श्रीरामचंद्र कृपालु भजमन
हा १६ व्या शतकातील कवी तुलसीदास यांनी रचलेला भक्तिगीत आहे, ज्यात प्रभू रामाची स्तुती केली आहे आणि मनाला त्यांची उपासना करण्यास सांगितले आहे. यात रामाचे दिव्य सौंदर्य, संरक्षक म्हणून त्यांची भूमिका वर्णन केली आहे आणि त्यांच्या कृपेची याचना केली आहे.
श्लोक
हे मना, श्रीरामचंद्राची भजा, जे करुणेचे मूर्तिमंत स्वरूप आहेत, जे सांसारिक अस्तित्वाचे भयंकर भय दूर करतात. त्यांचे डोळे नव्याने उमललेल्या कमळासारखे आहेत, त्यांचे मुख कमळासारखे आहे आणि त्यांचे कमळ-चरण लाल कमळासारखे सुंदर आहेत.
श्लोक 1
त्यांचे सौंदर्य अनंत आहे, ते कामदेवालाही मागे टाकते आणि त्यांचे अद्भुत रूप ताज्या निळसर तेजाने सुशोभित आहे. ते विजेसारखे चमकणारे पिवळे वस्त्र धारण करतात आणि मी त्यांना नमन करतो, जे राजा जनकाच्या कन्या सीतेचे निर्दोष रक्षक आहेत.
श्लोक 2
प्रभूची भजा, जे नम्रांचे मित्र आहेत आणि अंधार दूर करणारे सूर्यासारखे आहेत. ते राक्षस वंशाचा नाश करणारे, आनंदाचे स्रोत, रघुकुळाचे चंद्र आणि राजा दशरथाचे प्रिय पुत्र आहेत.
श्लोक 3
त्यांच्या डोक्यावर मुकुट, कानात कुंडले, कपाळावर पवित्र टिळा आहे आणि त्यांचे अवयव सुंदर, उदात्त अलंकारांनी सुशोभित आहेत. त्यांचे हात गुडघ्यापर्यंत लांब आहेत, ते धनुष्य धारण करतात आणि युद्धात त्यांनी राक्षस खर व त्याच्या सैन्याचा पराभव केला.
श्लोक 4
तुलसीदास म्हणतात: प्रभू, जे शंकर व शेषनाग यांसारख्या ऋषींचे मन आनंदित करतात आणि जे कामवासना इत्यादी दुष्ट तणांना शुद्ध करणारे मलम आहेत, ते माझ्या हृदयकमळात कायमचे वास करोत.
श्लोक 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे भजन श्रीरामांवर केंद्रित असलेल्या व्यापक हिंदू भक्तिपरंपरेचा भाग आहे, विशेषतः उत्तर भारतातील रामभक्ती चळवळीशी त्याचा निकटचा संबंध आहे. सकाळी किंवा संध्याकाळच्या प्रार्थनेत ते पारंपरिकपणे गायले जाते आणि रामभक्तांमध्ये ते मोठ्या प्रमाणावर म्हटले जाते. कवी तुलसीदास हे त्यांच्या रामचरितमानस या महाकाव्यासाठी सर्वाधिक प्रसिद्ध आहेत, आणि हे भजन त्यांच्या सर्वात प्रिय रचनांपैकी एक आहे. ग्रंथीय दृष्टीने हे तुलसीदासांच्या विनयपत्रिकेतील एक पद आहे (सामान्य आवृत्त्यांमध्ये क्रमांक ४५), जे संस्कृतमिश्रित लोकभाषेत हरिगीतिका छंदात रचलेले आहे; ते रामचरितमानसाचा भाग नाही.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
तुम्हाला माहीत आहे का?
लेखक आणि काळ
हे स्तोत्र १६व्या शतकातील कवी-संत तुलसीदास यांनी हिंदीची एक बोली असलेल्या अवधी भाषेत रचले आहे. तुलसीदास हे त्यांच्या रामचरितमानस या महाकाव्यासाठी सर्वाधिक प्रसिद्ध आहेत; हे रामायणाचे पुनर्कथन असून त्याने उत्तर भारतातील भक्तिपरंपरेला आकार दिला.
काव्यरचना
या श्लोकांची रचना 'छंद' नावाच्या शास्त्रीय प्रकारात आहे (विशेषतः हरिगीतिका छंद), ज्यात निश्चित यमकयोजना आणि लयबद्ध ढाचा आहे. या रचनेमुळे हे स्तोत्र मधुर पठण आणि सामूहिक गायनासाठी आदर्श ठरते.
दिव्य सौंदर्याची प्रतिमा
पहिल्या दोन श्लोकांत कमळाच्या उपमांद्वारे रामांचे डोळे, मुख, हात आणि चरण यांचे वर्णन केले आहे. दुसऱ्या श्लोकात रामांचे सौंदर्य कंदर्प (कामदेव) यांच्याहूनही श्रेष्ठ असल्याचे म्हटले आहे, ज्यातून त्यांचे आकर्षण अमर्याद असून सामान्य तुलनेच्या पलीकडचे असल्याचे सूचित होते.
पराक्रम
चौथ्या श्लोकात रामांनी खर आणि दूषण या राक्षसांवर मिळवलेल्या विजयाचा उल्लेख आहे; रामायणातील हा एक महत्त्वाचा प्रसंग आहे, जिथे ते एकट्याने एका प्रचंड राक्षसी सेनेला नामोहरम करतात. “आजानुबाहु” (गुडघ्यांपर्यंत पोहोचणारे बाहू) हे भारतीय प्रतिमाशास्त्रात असामान्य वीराचे पारंपरिक लक्षण मानले जाते.
भक्तिपूर्ण प्रार्थना
अंतिम श्लोकात तुलसीदासांची रामांना थेट विनंती आहे: त्यांनी भक्ताच्या हृदयकमलात निवास करावा आणि काम यांसारख्या अंतःशत्रूंचा नाश करावा. हे भक्तिपरंपरेतील वैयक्तिक, मनापासूनच्या शरणागतीवर आणि अंतःशुद्धीवर असलेल्या भराशी सुसंगत आहे.
Rama
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत