श्री कृष्ण चालीसा
यो चालीसा (चालीस पद्य) भगवान श्रीकृष्णको स्तुति हो, जसमा उनका विभिन्न लीला र चमत्कारहरूको वर्णन गरिएको छ। यसको नियमित पाठले सबै कष्ट हट्ने र मनोरथ पूरा हुने विश्वास गरिन्छ।
श्लोक
मङ्गलाचरण (दोहा)
चालीसा पाठ गर्नुअघि गुरु वन्दना र मङ्गलाचरण दोहा।
हातमा मधुर बाँसुरी सुशोभित छ, नील बादलजस्तो श्याम शरीर छ। राता ओठ रक्तबिम्ब फलजस्ता छन्, कमलनयन अति सुन्दर छन्।
श्लोक दोहा 1
मुख पूर्णिमाको चन्द्र र कमलजस्तो छ, पीताम्बर सुन्दर वस्त्र छन्। जय होस् मनमोहन, कामदेवजस्तो छवि भएका कृष्णचन्द्र महाराजको।
श्लोक दोहा 2
चालीसा (४० चौपाई)
भगवानको अपार महिमा र कृपाको गुणगान गर्ने प्रमुख ४० चौपाईहरू।
जय होस् यादवका आनन्द दिनेवालाको, जय होस् संसारद्वारा वन्दितको। जय होस् वसुदेव र देवकीका पुत्रको।
श्लोक 1
जय होस् यशोदाका सुपुत्र र नन्दका दुलाराको। जय होस् प्रभु, भक्तहरूको आँखाका ताराको।
श्लोक 2
जय होस् नट–नागरको, नागको नथुना फोर्नेवालाको। कृष्ण कन्हैया, गाई चराउनेको।
श्लोक 3
फेरि नङ्ग्राको टुप्पाले गोवर्धन पर्वत धारण गर्नेवाला प्रभु, हे दीन–दयाल, आउनुहोस् र सम्हाल्नुहोस्।
श्लोक 4
मधुर बाँसुरी बजाउनेको, वनविहारीको, प्रेम फैलाउनेको जय होस्।
श्लोक 5
तृणावर्त असुरको संहार गर्नेको, बकासुरको चञ्चु चिर्नेको जय होस्।
श्लोक 6
कंसको केश समातेर पछार्नेको, हात्तीको दाँत उखालेर संहार गर्नेको जय होस्।
श्लोक 7
पूतनाको स्तनको विष पिउनेको, उसलाई तृणजस्तो गरी तुच्छ बनाइदिनेको जय होस्।
श्लोक 8
जंगली आगो सबै ग्वालाहरूलाई पिउन दिनेको, आगो पिइदिएर पार लगाउनेको जय होस्।
श्लोक 9
कालीयाको फणमाथि नृत्य गराउनेको, गोकुलको सबै आनन्द बढाउनेको जय होस्।
श्लोक 10
गोपीहरूका प्रिय र सुख दिनेवालाको, यमुनाको किनारमा रास रचाउनेको जय होस्।
श्लोक 11
चीर हरणको लीला गर्नेको, सबै गोपीहरूलाई भक्ति दिनेको जय होस्।
श्लोक 12
मखन चोरेर खाने प्रभुको, यशोदालाई वैकुण्ठ देखाउनेको जय होस्।
श्लोक 13
ओखलमा बाँधिने ठूलो लीला गर्नेको, मुरारीले यमलार्जुनको उद्धार गर्नेको जय होस्।
श्लोक 14
प्रभुले द्रौपदीको लाज बचाउनेको, कृष्ण सहायक भई चीर लामो बनाउनेको जय होस्।
श्लोक 15
दुर्योधनको मेवा त्याग्नेको, विदुरको घरमा साग खाएर भाग्यवान् बन्नेको जय होस्।
श्लोक 16
प्रभु पाण्डवको दूत बनेर दौडनेको, न्याय र धर्मको बाटो देखाउनेको जय होस्।
श्लोक 17
कुरुक्षेत्रमा रथ हाँक्नेको, संसारलाई गीता–ज्ञान सुनाउनेको जय होस्।
श्लोक 18
अर्जुनलाई उपदेश सुनाउनेको, मोहको जाल सबै टाढा भगाउनेको जय होस्।
श्लोक 19
विश्वरूपको आफ्नो रूप देखाउनेको, चार पदार्थ हातमा दिनेको जय होस्।
श्लोक 20
प्रभुले सुदामाको तन्दुल खानेको, त्यसले तीनै लोक पाउनेको जय होस्।
श्लोक 21
प्रभुले आफैं भीष्मको प्रतिज्ञा तोड्नेको, चक्र उठाएर महिमा जोड्नेको जय होस्।
श्लोक 22
जय होस् जगदीश हरिको, सुख दिनेवालाको। हे दीन–दयाल, जगत्का पिता र माताको जय होस्।
श्लोक 23
जसले यो पाठ मन लगाएर गर्छ, उसको सबै कष्ट मेटिन्छन्, हे भाइ।
श्लोक 24
पुत्रविहीनले पुत्र पाउँछ, निर्धनले धन पाउँछ र सुख व्याप्त हुन्छ।
श्लोक 25
अष्टसिद्धि र नवनिधिको फल पाउँछ, जसले नित्य कृष्ण चालीसा गाउँछ।
श्लोक 26
सबै सुख भोगेर अन्तमा सुख पाउँछ, हरिको वैकुण्ठ धाममा जान्छ।
श्लोक 27
कबीर भन्छन्, हे साधुहरू, सुन। कृष्णको भजनले सबै संकट काटिन्छ।
श्लोक 28
नित्य नियमले उठेर पाठ गराउँछ, भव–सागरबाट पार लगाउँछ।
श्लोक 29
जुन जनले कृष्ण नाम नित्य गाउँछ, उसलाई कहिल्यै कष्ट आउँदैन।
श्लोक 30
चारै पदार्थ पाउँछ ज्ञानीले, कृष्णचन्द्रको अमृत वाणीले।
श्लोक 31
जय, जय, जय होस् प्रभु कृष्ण कन्हाइको। हे दीन–दयाल, कृपा वर्षाउनुहोस्।
श्लोक 32
चरणको शरणमा आफ्नो दास बनाउनुहोस्। प्रभु, मलाई प्रेमभक्ति दिनुहोस्।
श्लोक 33
कृपा गर्नुहोस्, सबै संशय हटाउनुहोस्। भव–सागरबाट मलाई पार लगाउनुहोस्।
श्लोक 34
जय होस् राधावर, मदन–गोपालको। जय होस् यदुपति, जय होस् नन्दलालको।
श्लोक 35
जय होस् मुरलीधर, जय होस् गोवर्धनधारीको। जय होस् गिरधारी, जय होस् असुरको नाश गर्नेवालाको।
श्लोक 36
जय, जय, जय होस् त्रिभुवनपति देवको। सबै मिलेर चरणको नित्य सेवा गर्छन्।
श्लोक 37
जसले यो चालीसा नित्य गाउँछ, संकट कट्छ र परम पद पाउँछ।
श्लोक 38
कृष्णचन्द्र भगवान्को जय होस्। जय, जय, जय होस् अक्षय यदुनाथको।
श्लोक 39
जय होस् राधा–माधव, सुखदाताको। जय, जय, जय होस् गोकुलका त्राताको।
श्लोक 40
समापन दोहा
भगवान हृदयमा सधैं निवास गरून् भन्ने प्रार्थना र चालीसाको समापन दोहा।
यो कृष्णको चालीसा जसले पनि पाठ गर्छ, सबै मनोरथ सिद्ध हुन्छन् र घरमा सुख–सम्पत्ति हुन्छ।
श्लोक दोहा 1
दीन र हीन जानेर हे भगवान्, कृपा गर्नुहोस्। अन्त्यकालमा हरिको पाउ मिलोस्, भक्तिको दान दिनुहोस्।
श्लोक दोहा 2
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi
Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)
Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan
- Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety
पृष्ठभूमि
यो प्रार्थना कृष्ण भक्ति परम्पराको एक महत्वपूर्ण अंश हो। परम्परागत रूपमा यसलाई सन्त कबीरद्वारा रचित मानिन्छ, तर यो व्यापक रूपमा उत्तर भारतमा प्रचलित छ। प्रायः यसलाई दैनिक प्रार्थनाको रूपमा वा जन्माष्टमी जस्ता विशेष अवसरहरूमा पाठ गरिन्छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Sundardas
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
लेखक
यो कृष्ण चालीसा भक्त कवि कबीरदासले रचेको मानिन्छ। अन्तिम दोहामा “कहत कबीर” भन्ने उल्लेख छ। तर कबीर सामान्यतया निर्गुण भक्ति परम्पराका कवि हुन्, यस चालीसामा सगुण रूपमा कृष्णको वर्णन गरिएको छ।
संरचना
यस चालीसामा ४० श्लोक छन्, जसमा दोहा र चौपाई छन्दको प्रयोग गरिएको छ। सुरु र अन्त्यमा दोहा छन् भने बीचमा चौपाईहरू। यसले पाठ गर्न सजिलो बनाउँछ।
लीलाहरू
यस चालीसामा कृष्णका विभिन्न लीलाहरूको संक्षिप्त उल्लेख छ—बाल लीला (माखन चोरी, उखल बन्धन, पूतना वध), गोकुल लीला (कालिय नाग नृत्य, गोवर्धन धारण), र महाभारतकालीन लीला (गीता उपदेश, द्रौपदी लाज बचाउ, भीष्म प्रतिज्ञा तोड्नु)। यसले कृष्णको सम्पूर्ण जीवनको झलक दिन्छ।
फलश्रुति
चालीसाको अन्त्यमा पाठ गर्नेले अष्टसिद्धि र नवनिधि प्राप्त गर्ने, सबै सुख भोगेर अन्तमा वैकुण्ठ जाने वचन दिइएको छ। यसले भक्तहरूलाई नियमित पाठ गर्न प्रेरित गर्छ।
चार पदार्थ
श्लोक २१ र ३२ मा “चारि पदारथ” (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) को उल्लेख छ। कृष्णको विश्वरूप दर्शनपछि अर्जुनलाई यी चार पदार्थ हातमा दिएको कुरा आउँछ, जुन अद्वितीय छ।
राधाको उल्लेख
श्लोक ३६ मा “जय राधा-वर मदन गोपाला” भनेर राधाको नाम लिइएको छ। यसले यस चालीसालाई राधा-कृष्ण उपासनासँग जोड्छ।
Krishna
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
