શ્રીરામચંદ્ર કૃપાલુ ભજુમન
આ ભજન ભગવાન શ્રીરામની સુંદરતા, શક્તિ અને કૃપાનું વર્ણન કરે છે. તેમને ભવસાગરથી તારનાર અને દુ:ખોનો નાશ કરનાર તરીકે સ્મરણ કરવામાં આવ્યા છે.
શ્લોકો
હે મન! શ્રીરામચંદ્રજીનું ભજન કર, જે ભવસાગરના ભયંકર દુઃખોનો નાશ કરનારા છે. તેમના નવકમળ જેવા નેત્રો છે, કમળ જેવું મુખ છે, કમળ જેવા કર છે અને પગ પણ કમળ જેવા રતાશવાળા છે.
શ્લોક 1
તેમની સુંદરતા અસંખ્ય કામદેવોથી પણ અગણિત અને અમિત છે, નવા વાદળ જેવા શ્યામ અને કમળ જેવા સુંદર છે. પીળું વસ્ત્ર વીજળીની કાંતિ જેવું શોભાયમાન છે, હું પવિત્ર જનકનંદિની સીતાના પતિની વંદના કરું છું.
શ્લોક 2
હે મન! દીનબંધુ, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, દાનવો અને દૈત્યોના વંશનો નાશ કરનાર, રઘુકુળના નંદન, આનંદના ખજાના, કોશલાના ચંદ્ર અને દશરથના પુત્ર શ્રીરામનું ભજન કર.
શ્લોક 3
તેમના મસ્તક પર મુકુટ, કાનમાં કુંડળ, લલાટે તિલક અને સુંદર અંગો પર ઉદાર ભૂષણો શોભે છે. તેમની ભુજાઓ ઘૂંટણ સુધી લાંબી છે, હાથમાં ધનુષ-બાણ છે અને તેઓએ યુદ્ધમાં ખર-દૂષણનો વધ કર્યો છે.
શ્લોક 4
આમ તુલસીદાસ કહે છે કે આ સ્તુતિ શંકર, શેષ અને મુનિઓના મનને આનંદ આપનારી છે. હે પ્રભુ! મારા હૃદયરૂપી કમળમાં નિવાસ કરો અને કામાદિ દુષ્ટ વિકારોના સમૂહનો નાશ કરો.
શ્લોક 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
આ સ્તોત્ર વ્યાપક હિંદુ ભક્તિપરંપરાનો ભાગ છે, જે ભગવાન રામ પર કેન્દ્રિત છે અને ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતની રામભક્તિ ચળવળ સાથે સંકળાયેલું છે. તે સામાન્ય રીતે સવારે કે સાંજની પ્રાર્થનામાં ગવાય છે, અને રામના ભક્તો દ્વારા વ્યાપકપણે પઠવાય છે. કવિ તુલસીદાસ તેમના મહાકાવ્ય રામચરિતમાનસ માટે સૌથી વધુ જાણીતા છે, અને આ ભજન તેમની સૌથી પ્રિય રચનાઓમાંનું એક છે. પાઠની દૃષ્ટિએ તે તુલસીદાસના વિનયપત્રિકાનું પદ (સામાન્ય આવૃત્તિઓમાં ક્રમાંક ૪૫) છે, જે હરિગીતિકા છંદમાં સંસ્કૃત-મિશ્રિત લોકભાષાના પદ્યમાં રચાયેલું છે, અને રામચરિતમાનસનો ભાગ નથી.
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
શું તમે જાણો છો?
રચયિતા અને યુગ
આ ભજન ૧૬મી સદીના કવિ-સંત તુલસીદાસે અવધી ભાષામાં, જે હિંદીની એક લોકભાષા છે, રચ્યું હતું. તુલસીદાસ તેમના મહાકાવ્ય રામચરિતમાનસ માટે સૌથી પ્રસિદ્ધ છે, જે રામાયણનું પુનઃકથન છે અને જેણે ઉત્તર ભારતની ભક્તિ-પ્રથાને આકાર આપ્યો.
કાવ્યરચના
આ પદો “છંદ” તરીકે ઓળખાતા શાસ્ત્રીય છંદમાં (ખાસ કરીને હરિગીતિકા છંદમાં) છે, જેમાં નિશ્ચિત પ્રાસ-યોજના અને લયબદ્ધ માળખું છે. આ રચના મધુર ગાન અને સામૂહિક ગાયન માટે યોગ્ય બનાવે છે.
દિવ્ય સૌંદર્યનું ચિત્ર
પ્રથમ બે શ્લોકો રામના નેત્ર, મુખ, હાથ અને પગનું વર્ણન કમળની ઉપમાઓથી કરે છે. બીજો શ્લોક કહે છે કે તેમનું સૌંદર્ય કંદર્પ (પ્રેમના દેવ)થી પણ ચઢિયાતું છે, જે રામના આકર્ષણની અસીમતા અને સામાન્ય તુલનાથી પરની તેની સ્થિતિ દર્શાવે છે.
પરાક્રમના પ્રસંગો
શ્લોક ૪ રામના ખર અને દૂષણ પરના વિજયનો ઉલ્લેખ કરે છે, જે રામાયણનો મુખ્ય પ્રસંગ છે, જ્યાં તેમણે એકલા હાથે વિશાળ રાક્ષસસેનાનો સામનો કર્યો. “આજાનુ ભુજ” (ઘૂંટણ સુધી લાંબા હાથ) ભારતીય પ્રતિમાશાસ્ત્રમાં અસાધારણ વીરની પરંપરાગત નિશાની છે.
ભક્તિપૂર્ણ પ્રાર્થના
અંતિમ શ્લોકમાં તુલસીદાસની સીધી વિનંતી છે: તેઓ રામને “હૃદયકમળ”માં વસવા અને કામ જેવા આંતરિક શત્રુઓનો નાશ કરવા પ્રાર્થના કરે છે. આ ભક્તિપરંપરાના વ્યક્તિગત, હૃદયપૂર્વકના સમર્પણ અને આંતરિક શુદ્ધિના ભાર સાથે મેળ ખાય છે.
Rama
હિન્દુ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો
