ભગવદ ગીતા 2.47
ભગવદ ગીતા 2.47: કર્મમાં આપનો અધિકાર એક માત્ર છે, ક્યારેય પણ ફળમાં નથી; તેથી ફળને હેતુ ન બનાવતા કર્ મ કરો અને અકર્મમાં મોહ પણ ન રાખો।
શ્લોકો
તને માત્ર તારું કર્તવ્ય કરવાનો અધિકાર છે, પરંતુ તેના ફળો પર ક્યારેય નહીં. કર્મનું ફળ તારો હેતુ ન હોવો જોઈએ, અને અકર્મ (કર્મ ન કરવા)માં પણ તારી આસક્તિ ન હોવી જોઈએ.
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
બુધવાર, ગુરુવાર અને એકાદશી
બ્રહ્મ મુહૂર્ત અથવા સંધ્યા વેળા
તુલસી પત્ર, માખણ-મિશ્રી અને પીળાં ફૂલો
- પરમ ભક્તિ, માનસિક આનંદ અને ચિંતામુક્તિ
પૃષ્ઠભૂમિ
આ શ્લોક ભગવદ્ગીતાના બીજા અધ્યાય, શ્લોક ૪૭માં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે। ગીતા મહાભારતના ભીષ્મ પર્વમાં મળતી એક સંવાદ છે, જેને પરંપરા વેદવ્યાસની રચના તરીકે ધરે છે। કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં અર્જુને તેની ધનુષ્ટંગ રાખી દીધી છે, તે શોકાભિભૂત છે અને તેના કર્તવ્ય અંગે અનિશ્ચિત છે. બીજા અધ્યાયમાં, જેને સાંખ્ય યોગ કહેવામાં આવે છે, કૃષ્ણ પ્રથમ અવિનાશી આત્માની વાત કરે છે, અને શ્લોક ૩૯ થી તે સ્થિર બુદ્ધિથી કરવામાં આવતા કર્મની સાધનાની તરફ વળે છે, જેને કર્મયોગ કહેવામાં આવે છે। શ્લોક ૪૭ તે ઉપદેશનું હૃદય છે અને ગીતાની સૌથી વધુ ટાંકાયેલી પંક્તિઓમાંની એક છે. તે કોઈને કર્ મ બંધ કરવાનું કહેતું નથી. તે કહે છે કે કર્ મ સમ્પૂર્ણ નિષ્ઠા સાથે કરવું જોઈએ, અને ફળ ઈશ્વરને આપી દેવો.
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Maharishi Vedavyasa · Ancient Vedic Rishi · Traditional antiquity
Traditionally credited as the compiler of the four Vedas and the author of the Mahabharata (within which the Bhagavad Gita appears) and the Puranas — making him one of the most cited authorial figures in the entire Hindu canon, spanning philosophy, epic narrative, and devotional literature.
શું તમે જાણો છો?
એક શ્લોકમાં ચાર સૂચનાઓ
શ્લોક ચાર વસ્તુઓ કહે છે. તમને કર્મમાં અધિકાર એક માત્ર છે. ફળમાં ક્યારેય નથી. કર્મનું ફળ તમારો હેતુ ન બનો. અને અકર્મમાં તમારો સંગ ન હોય. પ્રત્યેક લાઇન ભૂલ કરવાનો એક રસ્તો બંધ કરે છે.
મુખ્ય શબ્દો
અધિકાર એ અધિકાર અથવા દાવો, અને કર્મ એ ક્રિયા. ફળ એ ફલ અથવા પરિણામ, અને હેતુ એ કારણ અથવા પ્રેરણા. સંગ એ સંલગ્નતા, અને અકર્મ એ નિષ્ક્રિયતા. શ્લોક કર્મણિ અને ફલેષુમાં સ્થાનક વર્તમાન રાખે છે, જેનો અર્થ કર્મના ક્ષેત્રમાં અને ફલોના ક્ષેત્રમાં છે.
નિષ્ક્રિયતાની અપીલ નહીં
છેલ્લી લાઇન, મા તે સંગોસ્ત્વ અકર્મણિ, આ શ્લોકને કંઈ ન કરવાની પરવાનગી તરીકે વાંચવાથી બચાવે છે. કૃષ્ણ અર્જુનને કર્મ કરવાનું કહે છે, અને કર્મ કર્તવ્ય તરીકે કરવા માટે કહે છે, લાભ માટે નહીં.
આ પછી શું આવે છે
શ્લોક ૪૮ આ વિચારને આગળ લઈ જાય છે અને કહે છે યોગમાં સ્થાપિત થઈને, સંલગ્નતા ભૂલી, સફળતા અને નિષ્ફળતામાં સમાન મન સાથે કર્મ કરો. તે મનની આ સમતાને યોગ કહે છે.
એક અનુષ્ટુપ શ્લોક
શ્લોક અનુષ્ટુપ છંદમાં એક શ્લોક છે, પ્રત્યેક પાદમાં આઠ અક્ષર સાથે, જે બત્તીસ અક્ષર બનાવે છે. આ નિયમિત છંદ તેને હૃદયથી શીખવાનું સરળ બનાવે છે, અને ગીતા જયંતી, ગીતાનો ઉત્સવ, એક સમય છે જ્યારે આવા શ્લોકનો પાઠ કરવામાં આવે છે.