अच्युताष्टकम् (अच्युतं केशवम्)
आठ श्लोक आणि एका फलश्रुती श्लोकात विष्णूंना कृष्ण व राम म्हणून त्यांची दैवी नावे घेऊन वंदन केले आहे; आशीर्वाद व संरक्षणासाठी त्याचे पठण केले जाते.
श्लोक
मी अच्युत, केशव, राम-नारायण, कृष्ण-दामोदर, वासुदेव, हरी, श्रीधर, माधव, गोपींचा प्रिय, आणि जानकीचा स्वामी रामचंद्र यांची पूजा करतो.
श्लोक 1
मी अच्युत, केशव, सत्यभामेचा पती, माधव, श्रीधर, राधेने पूजलेला, लक्ष्मीचे निवासस्थान, मनाला मोहक, देवकीचा पुत्र, आणि नंदाला आनंद देणारा यांचे ध्यान करतो.
श्लोक 2
हे विष्णो, विजयी, शंख आणि चक्र धारण करणार्या, रुक्मिणीच्या प्रियकरा, जानकीच्या स्वामी, गोपींच्या प्रिय, पूजित परमेश्वरा, कंसाचा नाश करणार्या, आणि बासरी वाजवणार्या, तुला नमस्कार.
श्लोक 3
हे कृष्णा! हे गोविंदा! हे रामा! हे नारायणा! हे लक्ष्मीच्या स्वामी! हे वासुदेवा! हे अजिंक्या! हे संपत्तीच्या निवासस्थाना! हे अच्युता! हे अनंता! हे माधवा! हे अधोक्षजा! हे द्वारकेच्या स्वामी! हे द्रौपदीच्या रक्षक!
श्लोक 4
राक्षसांना त्रास देणारा, सीतेने शोभलेला, दंडकारण्य भूमीला पवित्र करणारा, लक्ष्मणासह, वानरांनी सेवा केलेला, आणि ऋषी अगस्त्याने पूजलेला तो राघव (राम) माझे रक्षण करो.
श्लोक 5
बाल गोपाळ, ज्याने शत्रू धेनूक आणि अरिष्टासुराचा नाश केला, केशीचा वध केला, कंसाचा जीव घेतला, बासरी वाजवली, पूतनावर क्रोध व्यक्त केला, आणि यमुनेच्या तीरावर खेळला, तो माझे नेहमी रक्षण करो.
श्लोक 6
मी त्या कमलनयन प्रभूची पूजा करतो, ज्यांचे वस्त्र विजेच्या चमकाप्रमाणे चमकते, ज्यांचे शरीर पावसाळी ढगांसारखे सुंदर आहे, ज्यांची छाती वनमाळेने सुशोभित आहे, आणि ज्यांचे चरण लालसर आहेत.
श्लोक 7
मी त्या काळ्या रंगाच्या प्रभूची पूजा करतो, ज्यांचा चेहरा कुरळ्या केसांनी सुशोभित आहे, ज्यांनी रत्नजडित मुकुट धारण केला आहे, ज्यांचे गाल हलणाऱ्या कर्णफुलांनी चमकतात, आणि जे हार, बाजूबंद, चमकणारे बांगड्या, आणि मृदू आवाज करणारे करंड यांनी सुशोभित आहेत.
श्लोक 8
जो कोणी हे कामनापूर्तीकारक अच्युताष्टकम् दररोज प्रेम, श्रद्धा आणि भक्तीने म्हणतो, त्या व्यक्तीवर संपूर्ण विश्वाचा पालनकर्ता हरी प्रभु लवकर प्रसन्न होतो आणि त्यांच्या भक्तीने प्रभावित होतो.
श्लोक 9
अशाप्रकारे आदी शंकराचार्यांनी रचलेले श्री अच्युताष्टकम् समाप्त होते.
श्लोक 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
बुधवार, गुरुवार व एकादशी
ब्राह्ममुहूर्त किंवा संध्याकाळची वेळ
तुळशीची पाने, लोणी-खडीसाखर व पिवळी फुले
- परम भक्ती, परमानंद व चिंतामुक्ती
पृष्ठभूमि
अच्युताष्टकम् पारंपरिकपणे इ.स. ८ व्या शतकातील महान तत्त्वज्ञ आणि संत आदी शंकराचार्य यांनी रचल्याचे मानले जाते. हे हिंदू धर्मातील स्तोत्रांच्या (स्तुतीची गीते) व्यापक परंपरेचा भाग आहे, विशेषतः भगवान विष्णूंना उद्देशून. भक्त हे श्लोक दररोज किंवा विशेष प्रसंगी म्हणतात, यामुळे आध्यात्मिक पुण्य आणि प्रभूची कृपा प्राप्त होते असा त्यांचा विश्वास आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Adi Shankaracharya · Classical Philosopher-Saint · 8th century CE, Kaladi (Kerala)
A philosopher and monk born in Kaladi, Kerala, credited with systematizing Advaita Vedanta (non-dual philosophy) and establishing four monastic seats (mathas) across India. Alongside his commentaries on the Upanishads and Brahma Sutras, he composed numerous devotional hymns to various deities in classical Sanskrit.
तुम्हाला माहीत आहे का?
लेखक व रचना
अच्युताष्टकम् परंपरेने ८व्या–९व्या शतकातील महान तत्त्वज्ञ आणि संत आदि शंकराचार्य यांच्या नावावर मानले जाते. नावाचा अर्थ “अविनाशी प्रभूवरील आठ श्लोक” असा असला, तरी प्रत्यक्षात या स्तोत्रात नऊ श्लोक आहेत: आठ मुख्य श्लोक आणि त्यानंतर पठणाच्या फलाचे वर्णन करणारा नववा श्लोक (फलश्रुती).
अच्युत कोण?
अच्युत (अच्युत) म्हणजे “अविनाशी” किंवा “अचूक”, आणि हे विष्णू/कृष्णाचे एक नाव आहे. हे स्तोत्र प्रामुख्याने कृष्णाला परमतत्त्व मानून त्याचे गुणगान करते, पण त्यात रामाचेही स्वरूप मिसळलेले आहे: श्लोक १ व ४ मध्ये राम (रामनारायण, जानकीनायक, रामचंद्र) यांचे आवाहन आहे आणि श्लोक ५ मध्ये दंडकारण्यातील रामाच्या पराक्रमांचे वर्णन आहे.
नामांची समृद्ध माला
हे स्तोत्र म्हणजे दैवी नामांची माळ (नामावली) आहे. प्रत्येक श्लोकात विष्णू/कृष्णाची अनेक विशेषणे एकत्र गुंफली आहेत, आणि त्यांपैकी अनेक पुराणांतील विशिष्ट कथांकडे निर्देश करतात. उदाहरणार्थ, पहिल्या श्लोकातच “अच्युत, केशव, राम, नारायण, कृष्ण, दामोदर, वासुदेव, हरि, श्रीधर, माधव, गोपिकावल्लभ, जानकीनायक, रामचंद्र” ही नावे येतात; त्यामुळे ध्यान आणि पाठांतरासाठी हे स्तोत्र प्रभावी ठरते.
दैवी लीलांचे संदर्भ
अनेक श्लोक विशिष्ट लीलांकडे संकेत करतात. श्लोक ३ मध्ये कृष्णाला कंसाचा संहार करणारा (कंसविध्वंसी) म्हटले आहे. श्लोक ४ मध्ये त्याला द्रौपदीचा रक्षक (द्रौपदीरक्षक) म्हटले आहे; महाभारतातील वस्त्रहरण प्रसंगातील चमत्काराची त्यातून आठवण होते. श्लोक ६ मध्ये धेनुक व केशी यांच्या वधाचा आणि बालगोपाळ कृष्णाने पूतनेवर केलेल्या क्रोधाचा उल्लेख आहे. या संदर्भांमुळे भक्त कथेच्या माध्यमातून भगवंताशी जोडला जातो.
फलश्रुतीचे वचन
नववा श्लोक सांगतो की जो कोणी हे स्तोत्र भक्तिभावाने दररोज पठण करेल, त्याच्या इच्छा पूर्ण होतील (इष्टद) आणि हरि (विष्णू) त्याच्या अधीन होतील (वश्यो हरिर्जायते). नियमित साधना आणि नामावरील श्रद्धा वाढवण्यासाठी भक्तिसाहित्यात अशी वचने सामान्यतः दिली जातात.
Krishna
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत