ਸ਼ਰਨ ਤੇਰੀ ਆਯਾ
ਇਹ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਤਪਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮੇਰੇ ਰਾਮ! ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਨਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਡਗਮਗਾਉਂਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਨਾਰਾ ਦਿਖਾਇਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮੇਰੇ ਰਾਮ! ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਠੰਢੀ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਰਾਤਾਂ ਜੋ ਅਮਾਵਸ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਸਨ, ਪੂਨਮ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਜੋ ਅਮਾਵਸ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਸੀ ਮਾਰੂਥਲ ਨੇ ਸਾਵਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਾਇਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮੇਰੇ ਰਾਮ! ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜਿਸ ਰਾਹ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇਰਾ ਮਿਲਨ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕਦਮ ਵਧਾਵਾਂਗਾ। ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੱਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਬਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਗਮਗਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਗਮਗਾਵਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਜੀ ਭਰ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਇਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮੇਰੇ ਰਾਮ! ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਗੀਤ ਭਾਰਤੀ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਜਨ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ। ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Ramanand Sharma
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਇਹ ਭਜਨ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ-ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ 'ਮੇਰੇ ਰਾਮ' ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਜਨ ਗਾਇਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਡਿਤ ਛੰਨੂ ਲਾਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਜਾਂ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡਵਾਲ) ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬੋਲ ਸਰਲ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਰੂਪਕ ਭਾਰਤੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਰੂਪਕਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ
ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਰ ਰੂਪਕ (ਸੂਰਜ-ਤਰੁਵਰ, ਲਹਿਰਾਂ-ਨਾਵ, ਮਾਰੂਥਲ-ਸਾਵਣ) ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਸੁਖ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 'ਅੱਗ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੈਸੀ ਸ਼ੀਤਲ ਹੋ ਜਾਣ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਵੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਦਾ ਭਾਵ
ਇਹ ਭਜਨ 'ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ' (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਮਰਪਣ) ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਭਗਤੀ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ ਜਬ ਸੇ ਸ਼ਰਣ ਤੇਰੀ ਆਯਾ' (ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ) ਵਾਕ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤਕ ਢਾਂਚਾ
ਇਸ ਭਜਨ ਦੀ ਬਣਤਰ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ—ਹਰੇਕ ਅੰਤਾ (ਬੰਦ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਟੇਕ (ਕੋਰਸ) ਆਉਂਦਾ ਹੈ ('ਜੈਸੇ ਸੂਰਜ ਕੀ ਗਰਮੀ... ਮੇਰੇ ਰਾਮ')। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧੀਮੀ, ਧਿਆਨ ਮਗਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
'ਰਾਘਵ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਤੀਜੇ ਅੰਤੇ ਵਿੱਚ 'ਰਾਘਵ' (ਰਘੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ) ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰਿਵਾਰ (ਸੂਰਜਵੰਸ਼) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਜਨ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵੁਕਤਾ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰੀ ਪਰੰਪਰਾ 'ਤੇ ਵੀ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
Rama
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ