આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર

ત્યાર પછી, યુદ્ધથી થાકેલા અને રણભૂમિમાં ચિંતામાં સ્થિત થયેલા શ્રીરામે પોતાની સામે યુદ્ધાર્થે ઉપસ્થિત થયેલા રાવણને જોયો.

દેવતાઓ સાથે મળીને યુદ્ધ જોવા માટે આવેલા ભગવાન ઋષિ અગસ્ત્યે શ્રીરામ પાસે આવીને આ પ્રમાણે કહ્યું.

હે રામ! હે મહાબાહો! હે વત્સ! આ સનાતન ગુહ્ય તત્ત્વ સાંભળો, જેના દ્વારા તમે યુદ્ધમાં સર્વ શત્રુઓને જીતી શકશો.

આ આદિત્યહૃદય અત્યંત પુણ્યમય, સર્વ શત્રુઓનો નાશ કરનાર, વિજયદાયક, અક્ષય અને પરમ શિવકારક છે. તેનો નિત્ય જાપ કરો.

તે સર્વ મંગલોમાં મંગલમય, સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર, ચિંતા અને શોકને શમન કરનાર તથા આયુષ્યનો ઉત્તમ વધારો કરનાર છે.

કિરણોથી યુક્ત, ઉદયમાન, દેવો અને અસુરો દ્વારા નમસ્કૃત, પ્રકાશમાન, ભુવનેશ્વર ભગવાન સૂર્યની પૂજા કરો.

આ સૂર્યદેવ સર્વ દેવતાઓના આત્મા છે, અત્યંત તેજસ્વી છે અને કિરણોના ઉત્પાદક છે. તેઓ પોતાના કિરણો દ્વારા દેવ-અસુર સમુદાયો અને સમગ્ર લોકોનું પાલન કરે છે.

આ સૂર્યદેવ જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ, સ્કંદ, પ્રજાપતિ, મહેન્દ્ર, ધનદ (કુબેર), કાલ, યમ, સોમ અને અપાંપતિ (વરુણ) છે.

તે જ પિતૃઓ, વસુઓ, સાધ્યો, અશ્વિનીકુમારો, મરુતો, મનુ, વાયુ, અગ્નિ, સર્વ પ્રજાઓના પ્રાણ, ઋતુઓના કર્તા અને પ્રભાકર છે.

તે આદિત્ય, સવિતા, સૂર્ય, ખગ, પૂષા, ગભસ્તિમાન્, સુવર્ણસદૃશ, ભાનુ, હિરણ્યરેતા અને દિવાકર છે.

તે હરિદશ્વ, સહસ્રાર્ચિ, સપ્તસપ્તિ, મરીચિમાન્, તિમિરોન્મથન, શંભુ, ત્વષ્ટા, માર્તાણ્ડ અને અંશુમાન્ છે.

તે હિરણ્યગર્ભ, શિશિર, તપન, ભાસ્કર, રવિ, અગ્નિગર્ભ, અદિતિના પુત્ર, શંખ અને શિશિરનાશન છે.

તે વ્યોમનાથ, તમોભેદી, ઋગ્યજુસ્સામપારગ, ઘનવૃષ્ટિ, અપાં મિત્ર અને વિંધ્યવીથીપ્લવંગમ છે.

તે આતપી, મંડલી, મૃત્યુ, પિંગળ, સર્વતાપન, કવિ, વિશ્વ, મહાતેજાઃ, રક્ત અને સર્વભવોદ્ભવ છે.

તે નક્ષત્રો, ગ્રહો અને તારાઓના અધિપતિ છે, વિશ્વના સર્જક છે, તેજસ્વીઓમાં પણ અત્યંત તેજસ્વી છે. હે દ્વાદશાત્મન્ (બાર સ્વરૂપોવાળા ભગવાન સૂર્ય), તમને નમસ્કાર હો.

પૂર્વ દિશાના પર્વત (ઉદયાચલ)ને નમસ્કાર, પશ્ચિમ દિશાના પર્વત (અસ્તાચલ)ને નમસ્કાર. જ્યોતિ સમૂહોના સ્વામીને નમસ્કાર, દિવસના અધિપતિને નમસ્કાર.

જયસ્વરૂપ, જયભદ્રસ્વરૂપ અને હરિયા ઘોડાવાળા સૂર્યદેવને વારંવાર નમસ્કાર. હે સહસ્રાંશો, હે આદિત્ય, તમને વારંવાર નમસ્કાર.

ઉગ્ર, શૂરવીર અને સારંગ (કમળ રં ગના) સૂર્યદેવને નમસ્કાર. કમળોને પ્રબુદ્ધ કરનાર માર્તાણ્ડ ભગવાનને વારંવાર નમસ્કાર.

બ્રહ્મા, ઈશાન અને અચ્યુતના સ્વામી, સૂર્ય-આદિત્યના તેજવાળા, પ્રકાશમાન, સર્વભક્ષ અને રૌદ્ર સ્વરૂપ સૂર્યદેવને નમસ્કાર.

અંધકારનો નાશ કરનાર, હિમ (શીત)નો નાશ કરનાર, શત્રુઓનો નાશ કરનાર, અમિતાત્મા (અપાર આત્મા), કૃતઘ્ન (અકૃતજ્ઞ)નો નાશ કરનાર, જ્યોતિષોના પતિ દેવને નમસ્કાર.

તપ્તચામીકર (ઓગળેલા સોના)ના સમાન કાન્તિવાળા, અગ્નિરૂપ, વિશ્વકર્મા, અંધકારનો નાશ કરનાર, દીપ્તિમાન અને લોકસાક્ષી સૂર્યદેવને નમસ્કાર.

આ સૂર્યદેવ જ પ્રાણીઓનો નાશ કરે છે, તે જ પ્રભુ તેમને સર્જે છે. તે જ તેમનું રક્ષણ કરે છે, તે જ તાપ આપે છે અને તે જ પોતાના કિરણોથી વર્ષાવે છે.

આ સૂર્યદેવ સર્વ પ્રાણીઓના સૂતા હોય ત્યારે જાગૃત રહે છે, સર્વત્ર સ્થિત છે. તે જ અગ્નિહોત્ર છે અને અગ્નિહોત્ર કરનારાઓના ફળરૂપ પણ છે.

વે દો, યજ્ઞો, યજ્ઞોના ફળ અને લોકોમા જે-જે ક્રિયાઓ છે, તે સર્વ આ ભગવાન રવિ જ છે.

હે રાઘવ! જે પુરુષ અપત્તઓામા, કઠણાઈઓ, જંગલો અને ભયોમાં આ સૂર્યદેવનો કીતન કરે છે, તે દુઃખી થતો નથી.

એકાગ્ર ચિત્તથી દેવાધિદેવ જગતપતિની પૂજા કરો. આ (આદિત્યહૃદય)નો ત્રિવાર જાપ કરીને તમે યુદ્ધોમાં વિજયી થશો.

હે મહાબાહો! આ જ ક્ષણમાં તમે રાવણનો વધ કરશો. આમ કહીને પછી અગસ્ત્ય ઋષિ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ચાલ્યા ગયા.

આ સાંભળીને મહાતેજસ્વી શ્રીરાઘવચંદ્રજીનો શોક નાશ પામ્યો અને તેઓ અત્યંત પ્રસન્ન થયા. તેમણે પ્રયત્નવાન અને શુદ્ધાત્મા થઈને તે (આદિત્યહૃદય) ધારણ કર્યું.

સૂર્યદેવને જોઈને તેમણે (આદિત્યહૃદય)નો જાપ કર્યો અને પરમ હર્ષ પામ્યા. પછી ત્રણ વખત આચમન કરીને શુદ્ધ થઈને તે પરાક્રમી શ્રીરામે ધનુષ ઉઠાવ્યું.

રાવણને જોઈને પ્રસન્ન ચિત્ત થઈને તે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા. તેઓ મહાન પ્રયત્નથી તેના વધ માટે દૃઢ નિશ્ચયી બન્યા.

પછી સૂર્યદેવ, શ્રીરામને જોઈને, પ્રસન્ન ચિત્ત અને અત્યંત હર્ષથી ભરપૂર થઈને, નિશાચરપતિના સંક્ષય (વિનાશ)ને જાણીને, દેવતાઓના સમૂહમાં સ્થિત થઈને "ઉતાવળ કર!" એવા વચન બોલ્યા.