श्रीरामाची आरती
भगवान श्रीरामांची स्तुती करणारी भक्तिपूर्ण आरती; उपासनेत त्यांचे सामर्थ्य, भक्तांचे रक्षण आणि दैवी वैभव यांचा गौरव करते.
श्लोक
श्रीरामचंद्रांची, सीतापतींची, दुष्टांचा नाश करणाऱ्याची आरती करा. हरि, हरि!
श्लोक 1
पहिली आरती फुलांच्या माळेने अर्पण केली जाते; नागराजाने गोपाळाला, दैवी गोपाळाला आणले.
श्लोक 2
दुसरी आरती देवकीच्या पुत्राला, भक्तांच्या रक्षणकर्त्याला, कंसाचा नाश करणाऱ्याला अर्पण केली जाते.
श्लोक 3
तिसरी आरती तिन्ही लोकांना मोहित करते; सीता आणि श्रीराम रत्नांच्या सिंहासनावर तेजस्वीपणे झळकतात.
श्लोक 4
चौथी आरती ही चारही युगांची पूजा आहे; निर्मळ प्रभू एकमेव स्वामी आहे, आणि दुसरा कोणी नाही.
श्लोक 5
पाचवी आरती रामाला प्रिय आहे; संत नामदेव श्रीरामाचा महिमा गातात.
श्लोक 6
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
ही आरती भगवान श्रीरामांच्या स्तुतीसाठी गायले जाणारे हिंदू भक्तिगीत आहे; श्रीराम वैष्णव परंपरेतील एक प्रमुख देवता आहेत. ही आरती आरतीच्या व्यापक परंपरेचा भाग आहे — देवतेसमोर स्तोत्रे गात दिवे ओवाळण्याचा विधी, जो सामान्यतः मंदिरांत आणि घरांत केला जातो. हे स्तोत्र पारंपरिकपणे महाराष्ट्रातील 13 व्या शतकातील संत-कवी नामदेव यांच्या नावावर मानले जाते; तथापि हे श्रेय ऐतिहासिकदृष्ट्या निश्चित नसून भक्ती परंपरेचा भाग आहे. संध्याकाळच्या उपासनेत, किंवा रामनवमीसारख्या श्रीरामांना समर्पित प्रसंगी ते बहुधा गायले जाते, आणि उत्तर भारतात तसेच राम-परंपरेच्या भक्तांमध्ये लोकप्रिय आहे. या आरतीचे प्रत्येक पद एक क्रमांकित दीप-अर्पण आहे: पहिली आरती फुलांच्या माळेची, दुसरी देवकीपुत्राची ज्याने कंसाचा वध केला, तिसरी सीता आणि रामांच्या रत्नजडित सिंहासनाची, चौथी युगानुयुगे पूजल्या जाणाऱ्या एकमेव परमेश्वराची, आणि पाचवी नामदेवांनी गायलेल्या रामाच्या वैभवाची. पहिल्या पदात कालियनाग दमन करणाऱ्या गोपाळाची आठवण आहे — ही कथा श्रीमद्भागवत पुराण (10.16) मध्ये सांगितली आहे; दुसऱ्या पदात देवकीपुत्र कृष्ण, ज्याने कंसाचा वध केला, याची आठवण आहे — ही कथा श्रीमद्भागवत पुराण 10.3 आणि 10.44 मध्ये आहे. अशा प्रकारे ही आरती राम आणि कृष्ण यांना एकाच परमेश्वराचे रूप म्हणून गाते. श्रीरामांची स्वतःची कथा — त्यांचा पराक्रम, सीतेची सुटका आणि तिचा राज्याभिषेक, जे भक्त उपासनेत स्मरतात — वाल्मीकी रामायणात सांगितली आहे; तो इतिहास हा रामभक्तीचा मूलभूत शास्त्रीय स्रोत आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sant Namdev
तुम्हाला माहीत आहे का?
आरतीची भूमिका
ही भगवान श्रीरामांच्या गौरवार्थ उपासनेत गायली जाणारी पारंपरिक हिंदू भक्तिगीत (आरती) आहे; श्रीराम हिंदू धर्मातील एक प्रमुख देवता आहेत. ‘आरती’ हा शब्द देवतेच्या प्रतिमेसमोर दिवे ओवाळण्याच्या विधीला आणि त्यासोबत गायल्या जाणाऱ्या स्तुतिगीतांना उद्देशून आहे.
रचना
हे स्तोत्र साध्या, पुनरावृत्त होणाऱ्या पद-रूपात आहे. प्रत्येक पद (किंवा ‘आरती’) श्रीरामांच्या वैभवाचा वेगळा पैलू वर्णन करते — त्यांच्या जन्मापासून त्यांच्या दैवी स्वरूपापर्यंत — त्यामुळे भक्तांना प्रश्नोत्तर-शैलीत सहज सामील होता येते.
रामांच्या आरतीत कृष्ण
पहिल्या आरतीत कालियनाग दमन करणाऱ्या गोपाळाचा (श्रीमद्भागवत पुराण 10.16) उल्लेख आहे, आणि दुसऱ्यात कंसासारख्या अत्याचारी राजाचा वध करणाऱ्या देवकीपुत्राचा (श्रीमद्भागवत पुराण 10.44) उल्लेख आहे. एका रामआरतीत दोन्ही गाणे हे विष्णूंचे अवतार एकाच परमेश्वराचे रूप आहेत या भक्तिमय दृष्टिकोनाचे प्रतिबिंब आहे.
राम आणि सीता
तिसऱ्या आरतीत राम आणि त्यांची पत्नी सीता रत्नजडित सिंहासनावर विराजमान असून तिन्ही लोकांना (स्वर्ग, पृथ्वी आणि पाताळ) मोहित करत असल्याचे वर्णन आहे. यातून त्यांचे राजवैभव आणि दैवी स्थान अधोरेखित होते.
सार्वत्रिक उपासना
चौथ्या आरतीत असे म्हटले आहे की हिंदू कालगणनेतील सर्व चारही युगांत श्रीरामांची पूजा होते, आणि ते सर्वोच्च, निराकार परमेश्वर आहेत — त्यांच्याशिवाय दुसरा कोणी नाही. यातून त्यांच्या शाश्वत आणि सर्वव्यापी दैवी स्वरूपावर भर दिला आहे.
भक्तिपूर्ण कर्तृत्व
शेवटच्या आरतीत संत-कवी नामदेव (महाराष्ट्रातील 13 व्या शतकातील भक्ती-कवी) यांना श्रीरामांचे गौरवगीत गाण्याचे श्रेय दिले आहे. यामुळे हे स्तोत्र भक्ती-काव्याच्या व्यापक परंपरेशी जोडले जाते, जी उपासना सर्व लोकांसाठी सुलभ करण्यासाठी ओळखली जाते.
Rama
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत