श्री चण्डी कवच
यो देवीको कवच हो, जसलाई पाठ गर्नाले भक्तहरूको शारीरिक, मानसिक र आध्यात्मिक रक्षा हुन्छ। यसले शत्रु, भूत-प्रेत, रोग र विषबाट बचाउने विश्वास गरिन्छ।
श्लोक
अब देवीको कवचको आरम्भ हुन्छ।
श्लोक 1
ॐ, यो श्री चण्डीकवचको हो।
श्लोक 2
यसको ऋषि ब्रह्मा हुन्, छन्द अनुष्टुप् हो, देवता चामुण्डा हुन्। अङ्गन्यासमा उल्लेखित मातृकाहरू बीज हुन्, दिग्बन्ध देवताहरू तत्त्व हुन्। श्रीजगदम्बाको प्रीतिको लागि सप्तशतीको पाठको अङ्गको रूपमा जपमा यसको विनियोग गरिन्छ।
श्लोक 3
ॐ, चण्डिकालाई नमस्कार।
श्लोक 4
मार्कण्डेयले भने – हे पितामह! संसारमा जुन परम गोप्य, सबै मानिसहरूको रक्षा गर्ने, र जो कसैलाई पनि भनिएको छैन, त्यो मलाई भन्नुहोस्।
श्लोक 5
ब्रह्माले भने – हे महामुने! सबै प्राणीहरूको उपकार गर्ने, देवीको पुण्यमय कवच छ, जुन अत्यन्त गोप्य छ, त्यो सुन्नुहोस्।
श्लोक 6
पहिलो शैलपुत्री, दोस्रो ब्रह्मचारिणी, तेस्रो चन्द्रघण्टा, र चौथो कूष्माण्डा भनिन्छ।
श्लोक 7
पाँचौं स्कन्दमाता, छैटौं कात्यायनी, सातौं कालरात्री, र आठौं महागौरी हुन्।
श्लोक 8
नवौं सिद्धिदात्री हुन् – यी नवदुर्गा भनिन्छन्। यी नामहरू महात्मा ब्रह्माले नै भनेका हुन्।
श्लोक 9
जो मानिसहरू आगोले जलिरहेका, शत्रुको बीचमा युद्धमा गएका, विषम र दुर्गम स्थानमा, र भयले ग्रस्त भएर शरणमा आएका हुन्छन्।
श्लोक 10
तिनीहरूको युद्धको सङ्कटमा कुनै अशुभ हुँदैन। म तिनीहरूको कुनै विपत्ति, शोक, दुःख वा भय देख्दिनँ।
श्लोक 11
जसले भक्तिपूर्वक तिमीलाई स्मरण गर्छन्, तिनीहरूको निश्चय नै वृद्धि हुन्छ। हे देवेशि! जसले तिमीलाई स्मरण गर्छन्, तिमी तिनीहरूको रक्षा गर्छौ – यसमा शंका छैन।
श्लोक 12
प्रेतमा स्थित चामुण्डा, महिषमाथि आरूढ वाराही, हात्तीमा सवार ऐन्द्री, गरुडमा बसेकी वैष्णवी।
श्लोक 13
साँढेमा चढेकी माहेश्वरी, मयूरमा सवार कौमारी, पद्मासनमा बसेकी र पद्महस्ता हरिप्रिया लक्ष्मी।
श्लोक 14
श्वेत रूप धारण गरेकी, साँढेवाहिनी ईश्वरी, हंसमा आरूढ र सबै आभूषणले सुशोभित ब्राह्मी।
श्लोक 15
यी सबै मातृकाहरू सबै योगले युक्त, नाना आभूषणले शोभायुक्त र नाना रत्नले सुशोभित छन्।
श्लोक 16
यी देवीहरू रथमा आरूढ, क्रोधले आकुल भएर देखिन्छन्। तिनीहरू शङ्ख, चक्र, गदा, शक्ति, हल र मुसल अस्त्र धारण गर्छन्।
श्लोक 17
साथै खेटक, तोमर, परशु, पाश, कुन्त अस्त्र, त्रिशूल र उत्तम शार्ङ्ग धनु पनि धारण गर्छन्।
श्लोक 18
दैत्यहरूको शरीर नाश गर्न, भक्तहरूलाई अभय दिन र देवताहरूको हितको लागि यसरी अस्त्रहरू धारण गर्छन्।
श्लोक 19
हे महारौद्र, महाघोर पराक्रमी, महाबल, महोत्साह र महाभयनाशिनी! तिमीलाई नमस्कार होस्।
श्लोक 20
हे दुष्प्रेक्ष्य, शत्रुहरूको भय बढाउने देवी! मलाई रक्षा गर। पूर्वमा ऐन्द्रीले रक्षा गरून्, आग्नेयमा अग्निदेवताले।
श्लोक 21
दक्षिणमा वाराहीले रक्षा गरून्, नैरृत्यमा खड्गधारिणीले। पश्चिममा वारुणीले रक्षा गरून्, वायव्यमा मृगवाहिनीले।
श्लोक 22
उत्तरमा कौमारीले रक्षा गरून्, ऐशान्यमा शूलधारिणीले। माथि ब्रह्माणीले रक्षा गरून् र तल वैष्णवीले पनि।
श्लोक 23
यसरी दश दिशामा शववाहना चामुण्डाले रक्षा गरून्। जया अगाडिबाट र विजया पछाडिबाट मेरो रक्षा गरून्।
श्लोक 24
अजिता देब्रेपट्टि र अपराजिता दाहिनेपट्टि रक्षा गरून्। उद्योतिनीले शिखाको रक्षा गरून्, उमा शिरमा स्थित भएर।
श्लोक 25
मालाधरीले ललाटको, यशस्विनीले भौंहरूको रक्षा गरून्। त्रिनेत्रा भौंहरूको बीचमा र यमघण्टा नाकको रक्षा गरून्।
श्लोक 26
शङ्खिनीले आँखाको बीचमा, द्वारवासिनीले कानको रक्षा गरून्। कालिकाले गालाको र कानको जरामा शाङ्करीले रक्षा गरून्।
श्लोक 27
नाकमा सुगन्धा, माथिल्लो ओठमा चर्चिका, तल्लो ओठमा अमृतकला, जिब्रोमा सरस्वतीले रक्षा गरून्।
श्लोक 28
कौमारीले दाँतको, चण्डिकाले घाँटीको, चित्रघण्टाले घण्टिकाको र महामायाले तालुको रक्षा गरून्।
श्लोक 29
कामाक्षीले चिउँडोको, सर्वमङ्गलाले मेरो वाणीको रक्षा गरून्। भद्रकालीले गर्दनको, धनुर्धरीले पिठ्युँको हाडको रक्षा गरून्।
श्लोक 30
नीलग्रीवाले बाहिरी घाँटीको, नलकूबरीले नलीको रक्षा गरून्। खड्गिनीले काँधको, वज्रधारिणीले मेरो पाखुराको रक्षा गरून्।
श्लोक 31
दण्डिनीले हातको, अम्बिकाले औँलाहरूको रक्षा गरून्। शूलेश्वरीले नङको, कुलेश्वरीले पेटको रक्षा गरून्।
श्लोक 32
महादेवीले स्तनको र मनःशोकविनाशिनीले रक्षा गरून्। ललिता देवीले हृदयको, शूलधारिणीले पेटको रक्षा गरून्।
श्लोक 33
कामिनीले नाभिको, गुह्येश्वरीले गोप्य अङ्गको रक्षा गरून्। पूतना र कामिकाले लिङ्गको, महिषवाहिनीले गुदाको रक्षा गरून्।
श्लोक 34
भगवतीले कम्मरको, विन्ध्यवासिनीले घुँडाको रक्षा गरून्। महाबला र सर्वकामप्रदायिनीले पिण्डलीको रक्षा गरून्।
श्लोक 35
नारसिंहीले गुल्फको, तैजसीले पैतालाको माथिल्लो भागको रक्षा गरून्। श्रीले पाउको औँलाहरूको, पादाधस्तलवासिनीले पैतालाको तल्लो भागको रक्षा गरून्।
श्लोक 36
दंष्ट्राकरालीले नङको, ऊर्ध्वकेशिनीले केशको रक्षा गरून्। कौबेरीले रोमकूपको, वागीश्वरीले छालाको रक्षा गरून्।
श्लोक 37
पार्वतीले रगत, मज्जा, वसा, मासु, हाड र मेदको रक्षा गरून्। कालरात्रिले आन्द्राको, मुकुटेश्वरीले पित्तको रक्षा गरून्।
श्लोक 38
पद्मावतीले पद्मकोशको, चूडामणिले कफको रक्षा गरून्। ज्वालामुखीले नङको ज्वालाको, अभेद्याले सबै सन्धिहरूको रक्षा गरून्।
श्लोक 39
ब्रह्माणीले शुक्रको, छत्रेश्वरीले छायाको रक्षा गरून्। धर्मधारिणीले मेरो अहंकार, मन र बुद्धिको रक्षा गरून्।
श्लोक 40
वज्रहस्ता र कल्याणशोभनाले प्राण, अपान, व्यान, उदान र समान वायुको रक्षा गरून्।
श्लोक 41
योगिनीले रस, रूप, गन्ध, शब्द र स्पर्शको रक्षा गरून्। नारायणीले सत्त्व, रज र तम गुणको सधैँ रक्षा गरून्।
श्लोक 42
वाराहीले आयुको, वैष्णवीले धर्मको रक्षा गरून्। चक्रिणीले यश, कीर्ति, लक्ष्मी, धन र विद्याको रक्षा गरून्।
श्लोक 43
इन्द्राणीले गोत्रको, चण्डिकेले पशुहरूको रक्षा गरून्। महालक्ष्मीले पुत्रको, भैरवीले पत्नीको रक्षा गरून्।
श्लोक 44
सुपथाले बाटोको, क्षेमकरीले मार्गको रक्षा गरून्। महालक्ष्मीले राजद्वारको र विजया सबैतिर स्थित भएर रक्षा गरून्।
श्लोक 45
हे देवि! जहाँ रक्षाको कमी छ वा कवचले वर्जित छ, त्यो सबै ठाउँलाई पापनाशिनी जयन्तीले मेरो रक्षा गरून्।
श्लोक 46
जो आफ्नो कल्याण चाहन्छ, उसले कवचले सधैँ ढाकिएर बिना कवच एक पाइला पनि नहिँडोस्। ऊ जहाँ जहाँ जान्छ।
श्लोक 47
त्यहाँ त्यहाँ अर्थलाभ र सबै कामनाको विजय हुन्छ। उसले जुन जुन कामना गर्छ, त्यो त्यो निश्चय नै प्राप्त गर्छ। पृथ्वीमा त्यो मानिस अतुलनीय परम ऐश्वर्य प्राप्त गर्छ।
श्लोक 48
कवचले ढाकिएको मानिस निर्भय हुन्छ, युद्धमा अपराजित हुन्छ, र तीनै लोकमा पूज्य हुन्छ।
श्लोक 49
यो देवीको कवच देवताहरूको लागि पनि दुर्लभ छ। जसले श्रद्धापूर्वक नित्य तीनै सन्ध्यामा यसलाई पाठ गर्छ।
श्लोक 50
त्यसको दैवी कला हुन्छ, तीनै लोकमा अपराजित हुन्छ, र अपमृत्युबाट रहित भएर सय वर्षभन्दा बढी जीवित रहन्छ।
श्लोक 51
लूता, विस्फोटक आदि सबै रोगहरू नष्ट हुन्छन्। स्थावर, जङ्गम र कृत्रिम जुनसुकै विष पनि नष्ट हुन्छ।
श्लोक 52
पृथ्वीमा हुने सबै अभिचार, मन्त्र र यन्त्रहरू, भूचर, खेचर, जलज र उपदेशिक प्राणीहरू।
श्लोक 53
सहजा, कुलजा माला, डाकिनी, शाकिनी, अन्तरिक्षचर घोर डाकिनीहरू र महाबला डाकिनीहरू।
श्लोक 54
ग्रह, भूत, पिशाच, यक्ष, गन्धर्व, राक्षस, ब्रह्मराक्षस, वेताल, कुष्माण्ड, भैरव आदि।
श्लोक 55
ती सबै कवच हृदयमा स्थित हुँदा त्यसको दर्शन मात्रले नष्ट हुन्छन्। राजाको मान र उन्नति हुन्छ, र यो तेजोवृद्धिको परम कारक हो।
श्लोक 56
त्यो मानिस यशले बढ्छ र पृथ्वीमा कीर्तिले मण्डित हुन्छ। पहिले कवच धारण गरेर चण्डीको सप्तशतीको जप गर्नुपर्छ।
श्लोक 57
जबसम्म पृथ्वीमण्डल पर्वत, वन र काननसहित रहन्छ, तबसम्म पृथ्वीमा उसको पुत्र र पौत्रको सन्तति रहन्छ।
श्लोक 58
शरीरको अन्तमा, जुन परम स्थान देवताहरूको लागि पनि दुर्लभ छ, त्यो मानिसले महामायाको प्रसादले सधैँ प्राप्त गर्छ।
श्लोक 59
उसले परम रूप प्राप्त गर्छ र शिवसँग आनन्दित हुन्छ। ॐ।
श्लोक 60
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो कवच देवी माहात्म्य (जसलाई सप्तशती पनि भनिन्छ) को एक भाग हो, जुन मार्कण्डेय पुराणमा पाइन्छ। परम्परागत रूपमा यसलाई नवरात्रि वा चण्डी पाठको क्रममा पढिन्छ, र यसलाई देवीको कवच (शरीरको रक्षाको लागि मन्त्र) मानिन्छ। यसको रचना मार्कण्डेय ऋषिले गरेको मानिन्छ, तर यो सामान्यतया देवी माहात्म्यको अभिन्न अङ्गको रूपमा स्वीकार गरिन्छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
उत्पत्ति र सन्दर्भ
यो कवच दुर्गा सप्तशती (चण्डी पाठ) को एक महत्वपूर्ण अंश हो। यसलाई ब्रह्माले ऋषि मार्कण्डेयलाई सुनाएका हुन्, र यो देवीको रक्षात्मक कवच हो जसले भक्तलाई सबै प्रकारका भय र विपत्तिबाट बचाउँछ।
नवदुर्गाको उल्लेख
कवचको सुरुमा नवदुर्गाका नौ नामहरू (शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कूष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्री, महागौरी, सिद्धिदात्री) क्रमशः वर्णन गरिएका छन्। यी नामहरू देवीको विभिन्न स्वरूप हुन्, जसले भक्तलाई शक्ति प्रदान गर्छन्।
मातृकाहरूको दिशा रक्षा
कवचमा आठ मातृकाहरू (ब्राह्मी, माहेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी, वाराही, इन्द्राणी, चामुण्डा, लक्ष्मी) लाई विभिन्न दिशाहरूको रक्षकको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। उदाहरणका लागि, पूर्वमा इन्द्राणी, दक्षिणमा वाराही, पश्चिममा वारुणी, उत्तरमा कौमारी आदि। यसले सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको रक्षाको प्रतीक हो।
शरीरका अङ्गहरूको विस्तृत रक्षा
कवचको मुख्य भागमा देवीका विभिन्न रूपहरूले शरीरका प्रत्येक अङ्गको रक्षा गर्ने वर्णन गरिएको छ—टाउकोदेखि पाउसम्म। जस्तै, शिखामा उमा, ललाटमा मालाधरी, आँखामा शङ्खिनी, हृदयमा ललिता, नाभिमा कामिनी, आदि। यसले देवीको सर्वव्यापी सुरक्षाको भावना दिन्छ।
पाठको फल र महिमा
कवचको पाठ गर्नाले अकाल मृत्यु, रोग, विष, भूत-प्रेत, ग्रह-पिशाच आदि सबै नाश हुन्छन् भनिएको छ। साथै, यसले राजाको मान-सम्मान, यश, कीर्ति, धन, विद्या र सन्तान प्राप्ति गराउँछ। अन्त्यमा, देहान्तपछि परम स्थान (शिवसायुज्य) प्राप्त हुन्छ।
Devi
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
