Bharat Devotion
Embroidered artwork for श्रीमहिषासुरमर्दिनी स्तोत्र (अयि गिरिनंदिनी): Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

श्रीमहिषासुरमर्दिनी स्तोत्र (अयि गिरिनंदिनी)

स्तोत्रेआई दुर्गा / देवी

श्रीमहिषासुरमर्दिनी स्तोत्र (अयि गिरिनंदिनी)

महिषासुराचा वध करणाऱ्या महिषासुरमर्दिनी दुर्गेला उद्देशून रचलेले प्रसिद्ध संस्कृत स्तोत्र; ३० श्लोकांच्या काव्यातील २१ श्लोक.

श्लोक

भगवतीपद्यपुष्पाञ्जलीस्तोत्रान्तर्गतं महिषासुरमर्दिनिस्तोत्रम्
bhagavateepadyapushpaanjaleestotraantargatam mahishaasuramardinistotram | 1 |

हे स्तोत्र भगवतीपद्यपुष्पाञ्जलीस्तोत्रात अंतर्भूत असलेले महिषासुरमर्दिनीचे स्तोत्र आहे.

श्लोक 1

अयि गिरिनन्दिनि नन्दितमेदिनि विश्वविनोदिनि नन्दनुते (नन्दिनुते) गिरिवरविन्ध्यशिरोधिनिवासिनि विष्णुविलासिनि जिष्णुनुते
ayi girinandini nanditamedini vishvavinodini nandanute (nandinute) girivaravindhyashirodhinivaasini vishnuvilaasini jishnunute | 2 |

हे गिरिजे, तू पृथ्वीला आनंदित करणारी, विश्वाचे मनोरंजन करणारी, नंदीने स्तुत केलेली, विन्ध्यपर्वताच्या शिखरावर वास करणारी, विष्णूच्या लीलेत रमणारी आणि इंद्राने स्तुत केलेली आहेस.

श्लोक 2

भगवति हे शितिकण्ठकुटुम्बिनि भूरिकुटुम्बिनि भूरिकृते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
bhagavati he shitikanthakutumbini bhoorikutumbini bhoorikrite jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 3 |

हे भगवती, शिवाच्या कुटुंबिणी, अनेक कुटुंब असणाऱ्या, अनेक कृत्ये करणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, सुंदर जटा धारण करणाऱ्या, हे पार्वतीदेवी.

श्लोक 3

सुरवरवर्षिणि दुर्धरधर्षिणि दुर्मुखमर्षिणि हर्षरते त्रिभुवनपोषिणि शङ्करतोषिणि किल्बिषमोषिणि घोषरते
suravaravarshini durdharadharshini durmukhamarshini harsharate tribhuvanaposhini shankaratoshini kilbishamoshini ghosharate | 4 |

हे देवांना वरदान देणाऱ्या, दुर्धरांनाही ताडणाऱ्या, दुर्मुखास सहन करणाऱ्या, आनंदात रममाण होणाऱ्या, त्रिभुवनाचे पोषण करणाऱ्या, शंकराला संतुष्ट करणाऱ्या, पापांचा नाश करणाऱ्या, युद्धाच्या गर्जनेत रमणाऱ्या.

श्लोक 4

दनुजनिरोषिणि दितिसुतरोषिणि दुर्मदशोषिणि सिन्धुसुते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
danujaniroshini ditisutaroshini durmadashoshini sindhusute jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 5 |

हे दैत्यांना संताप देणाऱ्या, दितीच्या पुत्रांना कोपवणाऱ्या, दुर्मद अहंकार सुकवणाऱ्या, समुद्रातून उत्पन्न झालेल्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 5

(बिडालस्यासिना कायात् पातयामास वै शिरः दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् ३.२० )
(bidaalasyaasinaa kaayaat paatayaamaasa vai shirah durdharam durmukham cobhau sharairninye yamakshayam ) | 6 |

तिने बिडाल नावाच्या दैत्याचे डोके तलवारीने शरीरापासून वेगळे केले आणि दुर्धर व दुर्मुख या दोघांना बाणांनी यमलोकी पाठविले.

श्लोक 6

अयि जगदम्ब मदम्ब कदम्बवनप्रियवासिनि हासरते शिखरिशिरोमणितुङ्गहिमालयश‍ृङ्गनिजालयमध्यगते
ayi jagadamba madamba kadambavanapriyavaasini haasarate shikharishiromanitungahimaalayasha‍ringanijaalayamadhyagate | 7 |

हे जगदंबे, माझ्या आई, कदंबवनात प्रिय वास करणाऱ्या, हास्यात रमणाऱ्या, पर्वतशिखरांच्या मण्यासारख्या उंच हिमालयाच्या शृंगावर निज निवास करणाऱ्या.

श्लोक 7

मधुमधुरे मधुकैटभगञ्जिनि कैटभभञ्जिनि रासरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
madhumadhure madhukaitabhaganjini kaitabhabhanjini raasarate jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 8 |

हे मधुमधुरे, मधु व कैटभ या दैत्यांचा संहार करणाऱ्या, रासक्रीडेत रममाण होणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 8

(आस्तीर्य शेषमभजत् कल्पान्ते भगवान् प्रभुः तदा द्वावसुरौ घोरौ विख्यातौ मधुकैटभौ १.६७ मधुकैटभनाशं च महिषासुरघातनम् कीर्तयिष्यन्ति ये तद्वद्वधं शुम्भनिशुम्भयोः १२.३)
(aasteerya sheshamabhajat kalpaante bhagavaan prabhuh tadaa dvaavasurau ghorau vikhyaatau madhukaitabhau madhukaitabhanaasham ca mahishaasuraghaatanam keertayishyanti ye tadvadvadham shumbhanishumbhayoh 12.3) | 9 |

कल्पाच्या अंती भगवान विष्णू शेषावर शयन करीत असता मधु व कैटभ हे दोन भयंकर दैत्य उत्पन्न झाले. जे मधुकैटभनाश, महिषासुरघात आणि शुंभनिशुंभवध यांचे कीर्तन करतात, त्यांना फळ प्राप्त होते.

श्लोक 9

अयि शतखण्डविखण्डितरुण्डवितुण्डितशुण्डगजाधिपते रिपुगजगण्डविदारणचण्डपराक्रमशुण्ड मृगाधिपते (क्रमशौण्ड)
ayi shatakhandavikhanditarundavitunditashundagajaadhipate ripugajagandavidaaranacandaparaakramashunda mrigaadhipate (kramashaunda) | 10 |

हे शत्रूरूपी हत्तींची अनेक खंडे केलेली मस्तके व तुंडित सोंडा यांनी युक्त हत्तीराज असलेल्या, शत्रूच्या गंडस्थळाचे विदारण करण्यात चंड पराक्रमाची सोंड धारण करणाऱ्या, हे सिंहासनारूढ देवी.

श्लोक 10

निजभुजदण्डनिपातितखण्डविपातितमुण्डभटाधिपते (निपातितचण्ड) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
nijabhujadandanipaatitakhandavipaatitamundabhataadhipate (nipaatitacanda) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 11 |

हे तुझ्या भुजदंडाने पाडलेल्या अवयवांचे व पाडलेल्या मुंडांचे भटाधिपती, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 11

(उत्थाय च महासिंहं देवी चण्डमधावत गृहीत्वा चास्य केशेषु शिरस्तेनासिनाच्छिनत् ७.२० अथ मुण्डोऽभ्यधावत्तां दृष्ट्वा चण्डं निपातितम् तमप्यपातयद्भूमौ सा खड्गाभिहतं रुषा ७.२१)
(utthaaya ca mahaasimham devee candamadhaavata griheetvaa caasya kesheshu shirastenaasinaacchinat atha mundo'bhyadhaavattaam drishtvaa candam nipaatitam tamapyapaatayadbhoomau saa khadgaabhihatam rushaa 7.21) | 12 |

महासिंहावर आरूढ होऊन देवी चंडाकडे धावली आणि त्याच्या केसांत धरून तलवारीने शिरच्छेद केला. मग मुंड धावत आला, त्यालाही देवीने रागाने खड्ग प्रहार करून भूमीवर पाडले.

श्लोक 12

अयि रणदुर्मदशत्रुवधोदितदुर्धरनिर्जरशक्तिभृते चतुरविचारधुरीणमहाशिवदूतकृतप्रमथाधिपते (महाशय)
ayi ranadurmadashatruvadhoditadurdharanirjarashaktibhrite caturavicaaradhureenamahaashivadootakritapramathaadhipate (mahaashaya) | 13 |

हे रणात दुर्मद शत्रूचा वध करण्यासाठी उद्धत दुर्धर देवसमूहाची शक्ती धारण करणाऱ्या, चातुर्यविचारात धुरीण असलेल्या महाशिवदूताने प्रमथगणांचा अधिपती केलेल्या.

श्लोक 13

दुरितदुरीहदुराशयदुर्मतिदानवदूतकृतान्तमते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
duritadureehaduraashayadurmatidaanavadootakritaantamate jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 14 |

हे दुरित, दुरीहा, दुराशय, दुर्मती या दानवदूतांचे कर्तव्य टोकाचा नाश करणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 14

(निशम्येति वचः शुम्भः स तदा चण्डमुण्डयोः प्रेषयामास सुग्रीवं दूतं देव्या महासुरम् ५.१०२ )
(nishamyeti vacah shumbhah sa tadaa candamundayoh preshayaamaasa sugreevam dootam devyaa mahaasuram ) | 15 |

हे वचन ऐकून शुंभाने चंड व मुंड यांचा वध झाल्यावर सुग्रीव नावाचा महासुर दूत म्हणून देवीकडे पाठविला.

श्लोक 15

अयि शरणागतवैरिवधूवरवीरवराभयदायकरे (दायिकरे) त्रिभुवनमस्तकशूलविरोधिशिरोधिकृतामलशूलकरे
ayi sharanaagatavairivadhoovaraveeravaraabhayadaayakare (daayikare) tribhuvanamastakashoolavirodhishirodhikritaamalashoolakare | 16 |

हे शरण आलेल्या शत्रूच्या पत्नींना व शूरवीरांना अभयदान देणाऱ्या हात असलेल्या, त्रिभुवनाच्या मस्तकावरील शूलाने शत्रूच्या शिरोभागी शूल धारण करणाऱ्या.

श्लोक 16

दुमिदुमितामरदुन्दुभिनादमहोमुखरीकृततिग्मकरे (धिमिधिमितामर, मुहुर्मुखरीकृतदिङ्निकरे) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
dumidumitaamaradundubhinaadamahomukhareekritatigmakare (dhimidhimitaamara, muhurmukhareekritadinnikare) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 17 |

हे दुंदुभीच्या धिमिधिमी नादाने सर्व दिशा गुंजविणाऱ्या प्रखर किरणांच्या हात असलेल्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 17

अयि निजहुँकृतिमात्रनिराकृतधूम्रविलोचनधूम्रशते समरविशोषितशोणितबीजसमुद्भवशोणितबीजलते (बीजत ते)
ayi nijahu~kritimaatraniraakritadhoomravilocanadhoomrashate samaravishoshitashonitabeejasamudbhavashonitabeejalate (beejata te) | 18 |

हे तुझ्या हुंकारमात्राने धूम्रलोचन व त्याच्या शेकडो सेनेचा नाश करणाऱ्या, संग्रामात वाळलेल्या रक्तबीजाच्या रक्तापासून उत्पन्न झालेल्या रक्तबीज वेलीप्रमाणे नाश करणाऱ्या.

श्लोक 18

शिवशिव शुम्भनिशुम्भमहाहवतर्पितभूतपिशाचरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
shivashiva shumbhanishumbhamahaahavatarpitabhootapishaacarate jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 19 |

हे शिवस्वरूपिणी, शुंभनिशुंभ यांच्या महायुद्धाने भुते-पिशाच्चे तृप्त करणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 19

(इत्युक्तः सोऽभ्यधावत्तामसुरो धूम्रलोचनः हुङ्कारेणैव तं भस्म सा चकाराम्बिका तदा ६.१३ )
(ityuktah so'bhyadhaavattaamasuro dhoomralocanah hunkaarenaiva tam bhasma saa cakaaraambikaa tadaa ) | 20 |

असे म्हणून तो धूम्रलोचन असुर देवीकडे धावला; तेव्हा अंबिकेने केवळ हुंकारानेच त्याला भस्म केले.

श्लोक 20

धनुरनुषङ्गरणक्षणसङ्गपरिस्फुरदङ्गनटत्कटके कनकपिशङ्गपृषत्कनिषङ्गरसद्भटश‍ृङ्गहतावटुके
dhanuranushangaranakshanasangaparisphuradanganatatkatake kanakapishangaprishatkanishangarasadbhatasha‍ringahataavatuke | 21 |

हे धनुष्याच्या टणत्काराने रणक्षणी अंगावर तेजाने स्फुरणारे कटकट शोभणाऱ्या, सोनेरी रंगाच्या बाणांच्या तूणीरातून निघणारे भट व शृंगाचा आवाज करणाऱ्या वटुक असलेल्या.

श्लोक 21

कृतचतुरङ्गबलक्षितिरङ्गघटद्बहुरङ्गरटद्बटुके जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
kritacaturangabalakshitirangaghatadbahurangaratadbatuke jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 22 |

हे चतुरंग बलाने क्षितीरंगात घडणाऱ्या बहुरंगी रणभूमीत रटणाऱ्या वटुक असलेल्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 22

सुरललनाततथेयितथेयितथाभिनयोत्तरनृत्यरते (कृताभिन) हासविलासहुलासमयि प्रणतार्तजनेऽमितप्रेमभरे
suralalanaatatatheyitatheyitathaabhinayottaranrityarate (kritaabhina) haasavilaasahulaasamayi pranataartajane'mitapremabhare | 23 |

हे सुरललनांनी 'तत्थेयि तत्थेयि' असे अभिनयपूर्वक केलेल्या उत्तम नृत्यात रमणाऱ्या, हास्य-विलासाने हुलासमयी, प्रणत जनांवर अमित प्रेमभार असणाऱ्या.

श्लोक 23

(कृतकुकुथः कुकुथो गडदादिकतालकुतूहलगानरते) धिमिकिटधिक्कटधिकटधिमिध्वनिधीरमृदङ्गनिनादरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
(kritakukuthah kukutho gadadaadikataalakutoohalagaanarate) dhimikitadhikkatadhikatadhimidhvanidheeramridanganinaadarate jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 24 |

हे कृतकुकुथ, कुकुथ, गडदादिक तालांच्या कुतूहलपूर्ण गायनात रमणाऱ्या, धिमिकिट धिक्कट धिकट धिमिध्वनीने गंभीर मृदंगाच्या नादात रमणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 24

जय जय जप्यजये जयशब्दपरस्तुतितत्परविश्वनुते झणझणझिञ्झिमिझङ्कृतनूपुरसिञ्जितमोहितभूतपते (झिङ्कृत)
jaya jaya japyajaye jayashabdaparastutitatparavishvanute jhanajhanajhinjhimijhankritanoopurasinjitamohitabhootapate (jhinkrita) | 25 |

हे जप्यात विजयी, जयशब्दाने स्तुती करण्यात तत्पर विश्वाने स्तुत केलेल्या, झणझण झिणझिण झंकारणाऱ्या नूपुरांच्या सिणकाटाने मोहित भूतगणांच्या स्वामिनी.

श्लोक 25

नटितनटार्धनटीनटनायकनाटितनाट्यसुगानरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
natitanataardhanateenatanaayakanaatitanaatyasugaanarate jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 26 |

हे नट-अर्धनटी-नटनायकांच्या नाट्य-नृत्य आणि सुंदर गायनात रमणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 26

अयि सुमनःसुमनः सुमनः सुमनः सुमनोहरकान्तियुते श्रितरजनीरजनीरजनीरजनीरजनीकरवक्त्रवृते
ayi sumanahsumanah sumanah sumanah sumanoharakaantiyute shritarajaneerajaneerajaneerajaneerajaneekaravaktravrite | 27 |

हे सुमन (चांगले) व सुमन (फुले) यांच्या सारख्या मनोहर कांतीने युक्त, आश्रित रजनी (रात्री) व रजनी (कमळ) यांच्या वृंदाने सुशोभित अशा.

श्लोक 27

सुनयनविभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमराधिपते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
sunayanavibhramarabhramarabhramarabhramarabhramaraadhipate jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 28 |

हे सुंदर डोळ्यांच्या भ्रमर (भोंवरा व मधमाशी) यांच्या राजासारख्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 28

सहितमहाहवमल्लमतल्लिकमल्लितरल्लकमल्लरते (महितमहा, तल्लिकवल्लित) विरचितवल्लिकपल्लिकमल्लिकझिल्लिकभिल्लिकवर्गवृते
sahitamahaahavamallamatallikamallitarallakamallarate (mahitamahaa, tallikavallita) viracitavallikapallikamallikajhillikabhillikavargavrite | 29 |

हे महायुद्धात मल्ल-मतल्लिकांनी मल्लित (भिडलेल्या) रल्लक-मल्लरूपी रणरंगात रमणाऱ्या, विरचित वल्लिक-पल्लिक-मल्लिक-झिल्लिक-भिल्लिक वर्गाने वेष्टित.

श्लोक 29

सितकृतफुल्लसमुल्लसितारुणतल्लजपल्लवसल्ललिते (पल्लववल्ललिते) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
sitakritaphullasamullasitaarunatallajapallavasallalite (pallavavallalite) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 30 |

हे वृष्टीप्रमाणे फुललेल्या, सुंदर पल्लवांनी सल्ललित, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 30

अविरलगण्डगलन्मदमेदुरमत्तमतङ्गजराजपते त्रिभुवनभूषणभूतकलानिधिरूपपयोनिधिराजसुते
aviralagandagalanmadameduramattamatangajaraajapate tribhuvanabhooshanabhootakalaanidhiroopapayonidhiraajasute | 31 |

हे सतत गळणाऱ्या मदाने सुवासिक, मत्त मतंगजराजाचे पती, त्रिभुवनाचे भूषणभूत कलानिधीचे रूप असलेल्या समुद्रकन्या.

श्लोक 31

अयि सुदतीजनलालसमानसमोहनमन्मथराजसुते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
ayi sudateejanalaalasamaanasamohanamanmatharaajasute jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 32 |

हे सुंदर दातांच्या लालसेने सम्मोहित करणाऱ्या मन्मथराजाच्या कन्ये, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 32

कमलदलामलकोमलकान्तिकलाकलितामलभाललते (भालतले) सकलविलासकलानिलयक्रमकेलिचलत्कलहंसकुले
kamaladalaamalakomalakaantikalaakalitaamalabhaalalate (bhaalatale) sakalavilaasakalaanilayakramakelicalatkalahamsakule | 33 |

हे कमळदलाप्रमाणे कोमल कांतीच्या कलाने सुशोभित निष्कलंक भाळाच्या, सकल विलासकलांचा निलय असलेल्या क्रमिक केलीने चलित हंसकुळाच्या.

श्लोक 33

अलिकुलसङ्कुलकुवलयमण्डलमौलिमिलद्बकुलालिकुले (कुन्तलमण्डल) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
alikulasankulakuvalayamandalamaulimiladbakulaalikule (kuntalamandala) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 34 |

हे भ्रमरसमूहाने संकुल कुवलयमण्डलाच्या माळेवर मिळालेल्या वकुळ व घनकेश कुळाच्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 34

करमुरलीरववीजितकूजितलज्जितकोकिलमञ्जुमते मिलितमिलिन्दमनोहरगुञ्जितरञ्जितशैलनिकुञ्जगते (मिलितपुलिन्द)
karamuraleeravaveejitakoojitalajjitakokilamanjumate militamilindamanoharagunjitaranjitashailanikunjagate (militapulinda) | 35 |

हे करातील मुरळीच्या आवाजाने वीजलेल्या कूजीतने कोकिळेलाही लाजविणाऱ्या मंजुमते, मिलिंद (भ्रमर) गुंजारवाने मनोहर व रंजित पर्वतकंदरात विहरणाऱ्या.

श्लोक 35

निजगुणभूतमहाशबरीगणसद्गुणसम्भृतकेलितले (निजगण, केलितते) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
nijagunabhootamahaashabareeganasadgunasambhritakelitale (nijagana, kelitate) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 36 |

हे तुझ्या गुणभूत महाशबरीगणांच्या सद्गुणसंभृत केलीच्या ठिकाणी विहरणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 36

कटितटपीतदुकूलविचित्रमयूखतिरस्कृतचन्द्ररुचे (चण्डरुचे) प्रणतसुरासुरमौलिमणिस्फुरदंशुलसन्नखचन्द्ररुचे
katitatapeetadukoolavicitramayookhatiraskritacandraruce (candaruce) pranatasuraasuramaulimanisphuradamshulasannakhacandraruce | 37 |

हे कटिभागावर पिवळ्या दुकूलाने विचित्र किरणांनी चंद्रप्रभेला मागे टाकणाऱ्या, लवलेल्या सुरासुरांच्या मुकुटातील मण्यांच्या किरणांनी झळकणाऱ्या नखचंद्राच्या प्रकाशमान.

श्लोक 37

जितकनकाचलमौलिपदोर्जितनिर्जरकुञ्जरकुम्भकुचे (मदोर्जित) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
jitakanakaacalamaulipadorjitanirjarakunjarakumbhakuce (madorjita) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 38 |

हे जितकनकाचलाच्या माथ्याप्रमाणे उन्नत, दर्पाने उज्ज्वल देवकुंजराच्या कुंभासारख्या स्तनांनी युक्त, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 38

विजितसहस्रकरैकसहस्रकरैकसहस्रकरैकनुते कृतसुरतारकसङ्गरतारकसङ्गरतारकसूनुसुते
vijitasahasrakaraikasahasrakaraikasahasrakaraikanute kritasurataarakasangarataarakasangarataarakasoonusute | 39 |

हे जितकर एकसहस्र (भास्कर) यांनी स्तुत केलेल्या, तारकासुरसंगरात तारकासुरपुत्र (कार्तिकेय) यांना उत्पन्न करणाऱ्या.

श्लोक 39

सुरथसमाधिसमानसमाधिसमाधिसमाधिसुजातरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
surathasamaadhisamaanasamaadhisamaadhisamaadhisujaatarate jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 40 |

हे सुरथसमाधीप्रमाणे समाधी देणाऱ्या समाधीरूप आनंदात रमणाऱ्या, तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 40

(वैश्यवर्य त्वया यश्च वरोऽस्मत्तोऽभिवाञ्छितः १३.२४ तं प्रयच्छामि संसिद्ध्यै तव ज्ञानं भविष्यति १३.२५ एवं देव्या वरं लब्ध्वा सुरथः क्षत्रियर्षभः सूर्याज्जन्म समासाद्य सावर्णिर्भविता मनुः )
(vaishyavarya tvayaa yashca varo'smatto'bhivaanchitah tam prayacchaami samsiddhyai tava jnaanam bhavishyati 13.25 evam devyaa varam labdhvaa surathah kshatriyarshabhah sooryaajjanma samaasaadya saavarnirbhavitaa manuh ) | 41 |

हे वैश्यवर्या, तू मागितलेला वर मी तुला देतो; तुझे ज्ञान सिद्ध होईल. अशा रीतीने सुरथ क्षत्रियर्षभाने देवीकडून वर मिळवला आणि सूर्यापासून जन्म घेऊन सावर्णि मनु झाला.

श्लोक 41

पदकमलं करुणानिलये वरिवस्यति योऽनुदिनं सुशिवे अयि कमले कमलानिलये कमलानिलयः स कथं न भवेत्
padakamalam karunaanilaye varivasyati yo'nudinam sushive ayi kamale kamalaanilaye kamalaanilayah sa katham na bhavet | 42 |

हे शिवे, जो तुझ्या करुणानिलय पादकमळांची रोज सेवा करतो, हे कमले, तोच कमलानिलय (विष्णू) कसा हणू णये --- तोच ब्रह्मादिक्रमिक कमळ (-विश्वव्यापी) होईल.

श्लोक 42

तव पदमेव परम्पदमेवनुशीलयतो मम किं न शिवे (परम्पदमित्यनुशीलयतो) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
tava padameva parampadamevanusheelayato mama kim na shive (parampadamityanusheelayato) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 43 |

हे शिवे, मी तुझ्या चरणाचीच उपासना करतो, यासाठी माझे परमपद मिळावे याशिवाय काय हवे? तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 43

कनकलसत्कलसिन्धुजलैरनुसिञ्चिनुते गुण रङ्गभुवं (षिञ्चति ते गुण) भजति स किं न शचीकुचकुम्भतटीपरिरम्भसुखानुभवम्
kanakalasatkalasindhujalairanusincinute guna rangabhuvam (shincati te guna) bhajati sa kim na shaceekucakumbhatateeparirambhasukhaanubhavam | 44 |

जो सुवर्णमय कलशातील समुद्रजलाने तुझ्या रंगभूमीचे (चरणकमळाचे) अभिषेक करतो (तुझया गुणांची सेवा करतो) तो शचीच्या स्तनकुंभाच्या आलिंगनसुखाचा अनुभव घेणार नाही काय?

श्लोक 44

तव चरणं शरणं करवाणि नतामरवाणिनिवासि शिवं (मृडानि सदा मयि देहि शिवं) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
tava caranam sharanam karavaani nataamaravaaninivaasi shivam (mridaani sadaa mayi dehi shivam) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 45 |

हे नतामरवाणिनिवासी शिवपदे, मी तुझ्या चरणांचा शरणागत होतो, माझ्यावर सदा कृपा कर. तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 45

तव विमलेन्दुकुलं वदनेन्दुमलं सकलं ननु कूलयते (कलयन्ननु) किमु पुरुहूतपुरीन्दुमुखीसुमुखीभिरसौ विमुखीक्रियते
tava vimalendukulam vadanendumalam sakalam nanu koolayate (kalayannanu) kimu puruhootapureendumukheesumukheebhirasau vimukheekriyate | 46 |

तुझ्या विमल चंद्राकार तोंडाची शोभा पाहून असे वाटते की ते सगळेच चंद्रमंडळाला मागे टाकते; मग शुंभ निशुंभादिकांच्या मुखी पडलेल्या शोभेचे काय? तरी तुझी कृपा असल्यास ते वृथा होतील.

श्लोक 46

मम तु मतं शिवनामधने भवतीकृपया किमुत क्रियते (किमु न क्रियते) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
mama tu matam shivanaamadhane bhavateekripayaa kimuta kriyate (kimu na kriyate) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 47 |

माझे मत आहे की शिवनामधन (तुझया नामाचा धन) हाच खरा. तेथे तुझया कृपेने काय होते - तुझ्या नामाचे धनेस्तवच सगळे देते. तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 47

अयि मयि दीनदयालुतया कृपयैव त्वया भवितव्यमुमे अयि जगतो जननी कृपयासि यथासि यथाऽनुमितासि रते (रमे )
ayi mayi deenadayaalutayaa kripayaiva tvayaa bhavitavyamume ayi jagato jananee kripayaasi yathaasi yathaa'numitaasi rate (rame ) | 48 |

हे उमे, तू दीनदयाळू आहेस यासाठी तुझ्या कृपेनेच माझ्याकडे लक्ष दिले पाहिजे. हे जगन्माते, तू कृपा करून यथापूर्वी मला मान्यता दिलीस तशीच कृपा कर.

श्लोक 48

यदुचितमत्र भवत्युररीकुरुतादुरुतापमपाकुरुते (तापमपाकुरु मे) जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते
yaducitamatra bhavatyurareekurutaadurutaapamapaakurute (taapamapaakuru me) jaya jaya he mahishaasuramardini ramyakapardini shailasute | 49 |

आता येथे जे उचित आहे ते स्वीकारून माझा मोठा ताप दूर कर. तुझा जयजयकार असो. हे महिषासुरमर्दिनी, रम्य कपर्दिनी, शैलसुते.

श्लोक 49

इति श्रीमहिषासुरमर्दिनि स्तोत्रं सम्पूर्णम्
Iti Shree Mahishasuramardini Stotram Sampoornam

हे श्रीमहिषासुरमर्दिनी स्तोत्र संपूर्ण झाले.

श्लोक 50

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

दररोज किंवा शुभ तिथींवर

Best Time (Muhurta)

ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ

Sacred Offerings

तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा

पृष्ठभूमि

हे स्तोत्र भगवती-पद्य-पुष्पांजली स्तोत्रातील (देवीला अर्पिलेली ३० श्लोकांची पुष्पांजली) सर्वाधिक ओळखले जाणारे भाग आहे; सामायिक टेक असलेले लोकप्रिय 'ऐगिरी नंदिनी' श्लोक त्यातील ७ ते २७ क्रमांकाचे श्लोक आहेत, जे येथे १ ते २१ असे क्रमांकित आहेत. ते आदि शंकराचार्यांची रचना म्हणून व्यापकपणे गायले जाते, पण संस्कृत डॉक्युमेंट्स मधील आवृत्ती हे श्रेय चुकीचे असल्याचे नमूद करते, कारण हे स्तोत्र त्यांच्या संपूर्ण कृतींमध्ये नाही; ती कवी रामकृष्ण कवी यांना रचयिता म्हणून नोंदवते. काव्याच्या शेवटच्या श्लोकांत (२९–३०) श्रीपतीचे पुत्र रामकृष्ण असा उल्लेख आहे. याचा एक भाग शिवरहस्य, भाग १, अध्याय ५३, श्लोक ९–२१ मध्येही आढळतो. या काव्यात देवी माहात्म्यातील (मार्कंडेय पुराण) प्रसंग घेतले आहेत, आणि नवरात्री व दैनंदिन प्रार्थनेत, विशेषतः दक्षिण भारतात, त्याचे व्यापक पठण होते.

या पाठाबद्दल

रचयिता: Ramakrishna Kavi

तुम्हाला माहीत आहे का?

रचयिता आणि रचना

हे स्तोत्र लोकमानसात आदि शंकराचार्यांना श्रेय दिले जाते, पण संस्कृत डॉक्युमेंट्स मधील आवृत्ती कवी रामकृष्ण कवी यांना रचयिता म्हणते आणि शंकरांचे श्रेय चुकीचे असल्याचे म्हणते, कारण ते त्यांच्या संपूर्ण कृतींमध्ये नाही. हे भगवती पद्य पुष्पांजली स्तोत्रम् या मोठ्या कृतीचा भाग आहे, दिव्य मातेला पुष्पार्पणाप्रमाणे अर्पिलेल्या श्लोकांचा संग्रह.

रचना आणि टेक

काव्यात २१ श्लोक आहेत, प्रत्येक शक्तिशाली टेकेने संपतो: 'जय जय हे महिषासुरमर्दिनी रम्यकपर्दिनी शैलसुते'. या पुनरावृत्तीतून एक लयबद्ध जप निर्माण होतो, जो देवीला तिच्या उपाधींनी गौरवतो: महिष राक्षसाची वधकर्ती, सुंदर जटाधारी, आणि हिमालय पर्वताची कन्या.

मध्यवर्ती युद्ध

स्तोत्र देवीच्या असंख्य राक्षसांविरुद्धच्या युद्धाचे नाट्यमय वर्णन आहे. ते केवळ महिषासुराशी झालेल्या लढाईचे वर्णन करत नाही, तर मधु आणि कैटभ, चंड आणि मुंड, धूम्रलोचन, रक्तबीज, आणि शुंभ व निशुंभ या बंधूंसारख्या इतर बलाढ्य असुरांवरील तिच्या विजयांचे सजीव वर्णन करते, आणि तिला परम रक्षक म्हणून दाखवते.

संगीत आणि नृत्य-प्रतिमा

हे स्तोत्र ध्वनिअनुकरणी शब्दरचनेसाठी प्रसिद्ध आहे. युद्धाची लय मृदंगाच्या ठेक्यांचे अनुकरण करणाऱ्या शब्दांनी (धिमि किट धिक्कट), तिच्या पायातील घुंगरांच्या नादाने (झन झन) आणि तिच्या हास्याच्या ध्वनींनीही वर्णिली आहे; देवी केवळ योद्धा म्हणून नव्हे, तर संहाराचे तांडव करणारी विश्वनर्तिका म्हणून दाखवली आहे.

कृपेचे अंतिम वचन

स्तोत्र वैयक्तिक वळणावर संपते. शेवटच्या तीन श्लोकांत (२१ पैकी १९–२१) तिच्या वीरकृत्यांचे वर्णन केल्यानंतर कवी थेट देवीला, विश्वमाता म्हणून संबोधून, तिच्या कृपेसाठी (कृपया) प्रार्थना करतो, आणि म्हणतो की जो तिच्या कमलचरणी आश्रय घेतो त्याला दुसऱ्या कोणत्याही वराची गरज नाही.

#Devi#Durga#Navratri#Stotra#Mahishasuramardini#Aigiri Nandini
Devi ची संपूर्ण स्तुती व पाठ

Devi

Devi चे सर्व पाठ पहा →
चाळीसा

श्री दुर्गा चालीसा

हे ४० श्लोकांचे स्तोत्र आहे ज्यामध्ये देवी दुर्गेच्या विविध रूपांचे वर्णन करून तिची स्तुती केली आहे. हे स्तोत्र म्हणणाऱ्यास सुख, समृद्धी आणि मोक्ष प्राप्त होतो अशी श्रद्धा आहे.

41 verses
चाळीसा

श्री श्याम चालीसा

हे श्री श्याम (खाटू श्याम नावाने प्रसिद्ध, कृष्णाचा एक अवतार) यांना समर्पित चाळीसा आहे. याचे नियमित पठण केल्याने भक्तांना सुख-शांती, समृद्धी व संकटांपासून मुक्ती मिळते अशी श्रद्धा आहे.

44 verses
स्तोत्रे

श्री अन्नपूर्णा अष्टोत्तरशतनामावली

शिव रहस्य परंपरेतील, अन्न व पोषण देणाऱ्या आणि शिवाच्या पत्नी असलेल्या देवी अन्नपूर्णेची १०८ नावे असलेली नामावली.

110 verses
स्तोत्रे

श्री दुर्गा अष्टोत्तर शतनामावली

विश्वसार तंत्रातील देवी दुर्गेची १०८ नावे, 'ॐ सत्यै नमः' ने आरंभ होणारी, जी महिषासुर आणि शुंभ यांच्यावरील तिच्या विजयांचे स्मरण करतात.

108 verses

हिंदू धर्म से और

सभी देखें

अघनाशक गायत्री स्तोत्रम्

देवी भागवत महापुराणातील हे अघनाशक गायत्री स्तोत्र गायत्रीला संध्या म्हणून स्तवते; ती माता जी पापे दूर करते आणि सर्व लोकांत व्याप्त आहे.

29 verses

अखिलांडेश्वरी पुष्पमाला स्तोत्रम्

अखिलांडेश्वरीला समर्पित ५२ श्लोकांचे हे माला-स्तोत्र आहे; त्यातील प्रत्येक श्लोक संस्कृत वर्णमालेतील पुढील अक्षराने सुरू होतो आणि देवीला नमस्कार करून संपतो.

53 verses

श्री अखिलांडनायिका दंडक

भास्कर कवींनी रचलेले सहा श्लोकांचे संस्कृत दंडक, जे देवी अखिलांडनायिकेच्या सौंदर्य, सामर्थ्य आणि कृपेची स्तुती करते आणि तिच्या संरक्षणाची प्रार्थना करते.

7 verses

अखिलांडेश्वरी स्तोत्रम्

जंबुकेश्वरमच्या अखिलांडेश्वरीला उद्देशून आठ आणि समाप्तीचे दोन श्लोक; प्रत्येक श्लोक तिच्या कमलचरणांना नमस्कार करून संपतो, आणि शुक्रवारी पठण केल्यास आशीर्वादाचे वचन आहे.

11 verses

श्री ललिताष्टोत्तरशतनामावली

श्रीविद्या परंपरेतील देवी ललिता (त्रिपुरसुंदरी) यांची १०८ नावे, एका ध्यान-श्लोकासह आणि समारोपाच्या अर्पणासह.

116 verses

श्री चंडी कवच

देवी महात्म्यातील एक कवच-स्तोत्र, जे देवीच्या अनेक रूपांना शरीर व मनाच्या रक्षणासाठी आवाहन करते; सप्तशतीच्या पठणापूर्वी त्याचे पठण केले जाते.

60 verses

संबंधित शिकवणी

तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत

हिंदू धर्मश्री दुर्गा अष्टोत्तर शतनामावलीहिंदू धर्मश्री ललिता सहस्रनाम स्तोत्रम्हिंदू धर्मश्री दुर्गा चालीसाहिंदू धर्मश्री चंडी कवचहिंदू धर्मया देवी सर्वभूतेषु: देवतांनी देवीची केलेली स्तुतीहिंदू धर्मश्री ललिताष्टोत्तरशतनामावली