ਸ਼੍ਰੀਧਰਵੇੰਕਟੇਸ਼ ਰਚਿਤ ਅਚ੍ਯੁਤਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
ਇਹ ਅੱਠ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ (ਅਚਯੁਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਵਿੰਦ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਹੇ ਅਚੁੱਤ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਭੁਖ (ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ) ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ‘ਅਘਹਰਿਤ’ (ਪਾਪ-ਹਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਕਹਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀਆਂ ਦੀਨ ਵਾਣੀਆਂ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਦੀਪਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਨਿਧਿ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਏ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਸ ਮੁਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦਾ ਭਜਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜੀਭ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਜਦੇ? ਆਹ! ਕਿੰਨਾ ਅਚਰਜ!
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਹੇ ਮਧੁਮਥਨ! ਹਰੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰੀ ਚਰਿੱਤਰ (ਜਿਵੇਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ) – ਇਹ ਸਭ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਖਿੱਚਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ (ਭੈ ਕਾਰਨ) ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਪਤਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਹੇ ਅਚੁੱਤ! ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੀਭ ‘ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵੰਦਨੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ (ਭਗਤ) ਘੋੜਿਆਂ, ਗਾਵਾਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੀਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਨੋਖੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਹੇ ਮੁਰ-ਭਿਦ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ)! ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗੰਗਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਂ ਲਈ (ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਸਹਿਯਜ (ਗੋਦਾਵਰੀ) ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਉਸੇ ਇੱਕ ਪਾਦ-ਵਾਰੀ (ਗੰਗਾ) ਵਿੱਚ ਪਰਿਣਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ (ਯਾਨੀ ਉਹੀ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ)।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਹੇ ਅਚੁੱਤ! ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਨਿਧਿ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ (ਗਜੇਂਦਰ) ਹਾਥੀ ਨੂੰ (ਮਗਰਮੱਛ ਦੁਆਰਾ) ਫੜਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਨਾਲ (ਚੱਕਰ ਆਦਿ) ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਹਾਥੀ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਏ। ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੌਣ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ?
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਹੇ ਤ੍ਰਿਯੁਗ (ਤਿੰਨਾਂ ਯੁਗਾਂ) ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ! ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਲਾਭ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਵਸਤੂ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹਾ ਸਕਦਾ ਹੈ), ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ (ਮੇਰੀ ਸਥਿਤੀ) ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ (ਫਿਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ)।
ਸ਼ਲੋਕ 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਬੁੱਧਵਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਰ, ਮੱਖਣ-ਮਿਸ਼ਰੀ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ
- ਪਰਮ ਭਗਤੀ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ (ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਸਨ ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ) ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਅਤੇ ਗਜੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Shridhara Venkatesha Ayyaval
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੇਂਕਟੇਸ਼ (16ਵੀਂ ਸਦੀ) ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਸੰਤ ਸਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚਿਊਤਾਸ਼ਟਕਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਅਚਿਊਤ’ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਇਹ ਸਟੋਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ।
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲਿਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਗਜੇਂਦਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਗਜੇਂਦਰ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਲੰਬੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਇਹ ਵੀ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
‘ਅਚਿਊਤ’ ਦਾ ਅਰਥ
‘ਅਚਿਊਤ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਕਦੇ ਨਾ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ’ ਜਾਂ ‘ਨਾਸ਼ ਰਹਿਤ’। ਇਹ ਨਾਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ
ਇਸ ਸਟੋਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ 'ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਚਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਹੈ।
Krishna
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ