माझें माहेर पंढरी — संत एकनाथ अभंग
संत एकनाथांचा अभंग: पंढरी हेच माझे माहेर, विठ्ठल-रखुमाई हेच आईबाप आणि पुंडलिक बंधू; माहेरच्या आठवणीची ओढ.
श्लोक
माझे परमप्रिय माहेर हे पवित्र पंढरपूर असून, ते पवित्र भीमा (चंद्रभागा) नदीच्या रमणीय तीरावर वसलेले आहे!
श्लोक 1
माझे परमपूज्य पिता प्रत्यक्ष श्रीविठ्ठल आहेत आणि माझी मायाळू आई साक्षात रखुमाई (रुक्मिणी) आहे!
श्लोक 2
भक्तश्रेष्ठ पुंडलिक हा माझा सख्खा भाऊ आहे — त्याच्या खऱ्या कीर्तीचे वर्णन मी काय करू!
श्लोक 3
माझी बहीण आहे पवित्र चंद्रभागा नदी, जी सर्व पापांचा नाश करते!
श्लोक 4
आपल्या सद्गुरू जनार्दन स्वामींच्या चरणी लीन झालेला एका (एकनाथ) म्हणतो, मला या माझ्या पंढरीच्या माहेरची निरंतर अतिशय गोड आठवण येते!
श्लोक 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
संत एकनाथ (1533–1599) हे पैठणचे संत-विद्वान आणि जनार्दन स्वामींचे शिष्य होते; 'एका जनार्दनी' ही त्यांची नाममुद्रा त्या गुरूंचा निर्देश करते. त्यांनी ज्ञानेश्वरीची शुद्ध प्रत तयार केली, मराठीत एकनाथी भागवत रचले आणि अनेक अभंग व भारुडे लिहिली. 'माझें माहेर पंढरी' या अभंगात विवाहित स्त्रीला जसे माहेर, तसे पंढरपूर त्यांना वाटते: निर्व्याज प्रेमाचे ठिकाण. वारीत पंढरपूरकडे चालणे म्हणजे लेकीने माहेरी परतणे अशी भावना असते. पं. भीमसेन जोशी यांच्या गायनाने हा अभंग घराघरांत पोहोचला.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sant Eknath
Sant Eknath च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
'माहेर' संकल्पना
महाराष्ट्रात माहेर म्हणजे विवाहित स्त्रीचे बालपणीचे घर, जिथे प्रेम मिळते आणि कसलीही अट नसते. त्यामुळे ते देवाच्या कृपेचे गोड रूपक ठरते, आणि पंढरी हे जीवाचे खरे घर होते.
आईबाप आणि बंधू
चरण 2 आणि 3 मध्ये विठ्ठल-रखुमाई हे आईबाप आणि भक्त पुंडलिक हा बंधू मानलेला आहे, त्यामुळे विठ्ठलभक्तांची सर्व मांदियाळी एक कुटुंब होते. पुंडलिकाच्या चरणात विठ्ठलाला 'कृपासिंधू' म्हटले आहे.
नाममुद्रा आणि आवृत्त्या
चरण 4 मध्ये 'एका जनार्दनीं' ही गुरूंचा निर्देश करणारी कवीची नाममुद्रा येते. archive.org वरील संत एकनाथ गाथेच्या छापील प्रतीत याच अभंगात चंद्रभागेला बहीण म्हणणारी एक अधिक ओळ आढळते; आवृत्त्यांनुसार पाठ थोडे वेगळे असतात.
भीमसेन जोशी यांचे गायन
भारतरत्न पं. भीमसेन जोशी यांचे ध्वनिमुद्रण हे या अभंगाच्या सर्वांत प्रसिद्ध सादरीकरणांपैकी एक असून त्याने हा अभंग वारकरी समाजाच्या पलीकडे पोहोचवला.
Vitthal
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत