श्री महिषासुरमर्दिनी स्तोत्र

यो भगवतीपद्यपुष्पाञ्जलीस्तोत्रभित्र रहेको महिषासुरमर्दिनी स्तोत्र हो।

हे पार्वती! तिमी गिरिराजहिमालयकी पुत्री हौ, जसले पृथ्वीलाई आनन्दित तुल्याएकी छौ, सम्पूर्ण विश्वलाई आनन्द दिने छौ, र नन्दीले स्तुति गरेकी छौ। तिमी विन्ध्याचल शिखरमा बास गर्ने, विष्णुको लीलास्थलमा विराजमान हुने र इन्द्रद्वारा स्तुत गरिएकी छौ।

हे भगवती! हे शिवको अर्धाङ्गिनी! तिमी अनेक परिवारकी स्वामिनी र अनेक कार्यहरू गर्ने छौ। हे महिषासुर संहार गर्ने देवी! तिमी रमणीय जटाधारिणी र हिमालयपुत्री हौ। तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी देवताहरूलाई वरदान दिने, दुर्धर शत्रुहरूलाई पनि दमन गर्ने, दुर्मुखजस्ता राक्षसहरूलाई पनि सहने र आनन्दमा रम्ने छौ। तिमी तीनै लोकको पालन गर्ने, शङ्करलाई प्रसन्न राख्ने, पापहरू नष्ट गर्ने र सङ्गीतमा रमाउने छौ।

हे देवी! तिमी दनुजहरूप्रति क्रोध नराख्ने तर दितिका सन्तान (असुरहरू) माथि क्रोधित हुने, दुष्ट अहङ्कारलाई सुकाउने र सिन्धु (समुद्र) को पुत्री हौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

बिडाल नामक असुरको टाउको तरबारले काटेर उनको शरीरबाट पृथक गरियो। दुर्धर र दुर्मुख दुवैलाई बाणले मारेर यमलोक पठाइयो।

हे जगदम्बा! हे मेरी आमा! तिमी कदम्ब वनमा बास गर्न प्रिय मान्ने, हाँसोमा रमाउने र हिमालयको सर्वोच्च शिखरलाई आफ्नो निवास बनाउने छौ।

हे मधुर स्वरूपा! हे मधु र कैटभ नामक असुरहरूको संहार गर्ने! हे कैटभलाई नाश गर्ने! हे रासलीलामा रमाउने! हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

कल्पको अन्त्यमा भगवान् प्रभुले शेषनागलाई ओछ्याएर शयन गरे। त्यसबेला मधु र कैटभ नामका दुई भयानक असुर प्रसिद्ध भए। मधुकैटभको वध, महिषासुरको हत्या तथा शुम्भ-निशुम्भको वधको वर्णन गर्नेहरूले त्यस्तै फल पाउनेछन्।

हे देवी! तिमीले शतखण्ड विखण्डित (सयौं टुक्रा पारिएको) मुण्ड भएका, काटिएको सुँड भएका हात्तीहरूका राजालाई मार्यौ। तिमी शत्रु-हात्तीहरूको गण्डस्थल चिर्ने, भयानक पराक्रमी र सुँडजस्तै शक्तिशाली व्याघ्रराज हौ।

तिमीले आफ्नो भुजादण्डले प्रहार गरी खण्डित पारिएका मुण्डहरू भएका, पातालमा पठाइएका मुण्डधारी योद्धाहरूका स्वामिनी हौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

देवी महासिंहलाई उठाएर चण्ड असुरतर्फ दगुरिन्। उसको कपाल समातेर तरबारले टाउको काटिन्। चण्डलाई मारिएको देखेर मुण्ड पनि दौडेर आयो। देवीले क्रोधले तरबारको प्रहार गरी उसलाई पनि भूमिमा पाताल पुर्याइन्।

हे देवी! तिमी रणमा दुष्ट शत्रुहरूको वधको लागि उठेको दुर्धर दिव्य शक्तिले युक्त छौ। तिमी चतुर नीतिमा निपुण, महान् शिवदूत र प्रमथगणका स्वामिनी हौ।

हे देवी! तिमी पापपूर्ण आचरण, दुष्ट अभिलाषा, दुष्ट विचार र दुष्ट बुद्धि भएका दानवहरूको दूत (शुम्भले पठाएको) लाई मृत्युको घर पुर्याउने बुद्धि भएकी छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

चण्ड र मुण्डको हत्याको समाचार सुनेर शुम्भले त्यसबेला देवीकहाँ सुग्रीव नामको महान् असुरलाई दूत बनाएर पठायो।

हे देवी! तिम्रो हात शरणमा आएका शत्रुहरूकी पत्नीहरू र उत्कृष्ट वीरहरूलाई पनि अभयदान दिने हात हो। तिमी तीनै लोकका मुकुटमा शिर राख्ने शूललाई र शत्रुहरूको शिरमा रहेको शूललाई धारण गर्ने छौ।

हे देवी! तिम्रो हातले देवदुन्दुभीको नाद (धिमिधिमि आदि) ले दिशाहरू गुञ्जायमान बनाएको छ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमीले आफ्नो मात्र 'हुङ्कार' ले धूम्रलोचन नामक असुर र उसको धूम्र (धुवाँ) समेत नष्ट गर्यौ। तिमी युद्धमा सुकाइएको रक्तबीज र उसबाट उत्पन्न भएका सबै बीजहरूको लहर हौ।

हे शिवस्वरूपा! हे शुम्भ र निशुम्भको महान् युद्धले भूत-प्रेत-पिशाचहरूलाई तृप्त पार्ने, तिनीहरूसँग रमाउने देवी! हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

यसरी आज्ञा पाएर धूम्रलोचन असुर देवीतर्फ दौडेर आयो। अम्बिका देवीले उसलाई मात्र 'हुङ्कार' गरेर भस्म पारिदिइन्।

हे देवी! तिम्रो धनुष, तीर र युद्धक्षणमा सङ्गत हुँदा चम्किलो अङ्ग भएको नाचिरहेको कटक (हातको गहना) छ। तिमी सुवर्णजस्तो पहेँलो तीर, तुणीर, आवाज गर्ने भटहरू र सिङले प्रहार गरेको सानो बालकजस्तो आकृति भएकी छौ।

हे देवी! तिमीले चार अङ्गको सेना, पृथ्वीरूपी रङ्गभूमि र धेरै रङ्गमा नाच्ने बटुवाहरूको समूह सिर्जना गरेकी छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी स्वर्गका अप्सराहरूद्वारा 'तत्थेइ तत्थेइ' भन्ने ताल र अभिनयसहितको उत्तम नृत्यमा रमाउने छौ। तिमीमा हास, विलास, हुलास (उल्लास) छ। हे शरणागत दीन जनहरूमा अपार प्रेम भएकी! (यहाँ नृत्य र तालको वर्णन छ।)

(कृतकुकुथः... यो पनि नृत्य र संगीतको वर्णन हो।) हे देवी! तिमी कुकुथ आदि ताल र गडदादिका तालहरूले हर्षित भई गानमा रमाउने छौ। ढिमिकिट, धिक्कट, धिकट, धिमि ध्वनिबाट गम्भीर मृदङ्गको नादमा रमाउने छौ।

हे देवी! तिम्रो जय होस्! तिमी प्रार्थनाद्वारा पूज्य हुने छौ, जयशब्द र स्तुतिमा तत्पर रहेको सम्पूर्ण विश्वद्वारा स्तुत गरिने छौ। तिम्रो नूपुरको झनझन, झिञ्झिम र झङ्कारले मोहित भएका भूत-प्रेतहरूका स्वामी हौ।

हे देवी! तिमी नाच्दै गरेको आधा पुरुष र आधा नारीको स्वरूप (अर्धनारीश्वर) को नाटकको नायिका र नाट्यको सुन्दर गानमा रमाउने छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी सुमन (पुष्प) र सुमन (हृदय) हौ, सुन्दर मन, सुन्दर फूल, मनोहर कान्तिले युक्त छौ। तिमी रातलाई अलङ्कार गर्ने, रातको रानी (रजनी), कमल र चन्द्रमाको मुखजस्तो आकृतिले घेरिएकी छौ।

हे देवी! तिमी सुन्दर नेत्र भएकी, भ्रमर (मौरी) जस्तो घुम्ने आँखा भएकी, भ्रमरहरूमाथि तथा मौरीका राजा (भ्रमराधिप) जस्तो सुन्दर छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी महान् युद्धमा मल्ल योद्धा, मल्लहरूको श्रेष्ठ, मल्लहरूद्वारा प्रतिस्पर्धा गरिएको र मल्ल युद्धमा रमाउने छौ। तिमी लता, पात, कलिका, मल्लिका फूल, झिल्ली (झ्याउँकिरी) र भिल्ल (वनवासी) जातिको समूहले घेरिएकी छौ।

हे देवी! तिमी सेतो वर्णका फुलेको, पूर्ण रूपले प्रकाशित, रातो रङ्गको टालको पातजस्तो कोमल र सुन्दर छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी गण्डस्थलबाट लगातार बग्ने मदले टाटिएको, मत्त भएको हात्तीहरूको राजा हौ। तिमी तीनै लोकको भूषण, भूतहरूमा रहेको कलानिधि, रूपको समुद्र र समुद्रराजकी पुत्री (लक्ष्मी) हौ।

हे देवी! तिमी सुन्दरीहरूको लालसा र मान सम्मोहन गर्ने मन्मथराज (कामदेव) को पुत्री (रति) जस्तै छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी कमलको पत्रजस्तो निर्मल, कोमल कान्तिको समूहले सुसज्जित निर्मल ललाट भएकी छौ। तिमी सम्पूर्ण विलास कलाको निलय, क्रमशः केलि गर्दै चल्ने कोकिल र हंसजस्तो सुन्दर कुलमा रमाउने छौ।

हे देवी! तिमी मौरीको समूहले भरिएको नीलकमलको मण्डलजस्तो केशपाशले समेत बकुलाको पंक्तिले मिलेको छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिम्रो हातको मुरलीको आवाजले कोकिलको कूजनलाई समेत लज्जित पार्ने मञ्जु मति (सुन्दर बुद्धि) भएकी छौ। तिमी मिलेको मौरीको मनोहर गुञ्जनले रञ्जित भएको शैलकुञ्जमा विचरण गर्ने छौ।

हे देवी! तिमी आफ्नो गुणभूत महान् शबरी (भिल्ल स्त्री) समूहको सद्गुणले सम्भृत केलिस्थल (क्रीडास्थान) मा रमाउने छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी कटिप्रदेशमा पहेँलो दुकूल (धोती) धारण गरेकी छौ, जसको विचित्र किरणले चन्द्रमाको कान्तिलाई समेत तिरस्कृत गर्छ। तिमी शरणागत देव र असुरहरूको मुकुटका मणिको चमकले झलमल नखको चन्द्रकिरणजस्तो शोभा भएकी छौ।

हे देवी! तिमीले सुनको पर्वत (मेरु) को शिखरलाई समेत जितेको पद (खुट्टा) भएकी छौ। तिमी मदले उन्मत्त दिग्गजहरूको कुम्भजस्तो (हात्तीको गण्डस्थलजस्तो) स्तन भएकी सुन्दरी हौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! तिमी सहस्रकिरण (सूर्य) लाई पनि मात गर्ने एक सहस्रकिरणले स्तुत गरिएकी छौ। तिमीले सुरतारक, सङ्गरतारक र तारकासुरको पुत्र (तारकासुरलाई मार्ने) कार्तिकेयलाई जन्म दिएकी छौ।

हे देवी! तिमी सुरथ र समाधिको समान समाधि र समाधिबाट सुजात (उत्तम उत्पन्न) रती (आनन्द) मा रमाउने छौ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे उत्तम वैश्य! तिमीले मबाट जुन वर चाहेका थियौ, त्यो म दिन्छु। त्यसले तिम्रो सिद्धि हुनेछ र तिमीलाई ज्ञान प्राप्त हुनेछ। यसरी देवीबाट वर पाएर क्षत्रियश्रेष्ठ सुरथले सूर्यबाट जन्म लिएर सावर्णि मनु हुनेछन्।

हे शिवे (कल्याणकारिणी)! जसले दिनदिनै तिम्रो करुणाको आश्रय पदकमलको सेवा गर्छ, हे कमले (कमलासन लक्ष्मी)! त्यो व्यक्ति कमलाको आश्रय (लक्ष्मीको वास) कसरी नहोस्?

हे शिवे! तिम्रो पद नै परम पद हो भनेर मैले निरन्तर मनन गरिरहेको छु। मेरो लागि के अकल्याण हुन सक्छ? हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे देवी! जसले सुनौलो चम्किलो कलशको समुद्रको जलले तिम्रो गुणरूपी रङ्गभूमिलाई सिञ्चन गर्छ, त्यसले के इन्द्रपत्नी शचीको कुचकुम्भस्तनको आलिङ्गनको सुखको अनुभव नपाओस्?

म तिम्रो चरणलाई नै शरण गर्छु। हे शरणागत देवताहरूका वाणीको बासस्थान! हे शिवे! मलाई सधैं कल्याण प्रदान गर। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

तिम्रो निर्मल चन्द्र-सदृश मुण्डमालाले तिम्रो मुखको चन्द्रलाई समेत कलङ्कित गर्न लाग्छ कि? तर के यो माला नै इन्द्रपुरीकी सुन्दरीहरूको मुखलाई उनीहरूबाट विमुख गराउन सक्छ?

मेरो त यो मत छ कि शिव नामको धन तिम्रो कृपाले नै प्राप्त हुन्छ। अतः मेरो लागि के नै गर्न बाँकी छ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

हे उमे! हे दीनहरूमा दयालु देवी! तिमीले ममाथि कृपा गर्नैपर्छ हे जगत्की जननी! हे रते (आनन्दस्वरूपा)! तिमी जस्तो छौ, र जस्तो मानिन्छौ, त्यसैअनुसार कृपा गर।

हे देवी! यहाँ (मेरो सन्दर्भमा) जे उचित छ, त्यो स्वीकार गर, र मेरा ठूला कष्टहरू हटाइदेऊ। हे महिषासुरमर्दिनी! हे रम्यकपर्दिनी! हे शैलसुते! तिम्रो जय होस्, जय होस्!

यसरी श्रीमहिषासुरमर्दिनी स्तोत्र सम्पूर्ण भयो।