अच्युताष्टकम् (अच्युताच्युत हरे)
आठ श्लोक आणि एका फलश्रुती श्लोकात विष्णूंच्या अनेक नामांनी त्यांचे स्मरण केले आहे; प्रत्येक श्लोक श्रीपतीला सर्व दुःख शांत करण्याच्या प्रार्थनेने संपतो.
श्लोक
हे अच्युता, हे अच्युता, हे हरी, हे परमात्मन्, हे रामा, हे कृष्णा, हे पुरुषोत्तमा, हे विष्णो, हे वासुदेवा, हे भगवन्, हे अनिरुद्धा, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 1
हे विश्वकल्याणा, हे सर्वव्यापका, हे विश्वनाथा, हे नंदनंदना, हे नरसिंहा, हे नराधिपा, हे मोक्षदाता, हे मुकुंदा, हे मुरारे, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 2
हे रामचंद्रा, हे रघुवीरा, हे दिव्यात्मन्, हे दीननाथा, हे पापशोकहारिणा, हे यदुनाथा, हे यदुकुलभूषणा, हे यज्ञस्वरूपा, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 3
हे देवकीनंदना, हे दुःखवनदावनला, हे राधिकावल्लभा, हे सुंदररूपा, हे दुःखहारिणा, हे करुणासागरा, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 4
हे गोपीचंद्रमुखचंद्रिकापानचकोरा, हे नित्या, हे निर्गुणा, हे निरंजना, हे जयिन्, हे पूर्णरूपा, हे शिवप्रदा, हे विभो, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 5
हे गोकुलनाथा, हे गोवर्धनधरा, हे निर्मलयमुनातीरविहारिन्, हे नारदादिमुनिपूजितपादपद्मा, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 6
हे द्वारकानाथा, हे अनंतगुणसागरा, हे मम जीवनाधारा, हे पूर्णा, हे संसारचक्रनाशका, हे ज्ञानगम्या, हे गुणसागरा, हे ब्रह्मन्, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 7
हे दुष्टदमन दिव्यात्मन्, हे दयाळो, हे पद्मनाभा, हे शेषनागधारक भूधारक, हे रावणान्तका, हे रामेशा, हे मुरारे, हे श्रीपते, कृपया माझे सर्व दुःख दूर करा.
श्लोक 8
हे सुंदर अच्युताष्टक, जे सांसारिक अस्तित्वाच्या भीतीचा नाश करण्यासाठी रचले गेले आहे, ते जो कोणी म्हणतो, तो सांसारिक इच्छांपासून मुक्त होतो आणि जन्माच्या सर्व दुःखांपासून मुक्त होतो.
श्लोक 9
श्री शंकराचार्यरचित अच्युताष्टकम् हे येथे समाप्त होते.
श्लोक 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
बुधवार, गुरुवार व एकादशी
ब्राह्ममुहूर्त किंवा संध्याकाळची वेळ
तुळशीची पाने, लोणी-खडीसाखर व पिवळी फुले
- परम भक्ती, परमानंद व चिंतामुक्ती
पृष्ठभूमि
हा स्तोत्र पारंपरिकपणे महान तत्त्वज्ञ आणि संत आदी शंकराचार्य (इ.स. ८वे-९वे शतक) यांनी रचल्याचे मानले जाते. हा हिंदू भक्ती परंपरेचा एक भाग आहे, विशेषतः विष्णू आणि त्यांच्या अवतारांच्या भक्तांमध्ये. 'अष्टकम्' म्हणजे आठ श्लोकांची कविता, आणि 'अच्युत' म्हणजे 'अविनाशी' – विष्णूंचे एक नाव. भक्त सकाळी किंवा संकटाच्या वेळी शांती आणि दैवी संरक्षणासाठी ही प्रार्थना म्हणतात.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Adi Shankaracharya · Classical Philosopher-Saint · 8th century CE, Kaladi (Kerala)
A philosopher and monk born in Kaladi, Kerala, credited with systematizing Advaita Vedanta (non-dual philosophy) and establishing four monastic seats (mathas) across India. Alongside his commentaries on the Upanishads and Brahma Sutras, he composed numerous devotional hymns to various deities in classical Sanskrit.
तुम्हाला माहीत आहे का?
लेखक
अच्युताष्टकम् परंपरेने ८व्या–९व्या शतकातील तत्त्वज्ञ आणि कवी आदि शंकराचार्य यांच्या नावावर मानले जाते. अद्वैत तत्त्वज्ञानासाठी प्रसिद्ध असलेल्या या आचार्यांनी या स्तोत्रात विष्णू आणि कृष्ण यांच्याप्रती उत्कट भक्तीचे दर्शन घडवले आहे, असे मानले जाते.
रचना आणि आवर्तन
या स्तोत्रात आठ श्लोक असून त्यानंतर नववा श्लोक (फलश्रुती) येतो, जो पठणाचे फल वर्णन करतो. पहिल्या ते आठव्या श्लोकांचा प्रत्येकी शेवट एकाच याचनेने होतो: “श्रीपते शमय दुःखमशेषम्”, म्हणजे “हे लक्ष्मीपते, माझे अपार दुःख दूर कर.” ही पुनरावृत्ती स्तोत्राला दैवी नामांची साखळी आणि शांतीसाठीची प्रार्थना, दोन्ही बनवते.
एका प्रभूची अनेक रूपे
या स्तोत्रात विष्णूला राम (श्लोक १ व ३), नृसिंह (श्लोक २), गोकुळ व गोवर्धनाचा कृष्ण (श्लोक ६), द्वारकेचा अधिपती (श्लोक ७) आणि रावणाचा संहारक (श्लोक ८) म्हणून संबोधले आहे. श्लोक ५ मध्ये त्यांना “नित्य निर्गुण निरञ्जन”, म्हणजे सनातन, गुणातीत आणि निर्मळ असेही म्हटले आहे. अशा प्रकारे शंकराचार्यांची सगुण आणि निर्गुण ईश्वराविषयीची दृष्टी एकत्र आलेली दिसते.
मुक्तीचे वचन
नववा श्लोक सांगतो की जो कोणी हे सुंदर अच्युताष्टक पठण करेल, त्याचे सांसारिक भयाचे निरसन होते. पठण करणाऱ्याला विषय-वृत्ति-निवृत्ति (इंद्रियविषयांपासून अलिप्तता) प्राप्त होते आणि जन्माच्या सर्व दुःखांपासून तो मुक्त होतो. ही पारंपरिक फलश्रुती असून, स्तोत्रात दुःख संपावे यासाठी सतत केलेल्या आर्त हाकेमुळे ती अधिक हृदयस्पर्शी ठरते.
समाप्तीचा श्लोक व श्रेय
मजकूर “इति श्री शंकर भगवत्पाद-कृतम् अच्युताष्टकम् ३ सम्पूर्णम्” या ओळीने संपतो, म्हणजे “आदरणीय शंकराचार्यांनी रचलेले तिसरे अच्युताष्टक येथे पूर्ण झाले.” Sanskrit Documents च्या आवृत्तीत हे श्रेय नोंदवले आहे. शंकराचार्यांशी जोडल्या गेलेल्या अनेक स्तोत्रांप्रमाणे, या कर्तृत्वाचा आधार परंपरा आणि ही समाप्ती-ओळ आहे. दक्षिण भारतातील घरांमध्ये दैनंदिन शांती व संरक्षणासाठी हे स्तोत्र आजही लोकप्रिय आहे.
Krishna
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत