ମାଝେ ମାହେର ପଣ୍ଢରୀ — ସନ୍ତ ଏକନାଥ ଅଭଙ୍ଗ

ପଣ୍ଡରପୁରରେ ବିଠ୍ଠଳଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତୀ, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ସନ୍ଥ ନାମଦେବଙ୍କ ରଚନା ବୋଲି ଶ୍ରେୟ ପ୍ରାପ୍ତ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ରଖୁମାଈଙ୍କ ପାଖ ଇଟା ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଗାୟନ କରାଯାଏ।

ଭୋର ବେଳେ ଭଗବାନ ବିଠ୍ଠଳଙ୍କୁ ଧୀରେ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ଏକ କାକଡ଼ ଆରତୀ, ଯାହାର ସ୍ୱାକ୍ଷର 'ତୁକା ମ୍ହଣେ' ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ସନ୍ଥ ତୁକାରାମଙ୍କ ରଚନା ବୋଲି ଶ୍ରେୟ ପ୍ରାପ୍ତ; ପଣ୍ଡରପୁର ଓ ସମଗ୍ର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଗାୟନ କରାଯାଏ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କ ମରାଠୀ ଅଭଙ୍ଗ, ଯାହା ଗଛ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାକୀତାର ଆନନ୍ଦ ବିଷୟରେ, ଯେଉଁଥିରେ ହରିକଥା ଏକମାତ୍ର ଭୋଜନ।

ସନ୍ଥ ବହିଣାବାଈଙ୍କ ବାରକରୀ ମନ୍ଦିର ବିଷୟକ ଅଭଙ୍ଗ: ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର ଭିତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କଲେ, ନାମଦେବ ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ, ଏକନାଥ ସ୍ତମ୍ଭ ଉଠାଇଲେ, ତୁକାରାମ ଏହାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ହେଲେ।

ସନ୍ଥ ଚୋଖାମେଳାଙ୍କ ଅଭଙ୍ଗ: ଆଖୁ ବଙ୍କା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ରସ ସଳଖ, ଧନୁ ଓ ନଦୀ ଭଳି। ଜନ୍ମ କେବେ ହୃଦୟର ଭକ୍ତିକୁ ବଙ୍କା କରେ ନାହିଁ।

ବାରକରୀ ପରମ୍ପରାର ଦୈନନ୍ଦିନ ଉପାସନା: ସନ୍ଥ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରଙ୍କ 28 ଅଭଙ୍ଗ, ଯାହା ଉପନିଷଦର ଅଦ୍ୱୈତ ଚିନ୍ତାକୁ ଭଗବାନ ବିଠ୍ଠଳଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ ସମନ୍ୱୟ କରେ।

ସନ୍ଥ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରଙ୍କ ମୋଗରା ଫୁଲାଲା: ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରରେ ରୋପିତ ଏକ ଯୂଥିକା ଲତା ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠେ, ଏବଂ ତାହାର ଫୁଲରେ ବୁଣା ଶାଲ ବିଠ୍ଠଳଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।

ସନ୍ଥ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରଙ୍କ ରୂପ ପାହତା ଲୋଚନୀ: ବିଠ୍ଠଳଙ୍କ ରୂପ ଦର୍ଶନର ଆନନ୍ଦ, ଅନେକ ପୂର୍ବ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୁଖର ନିବାସ।

ସନ୍ଥ ଏକନାଥଙ୍କ କାୟା ହି ପଣ୍ଡରୀ: ଶରୀର ନିଜେ ପଣ୍ଡରପୁର, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଆତ୍ମା ବିଠ୍ଠଳ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ଭୀମା ନଦୀ ପରି ପ୍ରବାହିତ।

ସନ୍ଥ ଏକନାଥଙ୍କ ବିଞ୍ଚୁ ଚାବଲା: କାମ ଓ କ୍ରୋଧର ବିଛା-ଦଂଶନ ଉପରେ ଏକ ଭାରୁଡ, ଯାହା ସତ୍ତ୍ୱର ଭସ୍ମ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସମର୍ପଣରେ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏ।