Bharat Devotion
Embroidered artwork for श्रीधरवेङ्कटेशकृत अच्युताष्टकम्: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

श्रीधरवेङ्कटेशकृत अच्युताष्टकम्

अष्टकमश्री कृष्णभगवान विष्णु

श्रीधरवेङ्कटेशकृत अच्युताष्टकम्

यो स्तोत्र भगवान् विष्णु (अच्युत) को नामको महिमा वर्णन गर्ने एक भक्तिपूर्ण रचना हो। यसले भगवान्को नाम जप्दा पापहरू नष्ट हुने र भक्तहरूको रक्षा हुने विश्वास व्यक्त गर्दछ।

श्लोक

अभिलपननिसर्गादच्युताख्ये भजे त्वां हरसि मदघवृन्दं त्वद्भुबुक्षावशात् त्वम् अघहृदिति तवांब प्रत्युत ख्यातिदोऽहं त्वयि मम वद का वा संगतिर्दैन्यवाचाम्
Abhilapana-nisargad-achyutakhye bhaje tvam Harasi madagha-vrindam tvad-bhubuksha-vashat tvam Aghahrid-iti tavamba pratyuta khyatido-ham Tvayi mama vada ka va sangatir-danya-vacham

हे अच्युत! म प्रकृतिले नै पापहरण गर्ने तपाईंको उपासना गर्दछु। तपाईंले मेरो पापसमूहलाई भोकले नै हरण गर्नुहुन्छ। तपाईं ‘पापहर्ता’ भनिनुहुन्छ, र म तपाईंको कीर्ति फैलाउने हुँ। मेरा दीन वचनको तपाईंसित के सङ्गति?

श्लोक 1

चिरातीता सान्दीपनितनुभुवः कालभवनप्रपत्तिस्तं पित्रोः पुनरगमयत् सन्निधिमिति यशः कृष्णस्येदं कथमहह न त्वां रसनया यदि श्रीकृष्णाख्ये भजति स तादनीं मुनिसुतः
Chiratita sandipani-tanubhuvah kala-bhavana- Prapattis-tam pitroh punar-agamayat sannidhim-iti Yashah krishnasyedam katham-ahaha na tvam rasanaya Yadi shri-krishnakhye bhajati sa tadanim muni-sutah

सान्दीपनी ऋषिको पुत्र धेरै दिन पहिले यमलोकमा गएको थियो, तर तपाईंले उसलाई फेरि आमाबुवाको समीपमा ल्याइदिनुभयो। हे कृष्ण! यो तपाईंको यस्तो यश हो। त्यस बेला सान्दीपनीपुत्रले पनि ‘श्रीकृष्ण’ नामको जिब्राले तपाईंको भजन गरेको थियो—आहा! अन्यथा के हुन्थ्यो?

श्लोक 2

हरेर्यच्चोरत्वं यदपि च तथा जारचरितं तदेतत् सर्वांहस्ततिकृते संकथनतः इतीदं माहात्म्यं मधुमथन ते दीपितमिदं वदन्त्याः कृष्णाख्ये तवहि विचरन्त्या विलसितम्
Harer-yach-choratvam yad-api cha tatha jara-charitam Tad-etat sarvamhas-tati-krite sankathanatah Itidam mahatmyam madhumathana te dipitam-idam Vadantyah krishnakhye tava hi vicharantya vilasitam

हे मधुमथन! तपाईंको चोरीको स्वभाव र व्यभिचारजस्तो चरित्र—यी सबै कथनले सम्पूर्ण पाप नाश गर्नका लागि हुन्। यसरी तपाईंको यो माहात्म्य प्रकाशित गरिएको छ, जुन ‘कृष्ण’ नामधारी तपाईंकी विचरण गर्ने (राधा) ले भनिरहेको छ; त्यो नै तपाईंको लीला हो।

श्लोक 3

सभायां द्रौपत्याऽंशुकसृतिभिया तद्रसनया धृता तस्याश्चेलं प्रतनु तदवस्थं विदधती व्यतानीश्शैलाभं वसनविसरं चांब हरतामियान् गोविन्दाख्ये वद वसनराशिस्तव कुतः
Sabhayam draupatyam-shuka-sriti-bhiya tad-rasanaya Dhrita tasyash-chelam pratanu tad-avastham vidadhati Vyatanish-shailabham vasana-visaram chamba haratam Iyan govindakhye vada vasana-rashis-tava kutah

सभामा द्रौपदीको वस्त्र हरणको भयले गर्दा तपाईंले उनको वस्त्रलाई समात्नुभयो र पातलो त्यो वस्त्रलाई पर्वतजस्तो वस्त्रराशि बनाइदिनुभयो। हे गोविन्द! भन्नुहोस्, हरण गर्नेहरूका लागि तपाईंले यति ठूलो वस्त्रराशि कहाँबाट ल्याउनुभयो?

श्लोक 4

अधिरसनमयि त्वामच्युताख्ये दधानं वनजभवमुखानां वन्द्यमाहुर्महान्तः सतु विनमति मातश्चाश्वगोश्वादनादीन् भवति ननु विचित्रा पद्धतिस्तावकानाम्
Adhi-rasanam-ayi tvam-achyutakhye dadhanam Vanaja-bhava-mukhanaam vandyam-ahur-mahantah Sa tu vinamati matash-chashva-goshvadana-deen Bhavati nanu vichitra paddhatis-tavakanam

जिब्रामा ‘अच्युत’ नाम धारण गर्ने तपाईंलाई ठूला-ठूला मुनिहरूले ब्रह्माजी आदिद्वारा पनि वन्दनीय बताउँछन्। तर ती भक्तले घोडा, गाई, गधा आदिको पनि नमस्कार गर्दछन्। हे माता! तपाईंका भक्तको मार्ग साँच्चै विचित्र छ।

श्लोक 5

जननि मुरभिदाख्ये जाह्नवीनिम्नगैका समजनि पदपद्माच्चक्रिणस्त्वाश्रितानाम् परिणमति समस्ताः पादवार्घिन्दुरेको जगति ननु तटिन्यो जाह्नवीसह्यजाद्याः
Janani murabhidakhye jahnavi-nimnagaika Samajani pada-padmach-chakrinas-tvashritanam Parinamati samastah padavar-ghindur-eko Jagati nanu tatinhyo jahnavi-sahya-jadyah

हे मुरभिद् (कृष्ण) नामक जननि! तपाईंको पाउकमलबाट एकमात्र गङ्गा नदी तपाईंका आश्रितहरूको लागि उत्पन्न भइन्। त्यही पाउको एक थोपा पानी संसारका गङ्गा, सह्यज (नर्मदा) आदि सबै नदीहरूमा परिणत हुन्छ—नि:सन्देह।

श्लोक 6

समवहितमपश्यन् सन्निधौ वैनतेयं प्रसभविधुतपद्मापाणिरीशोऽच्युताख्ये समवितुमुपनीतः सागजेन्द्रं त्वया द्राक् वद जननि विना त्वां केन वा किं तदाभूत्
Samavahitam-apashyan sannidhau vainateyam Prasabha-vidhuta-padma-panir-isho-chyutakhye Samavitum-upanitah sagajendram tvaya drak Vada janani vina tvam kena va kim tadabhut

हे अच्युत! प्रभुले वैनतेय (गरुड) आफ्नो समीपमा रहेको नदेखेर लक्ष्मीको हात हटाउँदा तपाईंले गजेन्द्रलाई बचाउन तुरुन्तै ल्याइदिनुभयो। हे जननि! तपाईंबिना त्यसबेला अरू कसले के गर्न सक्थ्यो, भन्नुहोस्?

श्लोक 7

यदेष स्तौमि त्वां त्रियुगचरणत्रायिणि ततो महिम्नः का हानिस्तवतु मम संपन्निरवधिः शुना लीलाकामं भवति सुरसिन्धुर्भगवती तदेषा किंभूता सतु सपदि सन्तापभरितः
Yad-esha staumi tvam triyuga-charana-trayini tato Mahimnah ka hanis-tavatu mama sampan-niravadhih Shuna leela-kamam bhavati sura-sindhur-bhagavati Tadesha kim-bhuta sa tu sapadi santapa-bharitah

यदि म तपाईंको स्तुति गर्छु भने, हे तीन युगका पाउले रक्षा गर्ने (अच्युत)! त्यसले तपाईंको महिमाको के हानि? तर मेरो त लाभ असीमित छ। एउटा कुकुरले खेल्दा पनि भगवती सुरसिन्धु (गङ्गा) हुन सक्छ—तर यो स्तुति कस्तो छ? तथापि यो तुरुन्तै सन्तापले भरिएको छ। (अर्थ: मेरो स्तुति तुच्छ भए पनि, यसले तपाईंको महिमा घटाउँदैन, बरु मलाई फाइदा हुन्छ।)

श्लोक 8

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi

Best Time (Muhurta)

Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)

Sacred Offerings

Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety

पृष्ठभूमि

यो स्तोत्र श्री श्रीधर वेंकटेश द्वारा रचित मानिन्छ। उनी शिवभक्त भए तापनि विष्णुप्रति द्वेष राख्दैनथे र नामको शक्तिलाई जोड दिन्थे। यो स्तोत्र विशेष गरी कलियुगमा सरल र प्रभावकारी साधनको रूपमा चिनिन्छ। भक्तजनहरू यसलाई प्रातःकाल वा भगवान्को स्मरण गर्दा पाठ गर्छन्।

यस पाठको बारेमा

रचयिता: Shridhara Venkatesha Ayyaval

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

लेखक

श्रीधर वेंकटेश आर्य, जो स्वयं शिवभक्त थे तर विष्णुप्रति कटुता राख्दैनथे, उनले यो स्तोत्र रचे। उनको विश्वास थियो कि कलियुगमा भगवानको नाम जप्नु नै मुख्य साधना हो, किनभने नाममा पाप नष्ट गर्ने शक्ति छ। यस स्तोत्रमा उनले प्रभुको सट्टा प्रत्यक्ष रूपमा 'अच्युत' नामलाई सम्बोधन गरेका छन्।

नामको महिमा

यस स्तोत्रको केन्द्रबिन्दु भगवानको नामको शक्ति हो। पहिलो श्लोकमै भनिएको छ कि नामले भक्तका सम्पूर्ण पापहरू नष्ट गर्छ। कविले द्रौपदी र गजेन्द्रका उदाहरण दिएर देखाएका छन् कि कसरी संकटको समयमा नाम पुकार्दा भगवान तुरुन्त सहायताको लागि दौडनुहुन्छ।

द्रौपदीको उद्धार

सभामा द्रौपदीलाई निर्वस्त्र पार्न खोज्दा उनले भगवान कृष्णको नाम पुकारिन्। तुरुन्तै अनन्त वस्त्रको थुप्रो देखा पर्यो र दुश्मनहरूको प्रयास असफल भयो। यस घटनामा नामले कसरी चमत्कार गर्यो भन्ने कुरा चौथो श्लोकमा वर्णन गरिएको छ।

गजेन्द्रको रक्षा

गजेन्द्र (हात्ती) लाई मगरमच्छले समातेपछि लामो सङ्घर्षपछि उसले भगवानको नाम पुकार्यो। भगवान तुरुन्त प्रकट भएर उसलाई मुक्त गरे। सातौं श्लोकमा यसको उल्लेख छ, जहाँ कविले प्रश्न गर्छन् कि नाम बाहेक अरू कसले उद्धार गर्न सक्थ्यो?

रचना शैली

यो आठ श्लोकको छोटो स्तोत्र हो तर हरेक श्लोकमा गहिरो भाव र ऐतिहासिक सन्दर्भ छ। कविले द्रौपदी र गजेन्द्रजस्ता प्रसिद्ध पौराणिक प्रसङ्गहरूको प्रयोग गर्दै नामको अतुलनीय शक्ति स्पष्ट पारेका छन्। पाठकले सहजै बुझ्न सक्ने गरी सरल भाषामा उच्च आध्यात्मिक सन्देश दिइएको छ।

#Ashtaka#Vishnu#Krishna#Shridhara Venkatesha#Stotra#Achyuta#Ashtakam#Divine Name
Krishna का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Krishna

Krishna का सबै पाठ हेर्नुहोस् →
चालीसा

श्री श्याम चालीसा

यो भक्तिपूर्ण स्तुति हो जसमा भगवान श्री श्याम (खाटू श्याम) को ४० पदमा गुणगान गरिएको छ। यसलाई पाठ गर्नाले मनोवांछित फल प्राप्त हुन्छ र संकटहरू टर्छन् भन्ने विश्वास छ।

44 verses
चालीसा

श्री कृष्ण चालीसा

यो चालीसा (चालीस पद्य) भगवान श्रीकृष्णको स्तुति हो, जसमा उनका विभिन्न लीला र चमत्कारहरूको वर्णन गरिएको छ। यसको नियमित पाठले सबै कष्ट हट्ने र मनोरथ पूरा हुने विश्वास गरिन्छ।

44 verses
अष्टकम

अच्युताष्टकम् ३

यो भगवान् विष्णु (अच्युत) को स्तुति गर्ने आठ श्लोकहरूको एउटा भजन हो, जसले सबै प्रकारका दुःख हटाउनको लागि प्रार्थना गर्दछ।

10 verses
अष्टकम

अच्युताष्टकम् १

यो आठ श्लोकको स्तोत्र हो जसमा भगवान् विष्णु (अच्युत) का विभिन्न रूपहरू—जस्तै कृष्ण, राम, नारायण—को गुणगान र प्रार्थना गरिएको छ।

10 verses

हिन्दु धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्

मधुराष्टकम्

यो भक्तिपूर्ण स्तोत्र हो जसमा भगवान् श्रीकृष्णको प्रत्येक कुरा—उनको मुहार, वाणी, वेशभूषा, लीला आदि—मधुर (मीठो) छ भनी वर्णन गरिएको छ। यसलाई वल्लभाचार्यले रचेका हुन्।

8 verses

अद्वैताष्टकम् २

यो स्तोत्र श्री अद्वैताचार्यको स्तुति हो, जो गौडीय वैष्णव परम्पराका एक महत्त्वपूर्ण भक्त हुन्। यसमा नौ श्लोक छन्, जसले उनको दिव्यता र श्री चैतन्य महाप्रभुसँगको सम्बन्धको वर्णन गर्दछ।

10 verses

अद्वैताष्टकम्

यो ‘अद्वैताष्टक’ नामक आठ श्लोकको भजन हो, जसमा भगवान् कृष्ण, राधा, चैतन्य महाप्रभु, र अद्वैत आचार्यप्रति विनयपूर्ण प्रार्थना गरिएको छ।

9 verses

ॐ जय जगदीश हरे

यो भगवान जगदीश (विष्णु वा कृष्ण) को स्तुतिमा गाइने एक प्रसिद्ध आरती हो, जुन हिन्दू घरहरूमा पूजाको समयमा भक्तिपूर्वक गाइन्छ।

8 verses

श्री कुञ्जबिहारीको आरती

यो एउटा पवित्र आरती (पूजाका क्रममा गाइने भजन) हो, जसमा भगवान् कृष्णको महिमा गाइएको छ। यसले कृष्णको दिव्य सौन्दर्य, उनको बाँसुरीको मधुर ध्वनि र वृन्दावनका गोपीहरूको भक्तिभावको वर्णन गर्दछ।

12 verses

अच्युतम् केशवम्

यो एउटा भक्तिपूर्ण स्तुति हो जसमा भगवान् विष्णुका विभिन्न नामहरू—कृष्ण, राम, नारायण, माधव आदि—को स्मरण गरी उहाँको आराधना गरिएको छ। यसले भक्तलाई एकै साथ ईश्वरका अनेक रूपहरूको चिन्तन गर्न प्रेरित गर्दछ।

1 verse

सम्बन्धित शिक्षाहरू

उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित

हिन्दु धर्मअच्युतशतकम्हिन्दु धर्मश्रीरामनाम संकीर्तनहिन्दु धर्मअच्युताष्टकम् १