या देवी सर्वभूतेषु स्तोत्र (देवी महात्म्य)
यो स्तोत्र देवी महात्म्य (दुर्गा सप्तशती) को एक भाग हो, जसले देवीलाई सबै प्राणीहरूमा विभिन्न रूपहरूमा व्याप्त रहेको बताउँदै उनको सर्वव्यापकता र महिमाको स्तुति गर्दछ।
श्लोक
देवी, महादेवी, कल्याणकारिणी शिवालाई निरन्तर नमस्कार छ। प्रकृति र कल्याणकारिणी देवीलाई हामी नियमपूर्वक प्रणाम गर्दछौं।
श्लोक 1
रौद्र रूपिणी, नित्या, गौरी, धात्री देवीलाई नमस्कार छ। ज्योत्स्ना, चन्द्ररूपिणी र सुखदायिनी देवीलाई सदा नमस्कार।
श्लोक 2
कल्याणकारिणी, वृद्धि र सिद्धि प्रदायिनी देवीलाई हामी बारम्बार नमस्कार गर्दछौं। नैर्ऋती, भूभृतां लक्ष्मी, शर्वाणी देवीलाई पनि नमस्कार छ।
श्लोक 3
दुर्गा, दुर्गलाई पार गराउने, साररूपिणी, सबै गर्ने, ख्याति, कृष्णा र धूम्रा देवीलाई सदा नमस्कार।
श्लोक 4
अत्यन्त सौम्य र अत्यन्त रौद्र रूपिणी देवीलाई हामी झुकेर नमस्कार गर्दछौं। जगत्को आधार देवी र क्रियारूपिणी देवीलाई बारम्बार नमस्कार।
श्लोक 5
जो देवी सबै प्राणीहरूमा विष्णुमाया भनेर चिनिन्छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 6
जो देवी सबै प्राणीहरूमा चेतना भनेर भनिन्छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 7
जो देवी सबै प्राणीहरूमा बुद्धिको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 8
जो देवी सबै प्राणीहरूमा निद्राको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 9
जो देवी सबै प्राणीहरूमा भोकको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 10
जो देवी सबै प्राणीहरूमा छायाँको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 11
जो देवी सबै प्राणीहरूमा शक्तिको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 12
जो देवी सबै प्राणीहरूमा तिर्खाको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 13
जो देवी सबै प्राणीहरूमा क्षान्ति (सहनशीलता) को रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 14
जो देवी सबै प्राणीहरूमा जातिको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 15
जो देवी सबै प्राणीहरूमा लज्जाको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 16
जो देवी सबै प्राणीहरूमा शान्तिको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 17
जो देवी सबै प्राणीहरूमा श्रद्धाको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 18
जो दे वी सबै प्राणीहरूमा कान्ति (सौन्दर्य) को रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 19
जो दे वी सबै प्राणीहरूमा लक्ष् मी (सम्पद्धि) को रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 20
जो दे वी सबै प्राणीहरूमा वृत्ति (जीविका) को रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 21
जो देवी सबै प्राणीहरूमा स्मृतिको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 22
जो देवी सबै प्राणीहरूमा दयाको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 23
जो देवी सबै प्राणीहरूमा तुष्टि (सन्तोष) को रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 24
जो देवी सबै प्राणीहरूमा मातृको रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 25
जो देवी सबै प्राणीहरूमा भ्रान्ति (मोह) को रूपमा स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 26
जो इन्द्रियहरूकी अधिष्ठात्री र सबै भूतहरूकी स्वामिनी हुन्, उन व्याप्ति देवीलाई निरन्तर नमस्कार छ।
श्लोक 27
जो चिति (चेतना) को रूपले यो सम्पूर्ण जगत् व्यापेर स्थित छिन्, उनलाई नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार छ।
श्लोक 28
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो स्तोत्र मार्कण्डेय पुराण अन्तर्गत देवी महात्म्य (दुर्गा सप्तशती) को एक प्रसिद्ध खण्ड हो। यसलाई परम्परागत रूपमा नवरात्रि, दुर्गा पूजा र अन्य शुभ अवसरहरूमा देवीको आराधना गर्दा पाठ गरिन्छ। यसमा देवीलाई सम्पूर्ण प्राणीहरूमा चेतना, शक्ति, क्षमा, मातृत्व आदि विभिन्न रूपमा वर्णन गरी उनको सर्वव्यापकता र महिमाको गुणगान गरिएको छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Maharishi Vedavyasa · Ancient Vedic Rishi · Traditional antiquity
Traditionally credited as the compiler of the four Vedas and the author of the Mahabharata (within which the Bhagavad Gita appears) and the Puranas — making him one of the most cited authorial figures in the entire Hindu canon, spanning philosophy, epic narrative, and devotional literature.
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
स्रोत
यो स्तोत्र देवीमाहात्म्य (दुर्गा सप्तशती) को अन्तर्गत 'देव्याः कवचम्' भन्ने प्रसिद्ध खण्डको अंश हो, जुन मार्कण्डेय पुराणमा पाइन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य देवीका विभिन्न रूपहरूको ध्यान गरेर भक्तलाई मानसिक तथा आध्यात्मिक सुरक्षा प्रदान गर्नु हो।
संरचना
पहिला पाँच श्लोकमा देवीका विभिन्न नामहरू (जस्तै महादेवी, शिवा, प्रकृति, गौरी, दुर्गा) सूचीबद्ध गरिएको छ, त्यसपछि श्लोक ६ देखि २५ सम्म 'या देवी सर्वभूतेषु...' भन्ने आवर्ती (repetitive) ढाँचामा देवीलाई हरेक प्राणीभित्र विद्यमान शक्ति, बुद्धि, निद्रा, क्षमा, मातृत्व आदिका रूपमा वर्णन गरिएको छ। यो आवर्ती शैलीले ध्यानलाई गहिरो बनाउन मद्दत गर्छ।
दार्शनिक अर्थ
यस स्तोत्रको मूल सन्देश हो कि देवी कुनै टाढाको आकाशमा मात्र छैनन्, बरु हरेक प्राणीको चेतना, बुद्धि, इच्छा, क्षमा र ममतामा उनी नै व्याप्त छिन्। 'विष्णुमाया' (श्लोक ६) भन्नाले संसारको रचना गर्ने रहस्यमय शक्तिलाई बुझाउँछ, जसलाई सृष्टिको आधार मानिन्छ।
विशेष नामहरू
श्लोक २ मा देवीलाई 'ज्योत्स्ना' (चन्द्रमाको ज्योति) र 'इन्दुरूपिणी' (चन्द्रको रूप धारण गर्ने) भनिएको छ, जसले उनको शान्त र सौम्य पक्षलाई देखाउँछ। त्यस्तै श्लोक ३ मा 'शर्वाणी' भन्नाले शिवकी पत्नी पार्वतीलाई जनाउँछ, जसले उनलाई शिवसँग जोडेर हेर्ने परम्परालाई पुष्टि गर्छ।
अन्तिम श्लोकहरूको महत्त्व
श्लोक २६ र २७ मा देवीलाई सबै इन्द्रिय र भूतहरूको अधिष्ठात्री (नियन्त्रक) र सम्पूर्ण जगत्लाई व्याप्त गर्ने 'चिति' (चेतना) का रूपमा वर्णन गरिएको छ। यसले यो स्तोत्रको पराकाष्ठा देखाउँछ — देवी नै सृष्टिको मूल चेतना हुन्, जसले सबैलाई जोडेकी छिन्।
पाठको प्रयोग
यो कवच प्रायः नवरात्रि वा दुर्गा पूजाका समयमा पाठ गरिन्छ, र यसलाई देवीको कृपा प्राप्त गर्न तथा नकारात्मक शक्तिबाट बच्नको लागि शक्तिशाली मानिन्छ। 'नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः' भन्ने तीन पटकको पुनरावृत्तिले भक्तिको गहिराइ र समर्पणलाई बढाउँछ।
Devi
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
