Bharat Devotion
Embroidered artwork for श्री कृष्ण चालीसा: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

श्री कृष्ण चालीसा

श्री कृष्ण चालीसा

यो चालीसा (चालीस पद्य) भगवान श्रीकृष्णको स्तुति हो, जसमा उनका विभिन्न लीला र चमत्कारहरूको वर्णन गरिएको छ। यसको नियमित पाठले सबै कष्ट हट्ने र मनोरथ पूरा हुने विश्वास गरिन्छ।

श्लोक

मङ्गलाचरण (दोहा)

चालीसा पाठ गर्नुअघि गुरु वन्दना र मङ्गलाचरण दोहा।

दोहा बंशी शोभित कर मधुर, नील जलद तन श्याम अरुण अधर जनु बिम्बफल, नयन कमल अभिराम
|| Doha || Banshi Shobhit Kar Madhur, Neel Jalad Tan Shyam. Arun Adhar Janu Bimbphal, Nayan Kamal Abhiram.

श्लोक दोहा 1

पूर्ण इन्दु अरविन्द मुख, पीताम्बर शुभ साज जय मनमोहन मदन छवि, कृष्णचन्द्र महाराज
Purna Indu Arvind Mukh, Peetambar Shubh Saaj. Jai Manmohan Madan Chhavi, Krishnachandra Maharaj.

श्लोक दोहा 2

चालीसा (४० चौपाई)

भगवानको अपार महिमा र कृपाको गुणगान गर्ने प्रमुख ४० चौपाईहरू।

चौपाई जय यदुनन्दन जय जगवन्दन जय वसुदेव देवकी नन्दन
|| Chaupai || Jai Yadunandan Jai Jagvandan. Jai Vasudev Devaki Nandan.

श्लोक 1

जय यशुदा सुत नन्द दुलारे जय प्रभु भक्तन के दृग तारे
Jai Yashuda Sut Nand Dulare. Jai Prabhu Bhaktan Ke Drig Tare.

श्लोक 2

जय नट-नागर नाग नथैया कृष्ण कन्हैया धेनु चरैया
Jai Nat-Nagar Naag Nathaiya. Krishna Kanhaiya Dhenu Charaiya.

श्लोक 3

पुनि नख पर प्रभु गिरिवर धारो आओ दीन-दयाल संभारो
Puni Nakh Par Prabhu Girivar Dharo. Aao Deen-Dayal Sambharo.

श्लोक 4

वंशी मधुर बजावन हारो विपिन विहारी प्रेम प्रसारो
Vanshi Madhur Bajavan Haro. Vipin Bihari Prem Prasaro.

श्लोक 5

तृणावर्त असुर संहारी बकासुर की चोंच विदारी
Trinavart Asur Samhari. Bakasur Ki Chonch Vidari.

श्लोक 6

कंस-केश पकरि पछाड़ो दन्त उखारि गजहिं संहारो
Kans-Kesh Pakari Pachhado. Dant Ukhari Gajahin Samharo.

श्लोक 7

पूतना के स्तन विष पीन्हो तृण समान ताकहं करि दीन्हो
Putana Ke Stan Vish Peenho. Trin Saman Taakahan Kari Deenho.

श्लोक 8

दावानल सब ग्वाल पियायो अग्नि-पान करि पार लगायो
Davanal Sab Gwal Piyayo. Agni-Paan Kari Paar Lagayo.

श्लोक 9

कालिय फन पर नृत्य करायो गोकुल सब आनन्द बढ़ायो
Kaliya Phan Par Nritya Karayo. Gokul Sab Anand Badhayo.

श्लोक 10

गोपी जन वल्लभ सुखदाई रास रचायो यमुना ताई
Gopi Jan Vallabh Sukhdaai. Raas Rachayo Yamuna Taai.

श्लोक 11

चीर हरण करि लीला कीन्ही सब गोपी कहं भक्ति दीन्ही
Cheer Haran Kari Leela Keenhi. Sab Gopi Kahan Bhakti Deenhi.

श्लोक 12

माखन चोरि-चोरि प्रभु खायो जसुमति को वैकुण्ठ दिखायो
Makhan Chori-Chori Prabhu Khayo. Jasumati Ko Vaikunth Dikhayo.

श्लोक 13

उखल बन्धन लीला भारी यमलार्जुन उद्धारि मुरारी
Ukhal Bandhan Leela Bhari. Yamalarjun Uddhari Murari.

श्लोक 14

द्रौपदी की प्रभु लाज बचाई चीर बढ़ायो कृष्ण सहाई
Draupadi Ki Prabhu Laaj Bachai. Cheer Badhayo Krishna Sahai.

श्लोक 15

दुर्योधन के मेवा त्यागे साग विदुर घर खाय सुभागे
Duryodhan Ke Mewa Tyage. Saag Vidur Ghar Khaay Subhage.

श्लोक 16

पाण्डव दूत बन प्रभु धाये न्याय धर्म की राह दिखाये
Pandav Doot Ban Prabhu Dhaye. Nyay Dharm Ki Raah Dikhaye.

श्लोक 17

कुरुक्षेत्र महं रथ को हांक्यो गीता ज्ञान जगत कहं बांच्यो
Kurukshetra Mahan Rath Ko Hankyo. Geeta Gyan Jagat Kahan Banchyo.

श्लोक 18

अर्जुन को उपदेश सुनायो मोह-जाल सब दूर भगायो
Arjun Ko Upadesh Sunayo. Moh-Jaal Sab Door Bhagayo.

श्लोक 19

विश्वरूप निज रूप दिखायो चारि पदारथ हाथ धरायो
Vishwaroop Nij Roop Dikhayo. Chaari Padarath Haath Dharayo.

श्लोक 20

सुदामा के तन्दुल प्रभु खाये तीनहुं लोक सुदामा पाये
Sudama Ke Tandul Prabhu Khaye. Teenahun Lok Sudama Paye.

श्लोक 21

भीष्म प्रतिज्ञा प्रभु निज तोरी चक्र उठायो महिमा जोरी
Bhishma Pratigya Prabhu Nij Tori. Chakra Uthayo Mahima Jori.

श्लोक 22

जय जगदीश हरे सुखदाता दीन दयाल जगत पितु-माता
Jai Jagdeesh Hare Sukhdata. Deen Dayal Jagat Pitu-Mata.

श्लोक 23

जो यह पाठ करै मन लाई ताके कष्ट मिटैं सब भाई
Jo Yeh Paath Karai Man Laai Taake Kasht Mitain Sab Bhaai

श्लोक 24

पुत्र हीन जो पुत्रहि पावै निर्धन धन पावै सुख छावै
Putra Heen Jo Putrahi Paavai Nirdhan Dhan Paavai Sukh Chhaavai

श्लोक 25

अष्ट सिद्धि नव निधि फल पावै जो नित कृष्ण चालीसा गावै
Asht Siddhi Nav Nidhi Phal Paavai Jo Nit Krishna Chaaleesa Gaavai

श्लोक 26

सब सुख भोगि अन्त सुख पावै हरि वैकुण्ठ धाम कहं जावै
Sab Sukh Bhogi Ant Sukh Paavai Hari Vaikunth Dhaam Kahan Jaavai

श्लोक 27

कहत कबीर सुनो भई साधो कृष्ण भजन सब संकट काटो
Kahat Kabir Suno Bhai Saadho Krishna Bhajan Sab Sankat Kaato

श्लोक 28

नित नेम उठि पाठ करावै भव सागर से पार लगावै
Nit Nem Uthi Paath Karaavai Bhav Saagar Se Paar Lagaavai

श्लोक 29

जो जन कृष्ण नाम नित गावै ताकहं कबहूं कष्ट न आवै
Jo Jan Krishna Naam Nit Gaavai Taakahan Kabahoon Kasht Na Aavai

श्लोक 30

चारि पदारथ पावै ज्ञानी कृष्ण चन्द्र की अमृत बानी
Chaari Padaarath Paavai Gyaani Krishna Chandra Ki Amrit Baani

श्लोक 31

जय जय जय प्रभु कृष्ण कन्हाई दीन दयाल कृपा बरसाई
Jai Jai Jai Prabhu Krishna Kanhai Deen Dayaal Kripa Barsaai

श्लोक 32

चरण शरण निज दासहिं कीजै प्रेम भक्ति प्रभु मोहि दीजै
Charan Sharan Nij Daasahin Keejai Prem Bhakti Prabhu Mohi Deejai

श्लोक 33

करहु कृपा सब संशय हारो भव सागर मोहि पार उतारो
Karahu Kripa Sab Sanshay Haaro Bhav Saagar Mohi Paar Utaaro

श्लोक 34

जय राधा-वर मदन गोपाला जय यदुपति जय नन्दलाला
Jai Radha-Var Madan Gopala Jai Yadupati Jai Nandlaala

श्लोक 35

जय मुरलीधर जय गोवर्धन जय गिरधारी जय असुर निकन्दन
Jai Murlidhar Jai Govardhan Jai Giridhari Jai Asur Nikandan

श्लोक 36

जय जय जय त्रिभुवन पति देवा सब मिलि करहिं चरण नित सेवा
Jai Jai Jai Tribhuvan Pati Deva Sab Mili Karahin Charan Nit Seva

श्लोक 37

जो यह चालीसा नित गावै संकट कटै परम पद पावै
Jo Yeh Chaaleesa Nit Gaavai Sankat Katai Param Pad Paavai

श्लोक 38

कृष्ण चन्द्र भगवान की जय जय जय जय यदुनाथ अक्षय
Krishna Chandra Bhagwaan Ki Jai Jai Jai Jai Yadunaath Akshay

श्लोक 39

जय राधा माधव सुखदाता जय जय जय गोकुल के त्राता
Jai Radha Maadhav Sukhdaata Jai Jai Jai Gokul Ke Traata

श्लोक 40

समापन दोहा

भगवान हृदयमा सधैं निवास गरून् भन्ने प्रार्थना र चालीसाको समापन दोहा।

दोहा यह चालीसा कृष्ण की, पाठ करै जो कोय सकल मनोरथ सिद्ध हों, सुख सम्पति घर होय
Doha Yeh Chaaleesa Krishna Ki, Paath Karai Jo Koy Sakal Manorath Siddh Hon, Sukh Sampati Ghar Hoy

श्लोक दोहा 1

दीन हीन जन जानि कै, कृपा करो भगवान अन्त समय हरि पद मिलै, दीजै भक्ति दान
Deen Heen Jan Jaani Kai, Kripa Karo Bhagwaan Ant Samay Hari Pad Milai, Deejai Bhakti Daan

श्लोक दोहा 2

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi

Best Time (Muhurta)

Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)

Sacred Offerings

Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety
Chanting Practice:Reciting 1 to 11 times daily for 40 consecutive days is traditionally practiced for resolution of difficulties.

पृष्ठभूमि

यो प्रार्थना कृष्ण भक्ति परम्पराको एक महत्वपूर्ण अंश हो। परम्परागत रूपमा यसलाई सन्त कबीरद्वारा रचित मानिन्छ, तर यो व्यापक रूपमा उत्तर भारतमा प्रचलित छ। प्रायः यसलाई दैनिक प्रार्थनाको रूपमा वा जन्माष्टमी जस्ता विशेष अवसरहरूमा पाठ गरिन्छ।

यस पाठको बारेमा

रचयिता: Sundardas

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

लेखक

यो कृष्ण चालीसा भक्त कवि कबीरदासले रचेको मानिन्छ। अन्तिम दोहामा “कहत कबीर” भन्ने उल्लेख छ। तर कबीर सामान्यतया निर्गुण भक्ति परम्पराका कवि हुन्, यस चालीसामा सगुण रूपमा कृष्णको वर्णन गरिएको छ।

संरचना

यस चालीसामा ४० श्लोक छन्, जसमा दोहा र चौपाई छन्दको प्रयोग गरिएको छ। सुरु र अन्त्यमा दोहा छन् भने बीचमा चौपाईहरू। यसले पाठ गर्न सजिलो बनाउँछ।

लीलाहरू

यस चालीसामा कृष्णका विभिन्न लीलाहरूको संक्षिप्त उल्लेख छ—बाल लीला (माखन चोरी, उखल बन्धन, पूतना वध), गोकुल लीला (कालिय नाग नृत्य, गोवर्धन धारण), र महाभारतकालीन लीला (गीता उपदेश, द्रौपदी लाज बचाउ, भीष्म प्रतिज्ञा तोड्नु)। यसले कृष्णको सम्पूर्ण जीवनको झलक दिन्छ।

फलश्रुति

चालीसाको अन्त्यमा पाठ गर्नेले अष्टसिद्धि र नवनिधि प्राप्त गर्ने, सबै सुख भोगेर अन्तमा वैकुण्ठ जाने वचन दिइएको छ। यसले भक्तहरूलाई नियमित पाठ गर्न प्रेरित गर्छ।

चार पदार्थ

श्लोक २१ र ३२ मा “चारि पदारथ” (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) को उल्लेख छ। कृष्णको विश्वरूप दर्शनपछि अर्जुनलाई यी चार पदार्थ हातमा दिएको कुरा आउँछ, जुन अद्वितीय छ।

राधाको उल्लेख

श्लोक ३६ मा “जय राधा-वर मदन गोपाला” भनेर राधाको नाम लिइएको छ। यसले यस चालीसालाई राधा-कृष्ण उपासनासँग जोड्छ।

Krishna का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Krishna

Krishna का सबै पाठ हेर्नुहोस् →

हिन्दु धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्