મંગલ ભવન અમંગલ હારી – શ્રી રામ ભજન
તુલસીદાસના રામચરિતમાનસની શ્રદ્ધા અને ધીરજ વિશેની પંક્તિઓને ગૂંથતું ભજન, જેના ટેકમાં “રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ” આવે છે.
શ્લોકો
હે મંગળના ધામ અને અમંગળના નાશક, હે દશરથના પુત્ર અયોધ્યાવિહારી, કૃપા કરો. રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ.
શ્લોક 1
હો, જે પ્રભુ રામે રચી રાખ્યું છે તે જ થાય છે. કોણ તર્ક કરી શાખા વધાવી શકે?
શ્લોક 2
રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ.
શ્લોક 3
હો, ધીરજ, ધર્મ, મિત્ર અને સ્ત્રી — આ ચાર આપત્કાળમાં જ પરખાય છે.
શ્લોક 4
રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ.
શ્લોક 5
હો, જેનો જેના પર સાચો પ્રેમ હોય, તે તેને મળે છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
શ્લોક 6
હો, જેની જેવી ભાવના રહે છે, તે તેવી જ રઘુમૂર્તિને જુએ છે.
શ્લોક 7
હો, રઘુકુળની રીત સદા ચાલી આવી છે કે પ્રાણ જાય પણ વચન ન જાય.
શ્લોક 8
રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ. રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ.
શ્લોક 9
હો, હરિ અનંત છે, હરિની કથા અનંત છે; બધા સંતો નાના પ્રકારે કહે છે અને સાંભળે છે.
શ્લોક 10
રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ. રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ. રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ.
શ્લોક 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
આ ભક્તિગીત (ભજન)ના શ્લોકો રામચરિતમાનસમાંથી લેવાયા છે, જે ૧૬મી સદીના કવિ-સંત તુલસીદાસનું ભગવાન રામની કથા કહેતું હિંદીનું ક્લાસિક મહાકાવ્ય છે. પંક્તિઓ અનેક કાંડોમાંથી છે: “મંગલ ભવન અમંગલ હારી” બાલકાંડમાં દોહા ૧૧૧ અને ૧૧૨ વચ્ચે શિવજી બોલે છે; “હોઇહિ સોઇ જો રામ રચિ રાખા” બાલકાંડના દોહા ૫૨ની ઠીક પહેલાં આવે છે; “ધીરજ ધરમ” અરણ્યકાંડમાં અનસૂયાએ સીતાજીને આપેલી સલાહ છે (સોરઠા ૫ની ઠીક પહેલાં); અને “રઘુકુલ રીત” અયોધ્યાકાંડમાં દશરથજી બોલે છે (દોહા ૨૮ની ઠીક પહેલાં). “રામ સિયા રામ” ટેક રામ અને સીતાનાં નામોનો સરળ જાપ છે, જેનો ઉત્તર ભારતની ભક્તિમાં ધ્યાન અને સ્તુતિ તરીકે ઉપયોગ થાય છે. તે સમૂહ-ભજનમાં, દૈનિક પૂજામાં અને ખાસ કરીને રામનવમીએ ગવાય છે.
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
શું તમે જાણો છો?
સ્રોત
આ પંક્તિઓ ૧૬મી સદીના કવિ-સંત તુલસીદાસના રામાયણના મહાકાવ્ય-પુનઃકથન “રામચરિતમાનસ”માંથી છે. આરંભની ચોપાઈ “મંગલ ભવન અમંગલ હારી” ઉત્તર ભારતની સૌથી પ્રિય પ્રાર્થનાઓમાંની એક છે, જે ઘણી વાર ધાર્મિક વિધિઓના આરંભે બોલાય છે. આ પંક્તિઓ અનેક કાંડોમાંથી લેવાઈ છે: ઉદાહરણ તરીકે “હોઇહિ સોઇ જો રામ રચિ રાખા” બાલકાંડના દોહા ૫૨ની ઠીક પહેલાં આવે છે, અને “હરિ અનંત હરિ કથા અનંતા” બાલકાંડના સોરઠા ૧૪૦ની ઠીક પહેલાં આવે છે.
ટેક
પુનરાવર્તિત પંક્તિ “રામ સિયા રામ સિયા રામ જય જય રામ” રામ અને સીતાનાં નામો જોડતો સરળ, લયબદ્ધ જાપ છે. તે ધ્યાન માટેનો આધાર બને છે, જેથી ભક્ત દિવ્ય યુગલ પર એકાગ્ર રહી શકે અને આસપાસની પંક્તિઓના ઊંડા ઉપદેશને પણ ગ્રહણ કરી શકે.
જીવનના પાઠ
પંક્તિ “ધીરજ ધરમ મિત્ર અરુ નારી, આપદ કાલ પરખિયે ચારી” વ્યવહારુ કહેવત આપે છે: ધીરજ, ધર્મ, મિત્ર અને નારી (જીવનસાથી)ની ખરી કસોટી સંકટના સમયે જ થાય છે. રામચરિતમાનસમાં આ અરણ્યકાંડમાં અનસૂયાએ સીતાજીને આપેલી સલાહનો ભાગ છે.
દિવ્યનું દર્શન
“જાકી રહી ભાવના જૈસી, રઘુ મૂરતિ દેખી તિન તૈસી” શીખવે છે કે ભક્તો ભગવાનને પોતાની અંતરની ભાવના અનુસાર જુએ છે. તે દર્શાવે છે કે ઈશ્વર બાહ્ય વિધિઓ પર નહીં, પણ શ્રદ્ધાની નિષ્ઠા અને તીવ્રતા પર પ્રતિસાદ આપે છે.
કુળનું ગૌરવ
“રઘુકુલ રીત સદા ચલી આઈ, પ્રાન જાય પર બચન ન જાઈ” રઘુવંશની પરંપરા જાહેર કરે છે, એટલે કે રામના વંશની: પ્રાણ ભલે જાય, પણ વચન ક્યારેય તોડી ન શકાય. અયોધ્યાકાંડમાં (દોહા ૨૮ની પહેલાં) રાજા દશરથ આ વચન કૈકેયીને કહે છે; એ જ વચન રામને વનમાં મોકલે છે.
