ऊस डोंगा परी रस नोहे डोंगा — संत चोखामेळा अभंग
संत चोखामेळांचा अभंग: ऊस वाकडा तरी रस सरळ, धनुष्य वाकडे तरी बाण सरळ. तसाच जन्माने भक्ताचा भाव कधी वाकडा होत नाही.
श्लोक
ऊस जरी बाहेरून वाकडा-तिकडा असला तरी त्याचा आतील गोड रस वाकडा नसतो; मग केवळ बाहेरील रंगाला आणि रूपाला पाहून तू का भुललास?
श्लोक 1
धनुष्याची कमान जरी वाकडी असली तरी त्यातून सुटणारा बाण सरळ रेषेत अचूक निशाण्यावर जातो; मग बाह्य स्वरूपाला पाहून तू का भुललास?
श्लोक 2
नदीचा प्रवाह कितीही वळणावळणाचा असला तरी तिचे जीवनदायी पाणी कधी वाकडे नसते, ते सदैव निर्मल व तृप्ती देणारे असते; मग बाह्य रूपावर तू का भुललास?
श्लोक 3
चोखोबांचे शरीर किंवा सामाजिक जन्म लोकांनी वाकडा (हीन) मानला असला, तरी त्यांचा भगवंताप्रती असलेला भाव आणि भक्ती मुळीच वाकडी नाही, ती अत्यंत निर्मळ आहे; मग केवळ बाह्य जाती-रूपावर तू का भुललास?
श्लोक 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
संत चोखामेळा (१४वे शतक) हे वारकरी परंपरेतील अत्यंत वंदनीय संत होते. तत्कालीन समाजाने त्यांना तथाकथित हीन मानल्या जाणाऱ्या महार जातीत जन्मल्यामुळे मंदिराच्या महाद्वारात प्रवेश नाकारला होता; परंतु पंढरपूरच्या पांडुरंगाने त्यांना थेट आपल्या हृदयात स्थान दिले. मंगळवेढा येथे गावकुसाच्या भिंतीचे काम करताना त्यांचा अपघाती मृत्यू झाला. संत नामदेवांनी त्यांच्या अस्थी गोळा केल्या असता त्यातून 'विठ्ठल विठ्ठल' असा नाद येत होता. त्यांची समाधी पंढरपूरच्या विठ्ठल मंदिराच्या पायरीशीच स्थापित आहे. 'ऊस डोंगा परी रस नोहे डोंगा' हा अभंग मानवी मूल्यांचा दीपस्तंभ आहे. हा अभंग सप्तर्षी प्रकाशन, मंगळवेढा (२०१४) यांच्या 'संत चोखामेळा अभंगगाथा'मध्ये क्र. ५ वर आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sant Chokhamela
तुम्हाला माहीत आहे का?
The Chanting Bones
When Chokhamela died under a collapsed wall in Mangalwedha, Sant Namdev identified his remains because each bone miraculously hummed the name 'Vitthal, Vitthal'.
Samadhi at the Temple Steps
To this day, pilgrims visiting the Pandharpur Vitthal Temple traditionally bow first before Sant Chokhamela's samadhi at the bottom step of the main gate.
Universal Spiritual Truth
The sugarcane metaphor has entered mainstream Marathi culture as the definitive idiom that inner character trumps outward social station.
Vitthal
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत