Bharat Devotion
Embroidered artwork for अच्युताष्टकम् श्रीधरवेंकटेशा विरचित: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

अच्युताष्टकम् श्रीधरवेंकटेशा विरचित

अच्युताष्टकम् श्रीधरवेंकटेशा विरचित

आठ श्लोकांत 'अच्युत' नामाच्या सामर्थ्याचे वर्णन आहे; द्रौपदी आणि गजेंद्र यांचा संदर्भ देणारे हे स्तोत्र १७व्या शतकातील कवी-संत श्रीधर वेंकटेश यांनी रचले आहे.

श्लोक

अभिलपननिसर्गादच्युताख्ये भजे त्वां हरसि मदघवृन्दं त्वद्भुबुक्षावशात् त्वम् अघहृदिति तवांब प्रत्युत ख्यातिदोऽहं त्वयि मम वद का वा संगतिर्दैन्यवाचाम्
Abhilapana-nisargad-achyutakhye bhaje tvam Harasi madagha-vrindam tvad-bhubuksha-vashat tvam Aghahrid-iti tavamba pratyuta khyatido-ham Tvayi mama vada ka va sangatir-danya-vacham

श्लोक 1

चिरातीता सान्दीपनितनुभुवः कालभवनप्रपत्तिस्तं पित्रोः पुनरगमयत् सन्निधिमिति यशः कृष्णस्येदं कथमहह न त्वां रसनया यदि श्रीकृष्णाख्ये भजति स तादनीं मुनिसुतः
Chiratita sandipani-tanubhuvah kala-bhavana- Prapattis-tam pitroh punar-agamayat sannidhim-iti Yashah krishnasyedam katham-ahaha na tvam rasanaya Yadi shri-krishnakhye bhajati sa tadanim muni-sutah

श्लोक 2

हरेर्यच्चोरत्वं यदपि च तथा जारचरितं तदेतत् सर्वांहस्ततिकृते संकथनतः इतीदं माहात्म्यं मधुमथन ते दीपितमिदं वदन्त्याः कृष्णाख्ये तवहि विचरन्त्या विलसितम्
Harer-yach-choratvam yad-api cha tatha jara-charitam Tad-etat sarvamhas-tati-krite sankathanatah Itidam mahatmyam madhumathana te dipitam-idam Vadantyah krishnakhye tava hi vicharantya vilasitam

श्लोक 3

सभायां द्रौपत्याऽंशुकसृतिभिया तद्रसनया धृता तस्याश्चेलं प्रतनु तदवस्थं विदधती व्यतानीश्शैलाभं वसनविसरं चांब हरतामियान् गोविन्दाख्ये वद वसनराशिस्तव कुतः
Sabhayam draupatyam-shuka-sriti-bhiya tad-rasanaya Dhrita tasyash-chelam pratanu tad-avastham vidadhati Vyatanish-shailabham vasana-visaram chamba haratam Iyan govindakhye vada vasana-rashis-tava kutah

श्लोक 4

अधिरसनमयि त्वामच्युताख्ये दधानं वनजभवमुखानां वन्द्यमाहुर्महान्तः सतु विनमति मातश्चाश्वगोश्वादनादीन् भवति ननु विचित्रा पद्धतिस्तावकानाम्
Adhi-rasanam-ayi tvam-achyutakhye dadhanam Vanaja-bhava-mukhanaam vandyam-ahur-mahantah Sa tu vinamati matash-chashva-goshvadana-deen Bhavati nanu vichitra paddhatis-tavakanam

श्लोक 5

जननि मुरभिदाख्ये जाह्नवीनिम्नगैका समजनि पदपद्माच्चक्रिणस्त्वाश्रितानाम् परिणमति समस्ताः पादवार्घिन्दुरेको जगति ननु तटिन्यो जाह्नवीसह्यजाद्याः
Janani murabhidakhye jahnavi-nimnagaika Samajani pada-padmach-chakrinas-tvashritanam Parinamati samastah padavar-ghindur-eko Jagati nanu tatinhyo jahnavi-sahya-jadyah

श्लोक 6

समवहितमपश्यन् सन्निधौ वैनतेयं प्रसभविधुतपद्मापाणिरीशोऽच्युताख्ये समवितुमुपनीतः सागजेन्द्रं त्वया द्राक् वद जननि विना त्वां केन वा किं तदाभूत्
Samavahitam-apashyan sannidhau vainateyam Prasabha-vidhuta-padma-panir-isho-chyutakhye Samavitum-upanitah sagajendram tvaya drak Vada janani vina tvam kena va kim tadabhut

श्लोक 7

यदेष स्तौमि त्वां त्रियुगचरणत्रायिणि ततो महिम्नः का हानिस्तवतु मम संपन्निरवधिः शुना लीलाकामं भवति सुरसिन्धुर्भगवती तदेषा किंभूता सतु सपदि सन्तापभरितः
Yad-esha staumi tvam triyuga-charana-trayini tato Mahimnah ka hanis-tavatu mama sampan-niravadhih Shuna leela-kamam bhavati sura-sindhur-bhagavati Tadesha kim-bhuta sa tu sapadi santapa-bharitah

श्लोक 8

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

बुधवार, गुरुवार व एकादशी

Best Time (Muhurta)

ब्राह्ममुहूर्त किंवा संध्याकाळची वेळ

Sacred Offerings

तुळशीची पाने, लोणी-खडीसाखर व पिवळी फुले

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • परम भक्ती, परमानंद व चिंतामुक्ती

पृष्ठभूमि

हे स्तोत्र श्रीधर वेंकटेश अय्यावल (सुमारे १६३५–१७२०) यांच्या नावावर मानले जाते. ते कावेरी नदीच्या त्रिभुज प्रदेशातील तिरुविसनल्लूर येथील संस्कृत कवी-संत होते. ते शिवाचे निष्ठावान उपासक होते, तरीही त्यांनी कृष्ण आणि दैवी नामावर स्तोत्रे रचली. या अच्युताष्टकात कलियुगातील तारक आश्रय म्हणून 'अच्युत' नामाची स्तुती केली आहे. भक्त याचे पठण संरक्षणासाठी प्रार्थना आणि भगवंताच्या नामावरील ध्यान म्हणून करतात.

या पाठाबद्दल

रचयिता: Shridhara Venkatesha Ayyaval

तुम्हाला माहीत आहे का?

लेखक

संस्कृत डॉक्युमेंट्स मजकुरात श्रीधर वेंकटेश हे लेखक म्हणून नमूद आहेत. ते १७व्या शतकाच्या अखेरीस आणि १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला तिरुविसनल्लूर येथे, तंजावूर दरबाराच्या आश्रयाखाली होते. ते शिवभक्त होते, तरीही त्यांनी कृष्णनामाचे गुणगान तितक्याच प्रेमाने केले.

विषय

हे स्तोत्र भगवंताला थेट संबोधण्याऐवजी 'अच्युत' (कृष्ण) या नामाला संबोधते. नामातच भगवंताची तारक शक्ती आहे, असा संदेश ते देते; कलियुगात खोल कर्मकांडी भक्ती टिकवणे कठीण असल्याने हा संदेश विशेष प्रभावी ठरतो.

द्रौपदीचे रक्षण

श्लोक ४ मध्ये महाभारतातील (सभापर्व) सभेत द्रौपदीने केलेल्या आक्रोशाची आठवण आहे. तिने कृष्णाचा धावा केला तेव्हा अंतहीन वस्त्र प्रकट होऊन तिचे रक्षण झाले.

गजेंद्राची सुटका

श्लोक ७ मध्ये गजेंद्र या हत्तींच्या राजाचा उल्लेख आहे, ज्याची कथा भागवत पुराणात (स्कंध ८, अध्याय २ ते ४) सांगितली आहे. मगरीशी दीर्घ संघर्ष केल्यानंतर त्याने भगवंताचा धावा केला आणि तात्काळ त्याची सुटका झाली.

काव्यरचना

अच्युताष्टकात 'अच्युत' नामावर आठ संस्कृत श्लोक आहेत. श्लोक २ मध्ये भागवत पुराणातील (१०.४५) प्रसंगाची आठवण आहे, जेथे कृष्णाने आपले गुरू सांदीपनी यांच्या मुलाला परत आणले. प्रत्येक कथेतून दैवी नाम हा सहज उपलब्ध असलेला आश्रय आहे, हे दिसून येते.

Krishna ची संपूर्ण स्तुती व पाठ

Krishna

Krishna चे सर्व पाठ पहा →

हिंदू धर्म से और

सभी देखें