శ్రీధరవేంకటేశ రచిత అచ్యుతాష్టకమ్
అచ్యుత నామ శక్తిపై ఎనిమిది శ్లోకాలు; ద్రౌపది, గజేంద్రుడి ఉదాహరణలతో, కవి-సంత శ్రీధర వేంకటేశ (సాంప్రదాయంగా సుమారు 1635–1720) రచించారు.
శ్లోకాలు
స్వభావంతో మాట్లాడేవాడినైనా, ఓ అచ్యుతా! నిన్ను భజిస్తున్నాను. నీ భక్తి ఆకలివలన నా పాపసమూహాన్ని హరిస్తావు. నీవు ‘అఘహృత్’ (పాపహరుడు) అని నేను ప్రసిద్ధి చేస్తుండగా, నీకు మాత్రం నా దీనవాక్కులతో ఏమి సంబంధమో చెప్పుము.
శ్లోకం 1
చిరకాలం క్రితం మరణించిన సాందీపని కుమారుడు, కాలభవనం (యమలోకం) నుండి ప్రపత్తి (శరణు) పొంది, తన తల్లిదండ్రుల సన్నిధికి తిరిగి రావడం — ఇది కృష్ణుని కీర్తి. అయ్యో! ఓ శ్రీకృష్ణా! నిన్ను నాలుకతో భజించకపోతే, ఆ మునిపుత్రుడు (శిష్యుడు) ఎట్లు ఆ స్థితిని పొందగలడు?
శ్లోకం 2
ఓ మధుమథనా! నీ దొంగతనం, జారచరితం (వలపు వ్యవహారం) వంటి ఈ లీలలు సంకథనం చేయడం వలన సర్వపాపాలను నశింపజేస్తాయి. ఈ మాహాత్మ్యం నీది అని, నీ నామమును ఉచ్చరిస్తూ విహరించే భక్తురాలి వాక్కులలో ప్రకాశిస్తున్నది.
శ్లోకం 3
సభలో ద్రౌపది వస్త్రాపహరణ భయంతో తన నాలుకతో నిన్ను ధరించగా, నీవు ఆమె వస్త్రాన్ని అతి సూక్ష్మంగా చేస్తూ, పర్వతంతో సమానమైన వస్త్రరాశిని విస్తరించావు. ఓ గోవిందా! అంత వస్త్రరాశి నీకు ఎక్కడ నుండి వచ్చిందో చెప్పుము.
శ్లోకం 4
ఓ అచ్యుతా! నిన్ను నాలుకపై ధరించినవాడు, బ్రహ్మ మొదలైన వారిచే వంద్యుడు (పూజ్యుడు) అని మహాత్ములు చెప్పెదరు. కానీ అతడు, ఓ తల్లీ! ఆవులు, గుఱ్ఱాలు, కుక్కలు మొదలైన వాటికి వినమ్రుడవుతాడు. నీ భక్తుల మార్గము విచిత్రమే కదా!
శ్లోకం 5
ఓ మురభిదా (కృష్ణా)! జననీ! గంగ ఒక్కటే ఆశ్రితులకై చక్రిణి (విష్ణువు) పాదపద్మము నుండి ఉద్భవించింది. కానీ ఆ పాదజలములోని ఒకే బిందువు జగత్తునందలి గంగ, సహ్యజ (గోదావరి) మొదలైన అన్ని నదులుగా పరిణమించుచున్నది, కదా!
శ్లోకం 6
ఓ అచ్యుతా! ప్రభువు గజేంద్రుని సమీపమున వైనతేయుడు (గరుత్మంతుడు) ఉండగా చూచి, కానీ మొసలిచే తరిమివేయబడిన పద్మాపాణిని (లక్ష్మీసమేతుడు) — నీవు ఆ గజేంద్రుని తక్షణమే రక్షించుటకు తీసుకువచ్చావు. ఓ తల్లీ! నిన్ను వినా ఆ సమయమున ఎవరు ఏమి చేయగలరో చెప్పుము.
శ్లోకం 7
ఓ త్రియుగపాదత్రాణీ (మూడు యుగముల పాదములను రక్షించునదీ)! నేను నిన్ను స్తుతించుటవలన నీ మహిమకు ఏమి నష్టము? నాకు మాత్రము అనంతమైన సంపద లభించును. భగవతియైన సురసింధువు (గంగ) కూడ కుక్కకు లీలాకామముగా (ఆటబొమ్మగా) మారును. అట్టి స్థితిలో ఈమె (నేను) ఎట్టిది? అయినను, తక్షణమే సంతాపముతో నిండియున్నాను.
శ్లోకం 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
బుధవారం, గురువారం & ఏకాదశి
బ్రహ్మ ముహూర్తం లేదా సంధ్యా సమయం
తులసి దళాలు, వెన్న, మిశ్రీ, పసుపు పువ్వులు
- నిర్మల భక్తి, ఆత్మీయ ఆనందం, ఆందోళనల నివారణ
నేపథ్యం
ఈ స్తోత్రం సంస్కృత కవి-సంత శ్రీధర వేంకటేశ అయ్యావళ్ (సుమారు 1635–1720)కు ఆపాదించబడింది; ఆయన కావేరి డెల్టాలోని తిరువిసనల్లూరుకు చెందినవారు. ఆయన శివుని పరమ భక్తుడు, అయినప్పటికీ కృష్ణునిపై మరియు దైవ నామంపై స్తోత్రాలను కూడా రచించారు. ఈ అచ్యుతాష్టకం కలియుగంలో రక్షణకు ఆశ్రయంగా 'అచ్యుత' నామాన్ని స్తుతిస్తుంది. భక్తులు రక్షణ కోసం ప్రార్థనగా, భగవన్నామంపై ధ్యానంగా దీనిని పఠిస్తారు.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Shridhara Venkatesha Ayyaval
మీకు తెలుసా?
రచయిత
సంస్కృత డాక్యుమెంట్స్ పాఠం శ్రీధర వేంకటేశను రచయితగా పేర్కొంటుంది. సాంప్రదాయంగా ఆయన కాలం సుమారు 1635–1720; తంజావూరు ఆస్థాన పోషణలో ఆయన తిరువిసనల్లూరులో నివసించారు. ఆయన శివభక్తుడైనప్పటికీ, కృష్ణ నామ మహిమను సమాన ప్రేమతో గానం చేశారు.
ఇతివృత్తం
ఈ స్తోత్రం దేవతను నేరుగా కాకుండా 'అచ్యుత' (కృష్ణుని) నామాన్ని సంబోధిస్తుంది. నామానికే ప్రభువు రక్షణ శక్తి ఉందని ఇది బోధిస్తుంది; గాఢమైన కర్మకాండ భక్తిని నిలబెట్టుకోవడం కష్టమైన కలియుగానికి ఈ సందేశం బలంగా చేరుతుంది.
ద్రౌపది రక్షణ
4వ శ్లోకం మహాభారతంలో (సభా పర్వం) సభలో ద్రౌపది చేసిన రక్షణ ఆర్తనాదాన్ని స్మరిస్తుంది. ఆమె కృష్ణుణ్ణి ప్రార్థించగా, అంతులేని వస్త్రం ప్రత్యక్షమై ఆమెను రక్షించింది.
గజేంద్ర విముక్తి
7వ శ్లోకం గజేంద్రుడు అనే ఏనుగు రాజును ప్రస్తావిస్తుంది; ఆయన కథ భాగవత పురాణంలో (స్కంధం 8, అధ్యాయాలు 2 నుండి 4) చెప్పబడింది. ఒక మొసలితో సుదీర్ఘ పోరాటం తర్వాత ఆయన ప్రభువును పిలిచి వెంటనే రక్షింపబడ్డారు.
కవితా నిర్మాణం
అచ్యుతాష్టకంలో అచ్యుత నామంపై ఎనిమిది సంస్కృత శ్లోకాలు ఉన్నాయి. 2వ శ్లోకం భాగవత పురాణం (10.45)ను స్మరింపజేస్తుంది, అక్కడ కృష్ణుడు తన గురువు సాందీపని కుమారుణ్ణి తిరిగి తీసుకువస్తాడు. ప్రతి కథ దైవ నామం అందుబాటులో ఉన్న ఆశ్రయమని చూపుతుంది.
Krishna
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది