भगवद्गीता २.४७
भगवद्गीता २.४७: अधिकार केवल कर्ममा छ, कहिल्यै पनि फलमा छैन। त्यसैले फलको इच्छा गर्दै कर्म नगर्, र निष्क्रियतामा पनि आसक्त नहऊ।
श्लोक
तिमीलाई आफ्नो कर्तव्य कर्म गर्ने अधिकार छ, तर त्यसको फलमा कहिल्यै अधिकार छैन। कर्मको फल तिम्रो प्रेरणा नबनोस्, र अकर्मण्यता प्रति तिम्रो लगाव नहोस्।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi
Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)
Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan
- Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety
पृष्ठभूमि
यो श्लोक श्रीकृष्णले अर्जुनलाई भगवद्गीताको दोस्रो अध्याय, श्लोक ४७ मा भन्नुहुन्छ। गीता महाभारतको भीष्म पर्वमा पाइने संवाद हो, जसलाई परम्परा व्यास ऋषिको रचना मानिन्छ। कुरुक्षेत्रको युद्ध भूमिमा अर्जुनले आफ्नो धनुष रखेर राखेका छन्। वह शोकमग्न छन् र आफ्नो कर्तव्य के हो भन्ने कुरामा संशयमा छन्। दोस्रो अध्याय, सांख्य योग, मा कृष्ण सबैभन्दा पहिले अविनाशी आत्मा बारे बताउनुहुन्छ। श्लोक ३९ देखि उनी स्थिर मनले गरिने कर्मको साधना तर्फ मुख्य हुनुहुन्छ, जसलाई कर्मयोग भनिन्छ। श्लोक ४७ यो शिक्षाको हृदय हो र गीताको सबैभन्दा बढी उद्धृत पंक्तिहरूमा छ। यसले कसैलाई कर्म छोड्न भन्दैन। यसले कर्म पूर्ण मनले गरिनु पर्छ, र फल परमेश्वरमा छोडिनु पर्छ भनेर कहिन्छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Maharishi Vedavyasa · Ancient Vedic Rishi · Traditional antiquity
Traditionally credited as the compiler of the four Vedas and the author of the Mahabharata (within which the Bhagavad Gita appears) and the Puranas — making him one of the most cited authorial figures in the entire Hindu canon, spanning philosophy, epic narrative, and devotional literature.
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
एक श्लोकमा चार निर्देश
यो श्लोक चार कुरा भन्छ। अधिकार केवल कर्ममा छ। फलमा कहिल्यै छैन। कर्मको फल आफ्नो हेतु (उद्देश्य) नबनाऊ। र निष्क्रियतामा पनि आसक्त नहऊ। प्रत्येक पंक्तिले भुल हुने एक मार्ग बन्द गर्दछ।
मुख्य शब्दहरू
अधिकार को मतलब हक वा दावा हो, र कर्म को मतलब क्रिया हो। फल परिणाम हो, र हेतु कारण वा प्रेरणा हो। संग आसक्ति हो, र अकर्म निष्क्रियता हो। श्लोकले 'कर्मणि' र 'फलेषु' मा सप्तमी विभक्तिको प्रयोग गर्दछ, जसको अर्थ कर्मको क्षेत्रमा र फलको क्षेत्रमा हो।
निष्क्रियताको आह्वान छैन
अन्तिम पंक्ति, 'मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि,' यो श्लोकलाई कुछै न गर्ने अनुमति समझिनबाट रक्षा गर्दछ। कृष्ण अर्जुनलाई कर्म गर्न भन्नुहुन्छ, र कर्तव्य को रूपमा, लाभको लागि होइन।
अगल के आउँछ
श्लोक ४८ यो विचारलाई अगाडि बढाउँछ र योगमा स्थित हएर, आसक्ति छोडेर, सफलता र असफलतामा समान मनले कर्म गरिनु पर्छ भन्छ। यो मनको यो समताई योग भनेर नामाकरण गर्दछ।
अनुष्टुभ छन्दको श्लोक
यो श्लोक अनुष्टुभ छन्दको हो, जसमा चार चरणहरू छन्, प्रत्येकमा आठ अक्षर छन्, जुन बत्तीस अक्षर बनाउँछ। यो नियमित छन्दले यसलाई कण्ठस्थ गर्न सरल बनाउँछ, र गीता जयन्ती यो अवसर हो जब यस्ता श्लोकहरूको पाठ गरिन्छ।
