श्री चंडी कवच
देवी महात्म्यातील एक कवच-स्तोत्र, जे देवीच्या अनेक रूपांना शरीर व मनाच्या रक्षणासाठी आवाहन करते; सप्तशतीच्या पठणापूर्वी त्याचे पठण केले जाते.
श्लोक
आता देवीच्या कवचाचा आरंभ होतो.
श्लोक 1
ॐ, हे श्री चंडीकवच आहे.
श्लोक 2
ब्रह्मा ऋषी, अनुष्टुप् छंद, चामुंडा देवता, अंगन्यासोक्त मातृका बीज, दिग्बंध देवता तत्त्व, आणि श्रीजगदंबाप्रीत्यर्थ सप्तशती पाठांगत्वेन जप करण्यासाठी हा विनियोग आहे.
श्लोक 3
ॐ, चंडिकेला नमस्कार.
श्लोक 4
मार्कंडेय म्हणाले: हे पितामहा, जे जगात अत्यंत गुप्त, सर्व माणसांचे रक्षण करणारे, आणि जे कोणालाही सांगितले गेले नाही, ते मला सांगा.
श्लोक 5
ब्रह्मा म्हणाले: हे विप्रा, एक अत्यंत गुप्त, सर्व प्राण्यांना उपकारक, देवीचे पवित्र कवच आहे, ते ऐक, हे महामुने.
श्लोक 6
पहिली शैलपुत्री, दुसरी ब्रह्मचारिणी, तिसरी चंद्रघंटा, आणि चौथी कूष्मांडा अशा नावांनी ओळखल्या जातात.
श्लोक 7
पाचवी स्कंदमाता, सहावी कात्यायनी, सातवी कालरात्री, आणि आठवी महागौरी.
श्लोक 8
नववी सिद्धिदात्री, अशा या नवदुर्गा प्रसिद्ध आहेत. ही नावे महात्मा ब्रह्मदेवानेच सांगितली आहेत.
श्लोक 9
जो अग्नीने जळत असताना, शत्रूंच्या मध्ये रणात गेलेला, किंवा विषम व दुर्गम स्थळी भयभीत होऊन शरण आलेला असतो.
श्लोक 10
त्यांना रणसंकटात काहीही अशुभ घडत नाही. मी त्याच्यावर कोणतेही संकट, शोक, दुःख किंवा भय पाहत नाही.
श्लोक 11
ज्यांनी भक्तीने स्मरण केले, त्यांची निश्चित वृद्धी होते. हे देवेशी, जे तुझे स्मरण करतात, त्यांचे तू रक्षण करतेस, यात संशय नाही.
श्लोक 12
चामुंडा प्रेतावर स्थित आहे, वाराही महिषावर आरूढ आहे, ऐंद्री हत्तीवर, वैष्णवी गरुडावर.
श्लोक 13
माहेश्वरी वृषभावर, कौमारी मोरावर, लक्ष्मी पद्मासनावर, पद्महस्ता, हरिप्रिया.
श्लोक 14
श्वेतरूपधारिणी देवी ईश्वरी वृषभावर, ब्राह्मी हंसावर आरूढ, सर्व आभूषणांनी भूषित.
श्लोक 15
अशा या सर्व मातृका सर्व योगांनी युक्त, नाना आभूषणांनी शोभायमान, नाना रत्नांनी सुशोभित.
श्लोक 16
या देवी रथावर आरूढ होऊन क्रोधाने भरलेल्या दिसतात. त्यांनी शंख, चक्र, गदा, शक्ती, हल आणि मुसल ही आयुधे धारण केली आहेत.
श्लोक 17
खेटक, तोमर, परशू, पाश, कुंतीचे आयुध, त्रिशूल आणि उत्तम शार्ङ्ग ही आयुधे.
श्लोक 18
दैत्यांच्या देहनाशासाठी, भक्तांना अभय देण्यासाठी, आणि देवांच्या हितासाठी त्या अशी आयुधे धारण करतात.
श्लोक 19
तुला नमस्कार असो, हे महारौद्र, महाघोर पराक्रमी, महाबल, महोत्साही, महाभयाचा नाश करणाऱ्या.
श्लोक 20
हे देवी, दुष्प्रेक्ष्य, शत्रूंना भय वाढवणाऱ्या, माझे रक्षण कर. पूर्वेस ऐंद्री, आग्नेयेस अग्निदेवता माझे रक्षण करो.
श्लोक 21
दक्षिणेस वाराही, नैर्ऋत्येस खड्गधारिणी, पश्चिमेस वारुणी, वायव्येस मृगवाहिनी रक्षण करो.
श्लोक 22
उत्तरेस कौमारी, ईशान्येस शूलधारिणी, वर ब्रह्माणी, आणि खाली वैष्णवी माझे रक्षण करो.
श्लोक 23
अशा प्रकारे शववाहिनी चामुंडा दहा दिशांचे रक्षण करो. जया माझ्या पुढे रक्षण करो, विजया मागे रक्षण करो.
श्लोक 24
अजिता डाव्या बाजूस, अपराजिता उजव्या बाजूस, उद्योतिनी शिखेचे रक्षण करो, आणि उमा मस्तकावर स्थित राहून रक्षण करो.
श्लोक 25
मालाधरी कपाळावर, यशस्विनी भुवया रक्षो, त्रिनेत्रा भुवयांच्या मध्ये, यमघंटा नाकावर रक्षण करो.
श्लोक 26
शंखिनी डोळ्यांच्या मध्ये, द्वारवासिनी कानांत, कालिका गालांचे, शांकरी कानाच्या मुळाशी रक्षण करो.
श्लोक 27
नाकावर सुगंधा, वरच्या ओठावर चर्चिका, खालच्या ओठावर अमृतकला, जिभेवर सरस्वती रक्षण करो.
श्लोक 28
दातांचे कौमारी, कंठदेशी चंडिका, घंटिकेवर चित्रघंटा, टाळूवर महामाया रक्षण करो.
श्लोक 29
कामाक्षी हनुवटीचे, सर्वमंगला माझ्या वाणीचे, भद्रकाली गळ्याचे, धनुर्धरी पाठीच्या कण्याचे रक्षण करो.
श्लोक 30
नीलग्रीवा बाहेरील कंठावर, नलकूबरी नलिकेचे, खड्गिनी खांद्यांचे, वज्रधारिणी माझ्या बाहूंचे रक्षण करो.
श्लोक 31
दंडिनी हातांचे, अंबिका बोटांचे, शूलेश्वरी नखांचे, कुलेश्वरी कुक्षीचे रक्षण करो.
श्लोक 32
महादेवी स्तनांचे, मनःशोकविनाशिनी, ललिता देवी हृदयाचे, शूलधारिणी उदराचे रक्षण करो.
श्लोक 33
नाभीवर कामिनी, गुह्यस्थानी गुह्येश्वरी, पूतना कामिका मेढ्राचे, महिषवाहिनी गुदाचे रक्षण करो.
श्लोक 34
कटीवर भगवती, गुडघ्यांवर विन्ध्यवासिनी, जांघांवर महाबला, सर्वकामप्रदायिनी रक्षण करो.
श्लोक 35
गुल्फांवर नारसिंही, पायाच्या पृष्ठभागावर तैजसी, पायाच्या बोटांवर श्री, पायाच्या तळव्यावर अधस्तलवासिनी रक्षण करो.
श्लोक 36
नखांवर दंष्ट्राकराली, केसांवर ऊर्ध्वकेशिनी, रोमकूपांवर कौबेरी, त्वचेवर वागीश्वरी रक्षण करो.
श्लोक 37
रक्त, मज्जा, वसा, मांस, अस्थी, मेद यांचे पार्वती, आतड्यांचे कालरात्री, पित्ताचे मुकुटेश्वरी रक्षण करो.
श्लोक 38
पद्मकोशात पद्मावती, कफावर चूडामणी, नखज्वालेवर ज्वालामुखी, सर्व संधींवर अभेद्या रक्षण करो.
श्लोक 39
शुक्राचे ब्रह्माणी, छायेचे छत्रेश्वरी, अहंकार, मन, बुद्धी यांचे धर्मधारिणी रक्षण करो.
श्लोक 40
प्राण, अपान, व्यान, उदान, समान या प्राणांचे वज्रहस्ता, आणि प्राणाचे कल्याणशोभना रक्षण करो.
श्लोक 41
रस, रूप, गंध, शब्द, स्पर्श यांवर योगिनी, सत्त्व, रज, तम या गुणांवर नारायणी सदा रक्षण करो.
श्लोक 42
आयुष्याचे वाराही, धर्माचे वैष्णवी, यश, कीर्ती, लक्ष्मी, धन, विद्या यांचे चक्रिणी रक्षण करो.
श्लोक 43
गोत्राचे इंद्राणी, पशूंचे चंडिके, पुत्रांचे महालक्ष्मी, पत्नीचे भैरवी रक्षण करो.
श्लोक 44
वाटेचे सुपथा, मार्गाचे क्षेमकरी, राजद्वारी महालक्ष्मी, सर्वत्र विजया स्थित राहून रक्षण करो.
श्लोक 45
जे स्थान रक्षणरहित आहे, कवचाने वर्जित आहे, ते सर्व हे देवी जयन्ती पापनाशिनी, तू माझे रक्षण कर.
श्लोक 46
जर आपल्याला शुभ इच्छित असेल तर एक पाऊलही कवचाने आच्छादित न होता जाऊ नये. कारण कवचाने आवृत होऊन जो जातो तो जेथे जातो तेथे...
श्लोक 47
तेथे तेथे अर्थलाभ, सर्वकामिक विजय होतो. ज्या ज्या कामनेचा विचार करतो ती ती निश्चित प्राप्त होते. पृथ्वीवर मनुष्य परम अतुल ऐश्वर्य प्राप्त करतो.
श्लोक 48
मर्त्य निर्भय होतो, संग्रामात अपराजित होतो. कवचाने आवृत पुरुष त्रैलोक्यात पूज्य होतो.
श्लोक 49
हे देवीचे कवच देवांनाही दुर्लभ आहे. जो श्रद्धायुक्त होऊन नित्य त्रिसंध्या पठण करतो.
श्लोक 50
त्याच्यात दैवी कला होते, तो त्रैलोक्यात अपराजित होतो. तो अपमृत्यूने रहित होऊन शंभर वर्षे जगतो.
श्लोक 51
सर्व व्याधी, लूता, विस्फोटक इत्यादी नष्ट होतात. स्थावर, जंगम आणि कृत्रिम विष देखील नष्ट होते.
श्लोक 52
पृथ्वीवरील सर्व अभिचार, मंत्र, यंत्र, भूचर, खेचर, जलचर आणि उपदेशिक (शिकवलेले) विष देखील.
श्लोक 53
सहज, कुलज, माला, डाकिनी, शाकिनी, अंतरिक्षचर, घोर, आणि महाबल डाकिन्या.
श्लोक 54
ग्रह, भूत, पिशाच, यक्ष, गंधर्व, राक्षस, ब्रह्मराक्षस, वेताल, कुष्मांड, भैरव इत्यादी.
श्लोक 55
कवच हृदयात स्थित असल्याने त्याच्या दर्शनाने हे सर्व नष्ट होतात. राजाचा मान व उन्नती होते, तेजाची वृद्धी होते.
श्लोक 56
तो यशाने वाढतो, पृथ्वीवर कीर्तीने मंडित होतो. प्रथम कवच करून मग सप्तशती चंडीचा जप करावा.
श्लोक 57
जोपर्यंत हे भूमंडळ पर्वत, वन, काननांसह टिकून आहे, तोपर्यंत पृथ्वीवर पुत्रपौत्रांची संतती टिकून राहते.
श्लोक 58
देहाच्या अंती जे परम स्थान देवांनाही दुर्लभ आहे, ते पुरुष महामायेच्या प्रसादाने नित्य प्राप्त करतो.
श्लोक 59
तो परम रूप लाभतो आणि शिवासह आनंदित होतो. ॐ.
श्लोक 60
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे कवच मार्कंडेय पुराणातील देवी महात्म्य (ज्याला दुर्गा सप्तशती असेही म्हणतात) या ग्रंथाचा एक भाग आहे. नवरात्रीच्या काळात किंवा दुर्गा सप्तशतीचे पठण करण्यापूर्वी हे कवच म्हणण्याची प्राचीन परंपरा आहे. यात देवीच्या विविध रूपांचे (जसे शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, इ.) आवाहन करून भक्ताच्या शरीराच्या प्रत्येक अवयवाचे रक्षण मागितले आहे.
तुम्हाला माहीत आहे का?
कवचाचे स्वरूप
हे कवच देवीच्या अंगरक्षणासाठी आहे. यात शरीराच्या प्रत्येक अवयवासाठी वेगवेगळ्या देवतांची नावे दिली आहेत. उदाहरणार्थ, डोक्यावर उमा, कपाळावर मालाधरी, डोळ्यांमध्ये शंखिनी, हृदयात ललिता देवी रक्षण करते. हे अतिशय सूक्ष्म आणि सविस्तर संरक्षण देते.
नऊ दुर्गा
या कवचात नवदुर्गांचा उल्लेख आहे – शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चंद्रघंटा, कूष्मांडा, स्कंदमाता, कात्यायनी, कालरात्री, महागौरी आणि सिद्धिदात्री. ही नावे देवीच्या विविध रूपांचे प्रतिनिधित्व करतात. प्रत्येक रूपाचे वेगळे गुण आणि शक्ती आहेत.
मातृका देवता
कवचात आठ मातृका देवतांचा उल्लेख आहे – ब्राह्मी, वैष्णवी, माहेश्वरी, इंद्राणी, कौमारी, वाराही, नारसिंही आणि चामुंडा. या देवता दहा दिशांचे रक्षण करतात. प्रत्येकीचे वाहन वेगळे आहे – हंस, गरुड, वृषभ, गज, मोर, महिष, सिंह आणि प्रेत.
पठणाचे फळ
हे कवच नियमितपणे वाचल्यास अनेक फळे मिळतात. यात सांगितले आहे की, जो मनुष्य हे कवच धारण करतो, त्याला युद्धात पराजय नाही, त्याचे आयुष्य वाढते, अपमृत्यू टळतो, आणि सर्व रोग नष्ट होतात. शेवटी त्याला शिवासह परम स्थान प्राप्त होते.
ऐतिहासिक संदर्भ
हे कवच मार्कंडेय पुराणातील दुर्गा सप्तशतीचा भाग आहे. ब्रह्मदेवाने मार्कंडेय ऋषींना सांगितले आहे की, हे कवच अत्यंत गुप्त आहे आणि सर्व भूतांचे कल्याण करणारे आहे. याचा उपयोग सप्तशतीच्या पठणापूर्वी केला जातो.
Devi
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
