श्री श्याम चालीसा
यो भक्तिपूर्ण स्तुति हो जसमा भगवान श्री श्याम (खाटू श्याम) को ४० पदमा गुणगान गरिएको छ। यसलाई पाठ गर्नाले मनोवांछित फल प्राप्त हुन्छ र संकटहरू टर्छन् भन्ने विश्वास छ।
श्लोक
मङ्गलाचरण (दोहा)
चालीसा पाठ गर्नुअघि गुरु वन्दना र मङ्गलाचरण दोहा।
श्री गुरुको चरणमा ध्यान गर्दै, सच्चिदानन्द स्वरूपलाई सम्झेर, म परम आनन्दका साथ श्याम चालीसा रचन गर्दैछु।
श्लोक दोहा 1
शीश दान गर्ने र बलिदानी हुनुहुने तपाईंलाई बारम्बार प्रणाम। तपाईं कलियुगका अवतार हुनुहुन्छ, खाटूवाले श्याम।
श्लोक दोहा 2
चालीसा (४० चौपाई)
भगवानको अपार महिमा र कृपाको गुणगान गर्ने प्रमुख ४० चौपाईहरू।
जय श्री श्याम हरे, सुख दिने दाता! कलियुगमा तपाईं नै भाग्यको विधान गर्नुहुन्छ।
श्लोक 1
खाटू धाममा विराजमान देवता, देवता र दानव सबैले तपाईंको सेवा गर्छन्।
श्लोक 2
मोरवीका नन्दन, वीर बभ्रुवाहन र घटोत्कचको कुललाई उज्यालो बनाउने।
श्लोक 3
जब महाभारतको युद्ध भयो, कौरव र पाण्डवको सेना सजिएर आयो।
श्लोक 4
तपाईंले मातालाई वचन दिनुभएको थियो कि हारेकाको साथ दिनुहुनेछ।
श्लोक 5
तीन बाण लिएर रणभूमिमा आउनुभयो, कृष्णको परीक्षा लिन।
श्लोक 6
पीपलको पात छेडेर देखाउनुभयो, एउटै बाणले सबैलाई बेध्न लगाउनुभयो।
श्लोक 7
शीषको दान कृष्णलाई दिनुभयो, आफ्नो सबैस्व अर्पण गर्नुभयो।
श्लोक 8
प्रसन्न भएर हरिले यो वरदान दिनुभयो, आफ्नो नाम 'श्याम' संसारमा प्रसिद्ध गराउनुभयो।
श्लोक 9
कलियुगमा सबै संसारले पूज्छन्, जसले ध्यान गर्छ, उसैले पार पाउँछ।
श्लोक 10
फाल्गुन शुक्ल द्वादशीमा मेला लाग्छ, लखदातारले सबै खेल रचनुहुन्छ।
श्लोक 11
निशान चढाएर जो ढोकामा आउँछ, त्यो मानिसले मनको चाहिएको फल पाउँछ।
श्लोक 12
श्याम कुण्डमा जो नुहाउँछ, पाप र ताप सबै टाढा भाग्छन्।
श्लोक 13
अमृत सरह पानी, सुखदायी, रोग काटिन्छ, बीमारी मेटिन्छ।
श्लोक 14
हारेकाको तपाईं सहारा हुनुहुन्छ, हे स्वामी, अन्तर्यामी, तीनै लोकका स्वामी।
श्लोक 15
दीन र दुखीको संकट हराउने, जय जय जय श्री कुञ्जबिहारी।
श्लोक 16
जो कोही संकटमा तपाईंलाई ध्यान गर्छ, उसको संकट तुरुन्तै नाश हुन्छ।
श्लोक 17
धन, वैभव, सुख र सम्पत्ति पाउँछ, जो नित्य श्याम चालीसा गाउँछ।
श्लोक 18
भूत र प्रेतको बाधा सबै टर्छ, जब श्याम नाम हृदयमा धारण गरिन्छ।
श्लोक 19
सन्तान नभएकालाई पुत्र प्राप्त हुन्छ, कोढीको शरीर सुन्दर हुन्छ।
श्लोक 20
निर्धनलाई धनवान बनाउनुहुन्छ, अन्धालाई बाटो देखाउनुहुन्छ।
श्लोक 21
जय लखदातार, जय शीशदानी, तपाईंको महिमा संसारमा वर्णन गरिन्छ।
श्लोक 22
मोरको प्वाँखको छडी जब शीशमा घुमाउनुहुन्छ, जादूको जस्तो असर देखाउनुहुन्छ।
श्लोक 23
खाटू नगर अति पवित्र धाम हो, जहाँ श्री घनश्याम विराजमान हुनुहुन्छ।
श्लोक 24
सालासरसहितको धाम अनुपम छ, वीर हनुमानले संकट हराउनुहुन्छ।
श्लोक 25
राधा कुण्डको पवित्र जल, दर्शन गर्दा जन्म-जन्मको पीडा हराउँछ।
श्लोक 26
जय होस्, जय होस् खाटूका राजा, मेरो लाज राख्नुहोस् र कार्य सिद्ध गर्नुहोस्।
श्लोक 27
मलाई सेवक जानेर दया गर्नुहोस्, प्रेम र भक्तिको दान मलाई दिनुहोस्।
श्लोक 28
तपाईं कलियुगका देव कहलाउनुहुन्छ, भक्तहरूको संकट भुलाइदिनुहुन्छ।
श्लोक 29
जो यो चालीसा नित्य गाउँछ, उसले निश्चय नै सबै सुख पाउँछ।
श्लोक 30
चालीस दिनसम्म जसले पाठ गर्छ, श्यामको कृपाले पार लगाउनुहुन्छ।
श्लोक 31
जय श्री श्याम, जय श्री श्याम, मेरो सबै मनोकामना पूरा गर्नुहोस्।
श्लोक 32
चरणकमलको सेवा दिनुहोस्, मेरा सबै अपराध क्षमा गर्नुहोस्, प्रभु।
श्लोक 33
जय जय मोरवीका नन्दन स्वामी, कृपा गर्नुहोस्, हे प्रभु अन्तर्यामी।
श्लोक 34
ज्ञानीले चार पदार्थ पाउँछ, खाटूवालेको अमृत वाणीले।
श्लोक 35
दीनदयालु, कृपालु, प्यारा प्रभु, हामी सबै तपाईंको शरणमा छौं।
श्लोक 36
जय होस्, जय होस् जगत्को पालन गर्ने, जय खाटूवाले गिरधारी।
श्लोक 37
सबै मनोरथ पूरा गर्नुहोस्, दर्शन दिएर मनमा आनन्द दिनुहोस्।
श्लोक 38
श्याम चालीसा जो नित्य ध्यान गर्छ, सुख र सम्पत्ति घरमा नित्य आउँछ।
श्लोक 39
जय श्री श्याम, जयति सुखदाता, कलियुगमा तपाईं नै भाग्यविधाता हुनुहुन्छ।
श्लोक 40
समापन दोहा
भगवान हृदयमा सधैं निवास गरून् भन्ने प्रार्थना र चालीसाको समापन दोहा।
कलियुगका अवतारी प्रभु, खाटूवाले श्याम, शरणमा परेको मेरो लाज राख्नुहोस्, कार्य पूरा गर्नुहोस्।
श्लोक दोहा 1
सच्चा मनले जो तपाईंलाई भज्छ, श्याम नामको गुणगान गर्छ, उसले सुख, सम्पत्ति र वैभव प्राप्त गर्छ, र अन्त्यमा वैकुण्ठ धाम पाउँछ।
श्लोक दोहा 2
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो स्तुति खाटू श्यामको परम्परासँग सम्बन्धित छ, जो भगवान कृष्णको एक रूप हुन्। यसलाई कलियुगमा भक्तहरूद्वारा धेरै पाठ गरिन्छ, विशेष गरी मङ्गलवार, शनिवार वा फाल्गुन शुक्ल द्वादशीको मेलामा। यो मूलतः उत्तर भारतमा प्रचलित छ र खाटू श्याम मन्दिर (राजस्थान) संग जोडिएको छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
श्यामको वास्तविक पहिचान
यो चालीसा श्री श्यामलाई समर्पित छ, जो महाभारतका योद्धा बर्बरीक हुन्। उनी भीमका नाति, घटोत्कचका पुत्र हुन् र आमाको नाम मोर्वी हो। बर्बरीकले युद्धमा हार्ने पक्षको साथ दिने वचन दिएका थिए, जसकारण कृष्णले उनको शिरको दान मागे।
तीन बाणको परीक्षा
कृष्णले बर्बरीकको पराक्रम जाँच्न तीन वटा बाण लिएर युद्धमा आउन भने। बर्बरीकले एउटै बाणले पीपलको सबै पात छेडिदिएर आफ्नो सामर्थ्य देखाए। यसरी उनले आफ्नो अनुपम कौशल प्रमाणित गरे।
कृष्णको वरदान र श्याम नाम
शिर दान गरेपछि कृष्ण खुशी भए र बर्बरीकलाई ‘श्याम’ नामले कलियुगमा पूजिने वरदान दिए। यो नाम उनको कालो वर्ण र कृष्णको प्रिय रूपसँग जोडिएको छ।
खाटू धामको महिमा
राजस्थानको खाटू गाउँमा श्यामको मुख्य मन्दिर छ, जहाँ उनको शिरको मूर्ति विराजमान छ। यहाँ फाल्गुन शुक्ल द्वादशीमा ठूलो मेला लाग्छ, जसलाई ‘लखदातार’ पर्व पनि भनिन्छ।
चालीसा पाठका फल
यो चालीसा पढ्नाले मनोवाञ्छित फल मिल्ने, रोगव्याधी हट्ने, सन्तान सुख मिल्ने, धन–वैभव प्राप्त हुने र भूत–प्रेतको बाधा टर्ने विश्वास छ। नित्य पाठ गर्नाले जीवनका सबै दुःख हटेर परम आनन्द प्राप्त हुन्छ।
