ਕਭੀ ਰਾਮ ਬਨਕੇ ਕਭੀ ਸ਼ਿਆਮ ਬਨਕੇ
ਇਹ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਭਜਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵੇ—ਰਾਮ, ਸ਼ਿਆਮ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ), ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼—ਹਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਜਿਵੇਂ ਧਨੁਸ਼, ਮੁਰਲੀ, ਡਮਰੂ, ਚੱਕਰ, ਆਦਿ) ਨਾਲ। ਇਹ ਭਜਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਕਦੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਣ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਕਦੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਣ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਆਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਆਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਮੁਰਲੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਕਦੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਣ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਗੌਰਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਡਮਰੂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਕਦੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਣ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਕਦੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਣ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਤੁਸੀਂ ਗਣਪਤਿ (ਗਣੇਸ਼) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਗਣਪਤਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਕਦੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਣ ਕੇ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਚੱਲੇ ਆਉਣਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ
ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ, ਗੰਗਾਜਲ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਭਜਨ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਤੋਂ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਰਤਨਾਂ, ਭਜਨ ਸਭਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਵਮੀ, ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ (ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਗਣੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਜਨ ਸਰਲ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣਤਰ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ ਦਾ ਢਾਂਚਾ
ਇਹ ਭਜਨ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਦੁਹਰਾਈ (refrain) 'ਕਭੀ ਰਾਮ ਬਨਕੇ ਕਭੀ ਸ਼ਯਾਮ ਬਨਕੇ' ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਅੰਤਰਾ (verse) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ (ਰਾਮ, ਸ਼ਯਾਮ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਗਣਪਤੀ) ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਧਨੁਸ਼, ਮੁਰਲੀ, ਡਮਰੂ, ਚਕਰ, ਰਿਦਧੀ-ਸਿੱਧੀ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
'ਰਾਮ' ਅਤੇ 'ਸ਼ਯਾਮ' ਦਾ ਭਾਵ
'ਰਾਮ' ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਹਨ, ਜਦਕਿ 'ਸ਼ਯਾਮ' ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ 'ਸਾਂਵਲਾ' (dark-complexioned) ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕੋ 'ਪ੍ਰਭੂ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਇਹ ਅਦਵੈਤ (non-duality) ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਹਰੇਕ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ (ਸੀਤਾ, ਰਾਧਾ, ਗੌਰਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਰਿਦਧੀ-ਸਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਸਤੂ (ਧਨੁਸ਼, ਮੁਰਲੀ, ਡਮਰੂ, ਚਕਰ, ਰਿਦਧੀ-ਸਿੱਧੀ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ - ਰਾਮ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁਰਲੀ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਡਮਰੂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕਰ, ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ (ਜੋ ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ)।
ਭਜਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼
ਇਹ ਭਜਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੀ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। 'ਕਭੀ ਰਾਮ ਬਨਕੇ ਕਭੀ ਸ਼ਯਾਮ ਬਨਕੇ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਜਿਸ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ, ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਇਹ ਭਜਨ ਅਨੁ ਮਲਿਕ (Annu Malik) ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਜਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਬਗ਼ਬਾਨ' (2003) ਵਿੱਚ।
Shiva
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ