दुर्गा सप्तश्लोकी
देवी दुर्गालाई समर्पित सात श्लोक
दुर्गा सप्तश्लोकी एक छोटो, सात श्लोकको स्तोत्र हो जो हिन्दू धर्मकी दिव्य माता देवी दुर्गालाई समर्पित छ। यो एउटा धेरै लामो पवित्र ग्रन्थको संक्षिप्त संस्करण हो र यसलाई उनको सुरक्षा, आशीर्वाद र कठिनाइहरू पार गर्न सहायता प्राप्त गर्न पाठ गरिन्छ।
श्लोक
ती देवी भगवती महामाया हुन्, जसले ज्ञानीहरूको पनि चित्तलाई बलपूर्वक तानेर मोहमा पारिदिन्छिन्।
श्लोक 1
हे दुर्गे, तपाईं स्मरण गर्दा सम्पूर्ण प्राणीहरूको भय हरण गर्नुहुन्छ; स्वस्थ अवस्थामा स्मरण गर्दा अत्यन्त कल्याणकारी बुद्धि प्रदान गर्नुहुन्छ। हे दरिद्रता, दुःख र भय हरण गर्नेवाली, तपाईंबाहेक अरू को छ? सबैको उपकार गर्नको लागि तपाईंको चित्त सधैं कोमल रहन्छ।
श्लोक 2
हे सबै मङ्गलहरूमा मङ्गलमयी, हे शिवा, हे सबै अर्थहरू सिद्ध गर्नेवाली, हे शरण दिनेवाली, हे त्र्यम्बके, हे गौरी, हे नारायणी, तपाईंलाई नमस्कार छ।
श्लोक 3
हे देवी, तपाईं शरण आएका दीन–दुःखीहरूको रक्षा गर्न तत्पर हुनुहुन्छ, सबैको पीडा हरण गर्नुहुन्छ। हे नारायणी, तपाईंलाई नमस्कार छ।
श्लोक 4
हे सबै स्वरूपमा रहने, हे सबैका ईश्वर, हे सम्पूर्ण शक्तिहरूले युक्त, हे देवी, हामीलाई भयहरूबाट रक्षा गर्नुहोस्। हे दुर्गे देवी, तपाईंलाई नमस्कार छ।
श्लोक 5
तपाईं प्रसन्न हुँदा सम्पूर्ण रोगहरू हटाउनुहुन्छ; रिसाउँदा भने सबै वाञ्छित कामनाहरू नष्ट गर्नुहुन्छ। तपाईंको शरणमा आएकाहरूको कुनै विपत्ति हुँदैन; तपाईंको शरणमा आएकाहरू नै अरूको शरणदाता बन्छन्।
श्लोक 6
हे सम्पूर्ण तीन लोकहरूकी ईश्वरी, सबै बाधाहरू शान्त गर्ने र हाम्रा शत्रुहरूको विनाश गर्ने यो कार्य तपाईंले यसरी नै गर्नुपर्छ।
श्लोक 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
दुर्गा सप्तश्लोकी ठूलो दुर्गा सप्तशती (जसलाई देवी महात्म्य वा चण्डी पाठ पनि भनिन्छ) को सात श्लोकको संक्षिप्त रूप हो, जुन हिन्दू धर्मको शाक्त परम्पराको एक प्रमुख ग्रन्थ हो। यो परम्परागत रूपमा भक्तहरूद्वारा दैनिक रूपमा पाठ गरिन्छ, विशेष गरी नवरात्रिका नौ रातहरूमा, देवी दुर्गालाई उनको महाकाली, महालक्ष्मी र महासरस्वती रूपमा आह्वान गर्ने संक्षिप्त तरिकाको रूपमा। यो पाठ भगवान शिव र देवी बीचको संवादको रूपमा संरचित छ, जसले कलियुग (अन्धकार र कलहको वर्तमान युग) मा सफलता र सुरक्षा प्राप्त गर्ने साधनको रूपमा यो स्तोत्र प्रकट गर्दछिन्।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Maharishi Vedavyasa · Ancient Vedic Rishi · Traditional antiquity
Traditionally credited as the compiler of the four Vedas and the author of the Mahabharata (within which the Bhagavad Gita appears) and the Puranas — making him one of the most cited authorial figures in the entire Hindu canon, spanning philosophy, epic narrative, and devotional literature.
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
सात श्लोकको शक्ति
दुर्गा सप्तश्लोकी देवी दुर्गाको स्तुति गर्ने अत्यन्त संक्षिप्त तर अत्यन्त प्रभावकारी स्तोत्र हो। यसको नामबाटै स्पष्ट छ, यसमा जम्मा सातवटा श्लोक (पदहरू) छन्, तर यी सात श्लोकहरूले सम्पूर्ण देवी महात्म्य (दुर्गा सप्तशती) को सारलाई आफूमा समेटेका छन्।
संवादको रूप
यो स्तोत्रको सुरुवात भगवान् शिव र देवी पार्वतीबीचको संवादबाट हुन्छ। शिवले कलियुगमा (वर्तमान युग) सबै कार्य सिद्ध गर्ने उपाय सोध्छन्, र देवीले यही सप्तश्लोकी स्तोत्रको उपदेश दिन्छिन्। यसले यस स्तोत्रलाई विशेष महत्त्व दिन्छ किनभने यो स्वयं देवीद्वारा प्रकट गरिएको मानिन्छ।
महामायाको रहस्य
पहिलो श्लोकमा देवीलाई 'महामाया' भनिएको छ, जसले ज्ञानीहरूको चित्तलाई समेत आफ्नो मायाले मोहित पार्न सक्छिन्। यसले देवीको सर्वोच्च शक्ति र ब्रह्माण्डको सञ्चालनमा उनको भूमिकालाई दर्शाउँछ — उनी नै सृष्टि, स्थिति र विनाशको कारण हुन्।
नारायणीको सम्बोधन
स्तोत्रमा देवीलाई बारम्बार 'नारायणि' भनेर सम्बोधन गरिएको छ। यो सम्बोधनले देवीलाई भगवान् विष्णु (नारायण) को शक्तिसँग जोड्छ, जसले गर्दा उनी सृष्टिकर्ता, पालनकर्ता र संहारकर्ता — सबै शक्तिको स्रोत हुन् भन्ने बुझिन्छ।
फलदायी स्तोत्र
अन्तिम श्लोकहरूमा देवीलाई रोग, शोक, दरिद्रता र सबै प्रकारका बाधाहरू हटाउने शक्तिको रूपमा वर्णन गरिएको छ। भक्तहरूले यस स्तोत्रको नियमित पाठ गरेमा देवी प्रसन्न भई सबै इच्छाहरू पूर्ण गर्ने र शत्रुहरूबाट रक्षा गर्ने विश्वास गरिन्छ।
छन्द र विनियोग
यस स्तोत्रको ऋषि नारायण, छन्द अनुष्टुप् र देवताहरू महाकाली, महालक्ष्मी र महासरस्वती हुन्। स्तोत्रको सुरुमा यो विनियोग (संकल्प) उच्चारण गरेर पाठ गर्नाले विशेष फल प्राप्त हुने शास्त्रीय मान्यता छ।
Devi
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
