद्धम्। ब्रह्मर्षिणा मार्कण्डेयाय प्रोक्तम्। नवदुर्गाणां मातृणां च नामभिः शरीरदिशो रक्षणाय प्रयुज्यते। प्रायः नवरात्रे देवीपाठात्पूर्वं श्रद्धया पठ्यते।
ज्ञातव्य-विशेषः
रचना
इदं कवचं देवीमाहात्म्ये (मार्कण्डेयपुराणान्तर्गते) ब्रह्मणा मार्कण्डेयाय प्रोक्तम्। अस्य षट्पञ्चाशद्वर्गाः (५६ श्लोकाः) सन्ति। सप्तशतीपाठात् पूर्वमेतत् पठित्वा कवचेनात्मानं संरक्ष्य ततः पाठः कर्तव्यः।
नवदुर्गाः
प्रथमपञ्चश्लोकेषु (३-५) नवदुर्गाणां नामानि शैलपुत्र्यादीनि सिद्धिदात्र्यन्तानि उक्तानि। एषा नवदुर्गाणां सङ्क्षिप्ता गणना कवचे विशिष्टा।
मातृकाः
द्वादशादिश्लोकेषु (१२-१५) अष्ट मातरः (ब्राह्मी, वैष्णवी, माहेश्वरी, कौमारी, वाराही, ऐन्द्री, चामुण्डा, लक्ष्मीः) स्ववाहनायुधैः सह वर्णिताः। ताः दशदिक्षु रक्षणाय (२०-२३) विनियुक्ताः।
अङ्गरक्षा
एकविंशत्यादिश्लोकेषु (२१-४१) शरीरस्य प्रत्येकमवयवं (शिखा, ललाट, नेत्र, कर्ण, जिह्वा, हृदय, नाभि, अस्थि, मांसम् इत्यादि) भिन्ना देवी रक्षति। अत्र इन्द्रियाणि, प्राणापानादिवायवः, सत्त्वरजस्तमांसि च रक्षितानि।
फलश्रुति
अन्तिमश्लोकेषु (४२-५६) कवचधारिणः फलानि वर्णितानि – शतायुः, अपमृत्युवर्जनम्, व्याधिनाशः, विषनाशः, भूतप्रेतपिशाचादिनाशः, राज्ये मानोन्नतिः, देहान्ते शिवेन सह मोदः। इदं कवचं देवानामपि दुर्लभम् (४९) इति विशेषः।
Devi
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
