શ્લોક

ગાયત્રી મંત્ર, ઋગ્વેદ ૩.૬૨.૧૦: સવિતૃ, સૂર્યના દૈવી પ્રકાશને, આપણી બુદ્ધિને પ્રેરિત અને પ્રકાશિત કરવા માટેની પ્રાર્થના.

મહામૃત્યુંજય મંત્ર, ઋગ્વેદ ૭.૫૯.૧૨: ત્ર્યંબક (રુદ્ર)ને સંબોધીને આરોગ્ય, દીર્ઘાયુ અને મૃત્યુના ભયમાંથી મુક્તિ માટેનો વૈદિક શ્લોક.

સાત પવિત્ર નદીઓને સ્નાન કે વિધિના જળમાં હાજર રહેવા આહ્વાન કરતો એક શ્લોકનો સંસ્કૃત આવાહન, જેથી તે જળમાં તેમની પવિત્રતા આવે.

આ શ્લોક એક શાંતિ પ્રાર્થના છે, જે ગુરુ અને શિષ્ય વચ્ચેના સંબંધ, સાથે ભણવાની પ્રેરણા અને મનની શાંતિ માટે કહેવાય છે. તે ભણવાની શરૂઆતમાં બોલાય છે.

આ એક ટૂંકી સંસ્કૃત પ્રાર્થના છે, જેમાં સૌ પ્રાણીઓ માટે સુખ, આરોગ્ય, શુભ દર્શન અને દુઃખમાંથી મુક્તિની કામના કરવામાં આવી છે. તેનો સાર એ છે કે કોઈ પણ જીવને દુઃખ ન થાય અને સર્વત્ર શાંતિ છવાયેલી રહે.

'અગજાનન પદ્મારકમ્' એ એક ટૂંકો, અનામ ગણેશ-શ્લોક છે, જેમાં ભક્તો ગજમુખ, એકદંત પ્રભુનું દિવસ-રાત ધ્યાન ધરે છે.

'મનોજવં મારુત-તુલ્ય-વેગં', એક હનુમાન-શ્લોક, જે તેમને મન સમાન ગતિવાળા, વાયુ સમાન વેગવાળા, ઇન્દ્રિયોના સ્વામી અને રામના દૂત તરીકે સ્તુતિ કરે છે.

શુક્લામ્બરધરમ્: શ્વેત વસ્ત્રધારી, ચંદ્ર સમાન વર્ણવાળા, ચાર ભુજાવાળા અને પ્રસન્ન મુખવાળા પ્રભુનું ધ્યાન ધરતો સંસ્કૃત શ્લોક, જે પૂજા કે અભ્યાસ પહેલાં સર્વ વિઘ્નોના શમન માટે પઠવામાં આવે છે.

મહાલક્ષ્મી અષ્ટકમ્: દેવી મહાલક્ષ્મીની સ્તુતિ કરતા આઠ શ્લોક, અને તેના પઠનના ફળ વિશે ત્રણ સમાપન શ્લોક. પરંપરા તેના રચયિતા તરીકે ઇન્દ્રને આરોપિત કરે છે.

હનુમાનજીનું સ્મરણ કરવાથી મળતા આઠ વરદાનો ગણાવતો હનુમાન-શ્લોક: બુદ્ધિ, બળ, યશ, ધૈર્ય, નિર્ભયતા, આરોગ્ય, સતર્કતા અને વાક્-પટુત્વ.

રામ રક્ષા સ્તોત્ર: ભગવાન રામ તરફથી રક્ષણના ૩૮ શ્લોક, જે પરંપરા અનુસાર ઋષિ બુધકૌશિકને આરોપિત છે, સુરક્ષા અને સાહસ માટે પઠવામાં આવે છે.

આ એક પવિત્ર સંસ્કૃત શ્લોક છે જે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની સ્તુતિ કરે છે. આ શ્લોકમાં શિવજીને કર્પૂર જેવા ગૌરવર્ણ, કરુણાના અવતાર, જગતના સાર, અને સર્પને હારરૂપે ધારણ કરનારા તરીકે વર્ણવ્યા છે, અને તેમને પાર્વતી સાથે હૃદયકમળમાં સદા વિરાજમાન કહ્યા છે.

રુદ્રાષ્ટકમ્: શિવને સંબોધતા આઠ સંસ્કૃત શ્લોક અને તેના ફળ પરનો નવમો શ્લોક, જે તુલસીદાસના રામચરિતમાનસમાં ઉત્તરકાંડમાં દોહા ૧૦૭ પછી આવે છે.

દુર્ગા સપ્તશ્લોકી: દેવી માહાત્મ્યમાંથી લીધેલા દેવીને સંબોધતા સાત શ્લોક, જે રક્ષણ અને મનોકામનાઓની પૂર્તિ માટે પઠવામાં આવે છે.

સરસ્વતીને બે પંક્તિની સંસ્કૃત પ્રાર્થના, જે અભ્યાસ કે વિદ્યારંભ પહેલાં વિદ્યાર્થીઓ બોલે છે, જેથી તેમનો અભ્યાસ સફળ થાય.

શ્રી સરસ્વતી સ્તોત્રમ્ (અગસ્ત્ય કૃતમ્): સરસ્વતીની શ્વેત તેજસ્વિતાની સ્તુતિ કરતા ૨૧ શ્લોક, જેમાં અભિવાદનો અને તેના ફળ વિશે સમાપન-નોંધ છે.

શ્રી વેંકટેશ સુપ્રભાતમ્, તેના સ્તોત્રમ્, પ્રપત્તિ અને મંગળાશાસનમ્ સહિત: તિરુમલામાં ભગવાન વેંકટેશ્વરને જગાડતી પ્રભાતની સ્તુતિ.

કૃષ્ણાષ્ટક: આઠ સંસ્કૃત સ્તુતિ-શ્લોકો, જેમાંના દરેક 'કૃષ્ણં વંદે જગદ્ગુરુમ્' થી સમાપ્ત થાય છે, અને તેના પઠનના ફળ પર નવમો શ્લોક.

આદિત્ય હૃદયમ્: ઋષિ અગસ્ત્ય રામને યુદ્ધભૂમિ પર સૂર્યનું સ્તોત્ર શીખવે છે તે ૩૧ શ્લોક, જે વાલ્મીકિના યુદ્ધ કાંડમાંથી લીધેલા છે.

આ એક પ્રાચીન ઉપનિષદિક પ્રાર્થના છે, જે અસત્યમાંથી સત્ય તરફ, અંધકારમાંથી પ્રકાશ તરફ અને મૃત્યુમાંથી અમરત્વ તરફ લઈ જવા માટે ભગવાનને વિનંતી કરે છે.

નરસિંહ પુરાણ ૧૭માંથી: વ્યાસ પોતાના પુત્ર શુકને અષ્ટાક્ષર મંત્ર 'ઓમ નમો નારાયણાય', તેની વિધિ, રંગો અને ફળ સહિત શીખવે છે.

સંપૂર્ણ શરણાગતિનો એક સંસ્કૃત શ્લોક: શરીર, વાણી, મન અને ઇન્દ્રિયોના દરેક કર્મને ભગવાન નારાયણને અર્પણ કરવો, જે શ્રીમદ્ ભાગવત ૧૧.૨.૩૬ નો પડઘો છે.

માર્કંડેય પુરાણના દેવી માહાત્મ્યના અધ્યાય ૧૧માંથી નારાયણી સ્તુતિ, જે દેવીને સર્જન પાછળની પરમ શક્તિ તરીકે સ્તુત્ય ગણાવે છે.

સુબ્રહ્મણ્ય પંચરત્નમ્: ભગવાન સુબ્રહ્મણ્ય (મુરુગન)ને સંબોધતા પાંચ શ્લોક અને ફળ વર્ણવતો એક સમાપન શ્લોક, જેમાં દરેક શ્લોક શરણની પ્રાર્થનાથી સમાપ્ત થાય છે.

દેવી માહાત્મ્યના (૫.૯-૫.૮૦) દેવી સ્તુતિ, જેમાં દેવતાઓ દેવીની સ્તુતિ કરે છે, જે બુદ્ધિ, નિદ્રા અને કરુણા રૂપે સર્વ પ્રાણીઓમાં વિદ્યમાન છે.

તુલસી ઉપનિષદ, એક ટૂંકું વૈષ્ણવ લખાણ, જેમાં 'યન્મૂલે સર્વતીર્થાનિ' શ્લોક છે, જે તુલસીને વિષ્ણુની પ્રિય તરીકે સન્માને છે.