ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਰਦਿਨੀ ਸਤੋਤ੍ਰਮ
ਇਹ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਸਫ਼ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।
ਤੁਕਾਂ
ਭਗਵਤੀ ਪਦ੍ਮਪੁਸ਼੍ਪਾਣ੍ਜਲੀ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰਮਰ੍ਦਿਨੀ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਹੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਹਿਮਾਵਲ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੇ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਵਿੰਧਿਆਚਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤੇ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਹੇ ਭਗਵਤੀ! ਹੇ ਨੀਲਕੰਠ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਦੀ ਅਰਧਾਂਗਿਨੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਅਜਿੱਤ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੁਰਮੁਖ ਵਰਗੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਹੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਦੈਂਤਾਂ) 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੰਕਾਰੀ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ ਰੂਪਾ) ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
(ਬਿਡਾਲ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਧਰ ਅਤੇ ਦੁਰਮੁਖ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।)
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ! ਮੇਰੀ ਮਾਂ! ਕਦੰਬ ਦੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ, ਉੱਚੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਹੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ, ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਾਸ-ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
(ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਿਛਾ ਕੇ ਯੋਗ-ਨਿਦਰਾ ਲਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਦਾ ਨਾਸ਼, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਵੱਧ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਵੱਧ—ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਗੇ...)
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਹੇ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਸੁੰਡ ਅਤੇ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਪਾੜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਆਪਣੇ ਭੁਜਾ-ਦੰਡਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
(ਮਹਾਂਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਚੰਡ ਅਸੁਰ ਵੱਲ ਦੌੜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਚੰਡ ਨੂੰ ਡਿਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁੰਡ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ।)
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਹੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਅਤੇ ਅੜੀਅਲ ਸ਼ত্রੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਦਿਵ্য ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਸੋਚ-ਵਿچار ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ (ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ) ਦੀ ਸੁਆਮੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਪਾਪੀ, ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਭੈੜੀ ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬੁੱਧੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੇ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
(ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਸੁਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ।)
ਸ਼ਲੋਕ 15
ਹੇ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲਵਾਨ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਾਨ (ਸੁਰੱਖਿਆ) ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ 'ਦੁਮਿ ਦੁਮਿ' ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
ਹੇ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਹੁਕਾਰੇ (ਲਲਕਾਰ) ਨਾਲ ਹੀ ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨ ਵਰਗੇ ਸੈਂਕੜੇ ਧੂੜ ਵਰਗੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰਕਤਬੀਜ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਲਤਾ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 18
ਹੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 19
(ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨ ਅਸੁਰ (ਦੇਵੀ ਵੱਲ) ਦੌੜਿਆ। ਤਦ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਹੁਕਾਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।)
ਸ਼ਲੋਕ 20
ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਛਣਕਦੇ ਕੰਗਣ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਭੂਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਤਰਕਸ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 21
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈ ਗਈ ਚਤੁਰੰਗਣੀ ਸੈਨਾ (ਪੈਦਲ, ਘੋੜਸੁਆਰ, ਰੱਥ, ਹਾਥੀ) ਰੂਪੀ ਰੰਗਭੂਮੀ 'ਤੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਬਟੁਕਾਂ (ਭੈਰਵਾਂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 22
ਦੇਵ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 'ਥੇਈ ਥੇਈ' ਤਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਨੈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਭਗਤਾਂ 'ਤੇ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਰ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ!
ਸ਼ਲੋਕ 23
ਢੋਲਕ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀ 'ਧਿਮਿਕਿਟ ਧਿੱਕਿਟ' ਵਰਗੀ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 24
ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜੈ-ਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰ ਜਪਦਿਆਂ, 'ਜੈ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਣਕਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੀ 'ਝਣ ਝਣ ਝਿਨ ਝਿਨ' ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 25
ਹੇ ਨਟਾਂ, ਅੱਧ-ਨਟਾਰੀਆਂ, ਨਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਟਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषाਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 26
ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੌਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ!
ਸ਼ਲੋਕ 27
ਹੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषाਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 28
ਜਿਹੜੀ ਮਹਾਨ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਲ੍ਹ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਲਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਚੰਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਜੀਂਗਰਾਂ ਅਤੇ ਭੀਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 29
ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 30
ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਗਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਦ-ਜਲ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸਾਗਰ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 31
ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤੜਫ਼ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 32
ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੜੀਆਂ ਵਰਗੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਨਿਰਮਲ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਲਾਸ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦੇ ਸੋਹਣੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 33
ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲਾਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 34
ਹੱਥ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲਜ੍ਜਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕੁਂਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 35
ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਰ (ਕਬੀਲੇ) ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਖੇਡ-ਭੂਮੀ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 36
ਕਮਰ ‘ਤੇ ਪਾਏ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਫਿੱਕਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਟਾਂ ਦੇ ਮਣੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਹੁੰ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 37
ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸਿਖਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਕੁੰਭ-ਸਥਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 38
ਇੰਦਰ (ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ) ਵਰਗਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ (ਕਾਰਤिकेय) ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲੜਨ ਵਾਲੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 39
ਰਾਜਾ সুরथ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵੈਸ਼ਯ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਸਮਾਧੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 40
(ਹੇ ਵੈਸ਼ਯ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਣੀ! ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇਵੀ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ সুরथ सूर्य (ਸੂਰਜ) ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸਾਵਰਣਿ ਨਾਮਕ ਮਨੂੰ ਬਣੇਗਾ।)
ਸ਼ਲੋਕ 41
ਹੇ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਨਿਵਾਸ ਮਾਂ! ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤਿ-ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਖ਼ੁਦ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ (ਧਨਾਢ) ਕਿਉਂ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ?
ਸ਼ਲੋਕ 42
ਹੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਪਦ (ਮੋਤੀ) ਮੰਨ ਕੇ ਭਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ? ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 43
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਰੰਗ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਇੰਦਰਾਣੀ (ਸ਼ਚੀ) ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਪਰਿਸ਼ਵੰਗ (ਆਲ੍ਹਣੇ) ਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ?
ਸ਼ਲੋਕ 44
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੀ ਪੂਜਨੀਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਵਾਸ ਵਾਲੀ ਮਾਂ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 45
ਤੇਰਾ ਨਿਰਮਲ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਮੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੰਦਰਾਜ ਦੀ ਨਗਰੀ (ਸਵਰਗ) ਦੀਆਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ?
ਸ਼ਲੋਕ 46
ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਧਨ ਵਾਲੀ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 47
ਹੇ ਉਮਾ! ਦੀਨਾਂ ‘ਤੇ ਦਯਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੀ ਕਰੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਮਾ!
ਸ਼ਲੋਕ 48
ਹੇ ਮਾਂ! ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤਾਪਾਂ (ਦੁੱਖਾਂ) ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ। ਹੇ ਮਹਿषासुर ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਂ! ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 49
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿषासुरਮਰਦਿਨੀ ਸਤੋਤਰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 50
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਰਦਿਨੀ ਸਤੋਤ੍ਰਮ, 'ਭਗਵਤੀ ਪਦਯ ਪੁਸ਼ਪਾਂਜਲੀ' ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਗਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰਮ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਰਦਿਨੀ (ਦੁਰਗਾ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਉਤਸਵ ਸਮੇਂ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨਾਮਕ ਬਲਵਾਨ ਦੈਂਤ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Ramakrishna Kavi
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ 'ਭਗਵਤੀ ਪਦ੍ਯ ਪੁਸ਼੍ਪਾਞ੍ਜਲੀ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ (ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ) 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਮੌਲਿਕ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਕਾਂ (brackets) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ 5, 8, 11, 14, 19, 40) ਸਿੱਧੇ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ
21 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਤੀਕ (refrain) 'ਜਯ ਜਯ ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰਮਰਦਿਨਿ ਰਮ੍ਯਕਪਰ੍ਦਿਨਿ ਸ਼ੈਲਸੁਤੇ' 'ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪੁਤ੍ਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਦੁਹਰਾਓ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸੁਆਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ: ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ (ਮਹਿਸ਼-ਅਸੁਰ), ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਧੁ-ਕੈਟਭ, ਚੰਡ-ਮੁੰਡ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ), ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨ (ਜੋ ਹੁੰਕਾਰ ਨਾਲ਼ ਸੜ ਗਿਆ), ਸ਼ੁੰਭ-ਨਿਸ਼ੁੰਭ, ਅਤੇ ਰਕ੍ਤਬੀਜ (ਜਿਸ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਹਰ ਬੂੰਦ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਦੈਂਤ ਜੰਮਦਾ ਸੀ)। ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਤਾਲ
ਇਸ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ-ਅਨੁਕਰਣ (onomatopoeia) ਭਰਪੂਰ ਹੈ—‘ਧਿਮਿ ਧਿਮਿ’ (ਢੋਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼), ‘ਝੰਝਣ’ (ਪਾਏਲਾਂ ਦੀ ਛਣਕ), ‘ਝਿਙ੍ਕ੍ਰਿਤ’ (ਘੁੰਗਰੂ), ਅਤੇ ‘ਕੁਕੁਥ’ (ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਾਚ)। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜੰਗ, ਨਾਚ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਕਾਵਿ ਹੋਰ ਵੀ ਜੀਵੰਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀਮਈ ਸਮਾਪਤੀ
ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ (18-21) ਕਥਾ ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। ਭਗਤ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ‘ਤਵ ਪਦਮੇਵ ਪਰਮ੍ਪਦਮ’—ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਲੋਕ ‘ਅਯਿ ਮਯਿ ਦੀਨਦਯਾਲੁਤਯਾ’ (ਹੇ ਮਾਤਾ, ਦਯਾ ਕਰੋ) ਨਾਲ਼ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Devi
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ
