ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਨਾਮਸੰਕੀਰਤਨਮ੍
ਇਹ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਦੇ 108 ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਨਾਮ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਅਰਦਾਸਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤੁਕਾਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਨਾਥ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਓਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਅੱਖਰਾਂ, ਅਰਥਾਂ, ਕਾਵਿ-ਰਸਾਂ, ਛੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਵਾਣੀ (ਸਰਸਵਤੀ) ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ (ਗਣੇਸ਼) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਮੈਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਭਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨਾਤਨ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਿੰਗਾ ਬਾਲ-ਚੰਦਰਮਾ ਵੀ ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ (ਵਾਲਮੀਕਿ) ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਮੈਂ ਰਾਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਕਾਰਨ ਹਨ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਇਹ ਝੂਠੀ ਦੁਨੀਆ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਹੀ ਭਵਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬੇੜੀ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਰਘੂਨੰਦਨ (ਰਾਮ) ਦਾ ਉਹ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਮੁੱਖੜਾ — ਜੋ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਖਿੜਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੁਮਲਾਇਆ — ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਮੈਂ ਰਘੂ ਕੁਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਮਲ ਸਰੀਰ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸਾਂਵਲਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਖ ਅਤੇ ਬਾਣ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ, ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਕਮਲ ਲਈ ਸੂਰਜ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੋਹ ਦੇ ਬਾਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ — ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਦੇ ਕਲੰਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਮੈਂ ਮਨਮੋਹਕ ਰਾਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੰਘਣੇ ਆਨੰਦਮਈ ਬਾਦਲ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਤਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਧਨੁਖ-ਬਾਣ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਚਮੇਲੀ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ, ਮਹਾ ਬਲਵਾਨ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਤੇਜਸਵੀ, ਸੁੰਦਰ ਧਨੁਖ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ, ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਰਘੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮੀ, ਦਿਆਲੂ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ — ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ) ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪੀ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ੋਭਾਇਮਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਰੋਗ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਰੂਹਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧੰਨ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿੱਤ, ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਨਿਸ਼ਪਾਪ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਨਾਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਸੇਵਿਤ; ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਨ ਯੋਗ; ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰੀ; ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਰਘੂਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਮੋਰ ਦੀ ਧੌਣ ਵਰਗੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਜਸਵੀ, ਪੀਲੇ ਬਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਧਨੁਖ ਅਤੇ ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ, ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰਘੂਕੁਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੈਂ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 15
ਜੋ ਦੁਖੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਡਰੇ ਹੋਇਆਂ ਦਾ ਡਰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੱਤਰੂਆਂ ਲਈ ਕਾਲ-ਦੰਡ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਰਘੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ-ਦੀਪਕ, ਆਜਾਨੁਬਾਹੂ (ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ), ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
ਦਿਵਯ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ ਹੇਠਾਂ, ਰਤਨ ਜੜਿਤ ਆਸਣ 'ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਨਾਲ ਬਿਰਾਜਮਾਨ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦਾ ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਸ਼ਾਮ-ਰੰਗੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮੈਂ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 18
ਹੇ ਰਘੂਨਾਥ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਹਤ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੋ। ਹੇ ਰਘੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਅਪਾਰ ਭਗਤੀ ਬਖਸ਼ੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਮ ਆਦਿ ਔਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 19
ਓਮ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ, ਸ਼ੱਤਰੂਘਨ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਲ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 20
ਹੁਣ [108] ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਲਕਾਂਡ: (1) ਰਾਮ, ਪਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਹਮ; (2) ਰਾਮ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਜੋ ਕਾਲ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 21
(3) ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੀ ਸ਼ੇਜ 'ਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਸੌਂਦੇ ਹਨ; (4) ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 22
(5) ਰਾਮ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਹਿਣੇ; (6) ਰਾਮ, ਮਹਿਮਾਸ਼ਾਲੀ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 23
(7) ਰਾਮ, ਜੋ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; (8) ਰਾਮ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 24
(9) ਰਾਮ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਤਾੜਕਾ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; (10) ਰਾਮ, ਮਾਰੀਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 25
(11) ਰਾਮ, ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ) ਦੇ ਯੱਗ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ; (12) ਰਾਮ, ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਅਹੱਲਿਆ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 26
(13) ਰਾਮ, ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ; (14) ਰਾਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸ਼ਲੋਕ 27
(15) ਮਲਾਹ ਦੁਆਰਾ ਧੋਤੇ ਗਏ ਕੋਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (16) ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 28
(17) ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (18) ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 29
(19) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਰਮਾਲਾ ਪਹਿਨਾਈ ਸੀ ਉਹ ਰਾਮ; (20) ਵਿਆਹ ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 30
(21) ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (22) ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 31
ਅਯੁੱਧਿਆ ਕਾਂਡ: (23) ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਰਾਮ; (24) ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 32
(25) ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (26) ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਿਆਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 33
(27) ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਗੁਹ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਗਏ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (28) ਗੁਹ ਦੁਆਰਾ ਧੋਤੇ ਗਏ ਕੋਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 34
(29) ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (30) ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 35
(31) ਦੁਖੀ ਦਸ਼ਰਥ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ; (32) ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 36
(33) ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (34) ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 37
ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ: (35) ਦੰਡਕਾਰਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (36) ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਰਾਧ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 38
(37) ਸ਼ਰਭੰਗ ਅਤੇ ਸੁਤੀਖਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਗਏ ਰਾਮ; (38) ਅਗਸਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 39
(39) ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਟਾਯੂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ; (40) ਪੰਚਵਟੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 40
(41) ਸ਼ੂਰਪਨਖਾ ਦਾ ਅੰਗ-ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (42) ਖਰ, ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 41
(43) ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (44) ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 42
(45) ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (46) ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 43
(47) ਸ਼ਬਰੀ ਦੁਆਰਾ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (48) ਕਬੰਧ ਦੈਂਤ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵੱਢਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 44
ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ: (49) ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚਰਨ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (50) ਨਿਮਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 45
(51) ਹੰਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (52) ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਵਾਨਰ ਦੂਤ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 46
(53) ਦਿਆਲੂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਰਾਮ। ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ: (54) ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 47
(55) ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (56) ਸੀਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 48
(57) ਦੁਸ਼ਟ ਦਸ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਮਿਹਣੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (58) ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਪਮਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 49
(59) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ; (60) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸੀਤਾ ਦਾ ਚੂੜਾਮਣੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 50
(61) ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ। ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ: (62) ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਚਾਲੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 51
(63) ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਰਾਮ; (64) ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 52
(65) ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (66) ਲੰਕਾ ਤੱਕ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 53
(67) ਕੁੰਭਕਰਨ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (68) ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਲ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 54
(69) ਅਹਿਰਾਵਣ ਅਤੇ ਮਹਿਰਾਵਣ ਨੂੰ ਪਛਾੜਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (70) ਦਸ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 55
(71) ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਗਏ ਰਾਮ; (72) ਸੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੁਆਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਗਏ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 56
(73) ਮੁੜ ਮਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (74) ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਰਾਜਾ ਬਣੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 57
(75) ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਰਾਮ; (76) ਰਿਸ਼ੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 58
(77) ਭਰਤ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ; (78) ਸਾਕੇਤ ਨਗਰੀ (ਅਯੋਧਿਆ) ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 59
(79) ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ; (80) ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 60
(81) ਸ਼ਾਹੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਰਾਮ; (82) ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 61
(83) ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (84) ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 62
(85) ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਮ; (86) ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 63
ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ: (87) ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਰਾਮ; (88) ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪਤਨ ਨਾਲ ਕੀਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 64
(89) ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (90) ਧਰਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 65
(91) ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (92) ਲਵਣਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 66
(93) ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ੰਬੂਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ; (94) ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਲਵ ਦੁਆਰਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 67
(95) ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਲਈ ਦੀਖਿਅਤ ਰਾਮ; (96) ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 68
(97) ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (98) ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 69
(99) ਆਪਣਾ ਤੇਜਸਵੀ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ; (100) ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 70
(101) ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਾਮ; (102) ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 71
(103) ਸਾਰੇ ਚਲ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਮ; (104) ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 72
(105) ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਿਬ ਧਾਮ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; (106) ਰਾਮ, ਜੋ ਨਿੱਤ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 73
(107) ਰਾਮ, ਰਾਮ — ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੀ ਜੈ! (108) ਰਾਮ, ਰਾਮ — ਸੀਤਾ ਦੇ ਰਾਮ ਦੀ ਜੈ!
ਸ਼ਲੋਕ 74
ਹੇ ਭੈ ਨਿਵਾਰਕ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ! ਸੀਤਾ ਦੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਜੈ, ਜੈ ਹੋਵੇ!
ਸ਼ਲੋਕ 75
ਹੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਵਿਜੇਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰਾਮ! ਹੇ ਸਰਬ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਰਾਮ!
ਸ਼ਲੋਕ 76
ਹੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਂ 'ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਾਮ — ਜੈ, ਜੈ!
ਸ਼ਲੋਕ 77
ਹੇ ਰਘੁਨਾਥ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਹੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ! ਹੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਰਾਮ, ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ!
ਸ਼ਲੋਕ 78
ਹੇ ਪੀਤਾਂਬਰਧਾਰੀ ਰਾਮ, ਕਮਲ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤ! ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਰਾਮ, ਸਨਕਾਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ!
ਸ਼ਲੋਕ 79
ਹੇ ਸ਼ਰਣਾਗਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਧਾਰਕ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ!
ਸ਼ਲੋਕ 80
ਹੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਯੱਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤ ਵਾਲੇ ਰਾਮ!
ਸ਼ਲੋਕ 81
ਹੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ (ਅਹਲਿਆ) ਨੂੰ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿ ਪੂਜਨੀਕ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ!
ਸ਼ਲੋਕ 82
ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਤੀ ਰਾਮ!
ਸ਼ਲੋਕ 83
ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੂਜਿਤ ਭ੍ਰਿਗੂ-ਪੁੱਤਰ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ!
ਸ਼ਲੋਕ 84
ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝੁਕਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਾਮ! ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 85
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ: ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਰਬ ਸੁੱਖ-ਸੰਪੱਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 86
ਰਾਮ, ਰਾਮਚੰਦਰ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਰਾਮਭਦਰ, ਵਿਧਾਤਾ, ਰਘੁਨਾਥ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 87
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ: ਅਤੁੱਲ ਬਲ ਦੇ ਧਾਮ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਲਈ ਦਾਵਾਅਗਨੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਣ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਦੂਤ ਵਾਯੂ-ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 88
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛਰਾਂ ਵਾਂਗ ਛੋਟੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਮਾਇਣ ਰੂਪੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਤਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਯੂ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 89
ਜਾਨਕੀ ਜੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ, ਅਕਸ਼ੈ-ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਭੈਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਅੰਜਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 90
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਰੂਪੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਬਾਲ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਂਜਨੇਯ ਜੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 91
ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਅਤੇ ਪੌਣ ਵਰਗਾ ਵੇਗ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਤੇਂਦਰੀਏ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦੂਤ ਵਾਯੂ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 92
ਸੁਰਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬਿਰਾਜਮਾਨ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅੰਜਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਵਾਯੂ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਧਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 93
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਅੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਮਾਰੁਤੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 94
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ 108 ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਰਾਮਾਇਣ — 'ਅਸ਼ਟੋੱਤਰ-ਸ਼ਤ-ਨਾਮ-ਰਾਮਾਇਣਮ' ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 95
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਪਾਠ ਹਿੰਦੂ ਰਾਮ-ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਦੇ 108 ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਰਚੇਤਾ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰਾਮ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। 108 ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਾਮਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਸਰਚਨਾ
ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ "ਅਸ਼ਟੋੱਤਰ ਸ਼ਤ ਨਾਮ ਰਾਮਾਇਣ" ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ 108 ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਮਾਇਣ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕਾਂਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਤੱਕ ਦੇ ਸੱਤਾਂ ਕਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਹਰੇਕ ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ "ਰਾਮ" ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੈਅ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸਟੁਤੀ (ਪ੍ਰਣਾਮ) ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਲ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਭਾਵ
ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼, ਸਰਸਵਤੀ, ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗਾਣ ਹੈ।
ਸੰਕੀਰਤਨ ਭਾਗ
ਇਸ ਵਿੱਚ "ਸੰਕੀਰਤਨ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ "ਰਾਮ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ "ਰਾਮ ਰਾਮ ਜੈ ਰਾਜਾ ਰਾਮ" - ਇਹ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਸਮੂਹਿਕ ਗਾਇਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Vishnu
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ