Bharat Devotion
Embroidered artwork for युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा — श्री विठ्ठल आरती: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा — श्री विठ्ठल आरती

युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा — श्री विठ्ठल आरती

पंढरपूरच्या विठ्ठलाची संध्याकाळची आरती, जी पारंपरिकपणे संत नामदेवांच्या नावावर आहे; रखुमाईच्या शेजारी विटेवर उभ्या असलेल्या प्रभूंसाठी ती संपूर्ण महाराष्ट्रात गायली जाते.

श्लोक

युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा वामांगी रखुमाई दिसे दिव्य शोभा पुंडलिकाचे भेटी परब्रह्म आले गा चरणी वाहे भीमा उद्धरी जगा
Yuge atthaveesa vitevaree ubhaa, vaamaangee rakhumaaee dise divya shobhaa Pundalikaache bhetee parabrahma aale gaa, charanee vaahe bheemaa uddharee jagaa

श्लोक 1

जय देव जय देव जय पांडुरंगा रखुमाईवल्लभा राईच्या वल्लभा पावे जिवलगा ध्रु०
Jaya deva jaya deva jaya paandurangaa, rakhumaaee vallabhaa raaeechyaa vallabhaa paave jivalagaa

श्लोक 2

तुळशीमाळा गळा कर ठेवुनी कटी कासे पीतांबर कस्तुरी लल्लाटी देव सुरवर नित्य येती भेटी गरुड हनुमंत पुढे उभे ठाटी
Tulasheemaalaa galaa kara thevunee katee, kaase peetaambara kastooree lallaatee Deva suravara nitya yetee bhetee, garuda hanumanta pudhe ubhe thaatee

श्लोक 3

धन्य वेणुनाद अनुक्षेत्रपाळा सुवर्णाची कमळे वनमाळा गळा राई रखुमाबाई सत्यभामा सकळा ओवाळिती भावे देव सावळा
Dhanya venunaada anukshetrapaalaa, suvarnaachee kamale vanamaalaa galaa Raaee rakhumaabaaee satyabhaamaa sakalaa, ovaalitee bhaave deva saavalaa

श्लोक 4

ओवाळू आरत्या कुर्वंड्या येती चंद्रभागेमाजी सोडूनिया देती धूप दीप नैवेद्य साध्य जन पाहती नामयाचा स्वामी देखिला डोळां प्रती
Ovaaloo aaratyaa kurvandyaa yetee, chandrabhaagemaajee sodooniyaa detee Dhoopa deepa naivedya saadhya jana paahatee, naamayaachaa svaamee dekhilaa dolaam pratee

श्लोक 5

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

दररोज किंवा शुभ तिथींवर

Best Time (Muhurta)

ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ

Sacred Offerings

तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
Chanting Practice:Sing together with family at the conclusion of evening worship while offering a circular light flame.

पृष्ठभूमि

संपूर्ण महाराष्ट्रात संध्याकाळच्या उपासनेत, सहसा गणपती आणि शिव आरतीनंतर, ‘युगे अठठावीस’ ही आरती भक्तीच्या दिनदर्शिकेत अग्रस्थानी आहे. ती पारंपरिकपणे वारकरी संत-कवी संत नामदेव (सुमारे 1270 ते सुमारे 1350) यांच्या नावावर आहे, आणि तिच्या समारोपाच्या ओळीत त्यांचे नाव स्वाक्षरीसारखे येते. ‘युगे अठठावीस’ (अठ्ठावीस युगे) हा वाक्प्रयोग पुराणिक कालगणनेची आठवण करून देतो, ज्यानुसार सध्याचे वैवस्वत मन्वंतर आपल्या अठ्ठावीसाव्या चतुर्युगात आहे; भक्त याचा अर्थ असा लावतात की प्रभू मोजता न येणाऱ्या युगांपासून भक्तिरूपी विटेवर उभे राहून आपल्या भक्तांची वाट पाहत आहेत. आरतीत श्यामवर्ण प्रभू कंबरेवर हात ठेवून उभे असल्याचे, गरुड आणि हनुमान त्यांच्या सेवेत असल्याचे, आणि पंढरपूराजवळून चंद्रभागा नदी वाहत असल्याचे चित्र आहे. विटेवर उभे राहण्याची प्रतिमा पुंडलीकाच्या आख्यायिकेतून आली आहे: आई-वडिलांची सेवा करत असताना त्याने श्रीकृष्णांना उभे राहण्यासाठी वीट फेकली. ही आख्यायिका स्कंद पुराण (1.34 ते 1.67) आणि पद्म पुराणातील पांडुरंग माहात्म्यात सांगितली आहे.

तुम्हाला माहीत आहे का?

28 युगांचे महत्त्व

पुराणिक गणनेनुसार सध्याचे वैवस्वत मन्वंतर (सातवे) आपल्या 28 व्या चतुर्युगात आहे; त्यामुळे ‘युगे अठठावीस’ विठ्ठलाला कालचक्राचे शाश्वत स्वामी म्हणून दर्शवते — तात्पुरती उपस्थिती नव्हे, तर उभे राहून वाट पाहणारे प्रभू.

दैवी जोडी

येथे भगवान विठ्ठलाची पूजा देवी रखुमाई (रुक्मिणी) हिच्यासह होते, जी त्यांच्या डाव्या बाजूला सौम्यपणे उभी आहे (वामांगी रखुमाई). चौथे पद सांगते की राई (राधा) आणि सत्यभामाही श्यामवर्ण प्रभूंना भक्तिभावाने आरती करतात.

पवित्र नदी भीमा

पवित्र भीमा नदी पंढरपूराभोवती अर्धचंद्राकृती वळण घेते, म्हणून तिला ‘चंद्रभागा’ (अर्धचंद्राची नदी) असे प्रेमळ आध्यात्मिक नाव मिळाले. पाचवे पद आरतीनंतर चंद्रभागेत ओवाळलेले दिवे सोडल्याचे वर्णन करते.

नामदेवांची स्वाक्षरी

सुरूवातीला संस्कृत दस्तऐवजांच्या मराठी आरती-संग्रहातील या आरतीचा मजकूर सांगतो की नामदेव भक्तिभावाने केशवाला दिवा अर्पण करतात. शेवटच्या ओळीत कवीचे स्वतःचे नाव येत असल्याने ही आरती पारंपरिकपणे वारकरी संत-कवी नामदेवांना दिली जाते. समारोपाच्या ओळीचे शब्द छापील आणि गायल्या जाणाऱ्या आवृत्त्यांत वेगळे आहेत; या पानावरील आवृत्ती ‘नामयाचा स्वामी देखिला डोळा’ — नामदेवांचा स्वामी डोळ्यांसमोर पाहिला — अशी संपते.

Vitthal ची संपूर्ण स्तुती व पाठ

Vitthal

Vitthal चे सर्व पाठ पहा →

हिंदू धर्म से और

सभी देखें