संत ज्ञानेश्वर

भरत व्यास यांनी लिहिलेले, १९६४ च्या 'संत ज्ञानेश्वर' चित्रपटातील हिंदी गीत, जे प्रेम व प्रकाश पसरवण्याचे आणि सर्वत्र एकच चैतन्य पाहण्याचे आवाहन करते.

संत बहिणाबाईंचा अभंग: ज्ञानदेवांनी पाया रचला, नामदेवांनी विस्तार केला, एकनाथ स्तंभ झाले आणि तुकोबा वारकरी मंदिराचा कळस झाले.

संत ज्ञानेश्वर महाराजांचा हरिपाठ म्हणजे वारकरी संप्रदायाचा प्राण आणि नित्य उपासनेचा महामंत्र आहे. अलंकापुरीच्या (आळंदी) पावन भूमीत रचलेले हे २८ अभंग अद्वैत ज्ञान आणि सगुण भक्तीचा अद्वितीय संगम आहेत. 'हरि मुखें म्हणा' या एकाच सहज सुलभ महामंत्राने चारही मुक्ती साध्य होतात आणि जन्म-मरणाचा फेरा मिटून जातो, अशी अलौकिक अनुभूती माऊली ज्ञानेश्वर या पाठातून भक्तांना देतात.

संत ज्ञानेश्वरांचा 'मोगरा फुलला': अंतरंगाच्या दारी लावलेला मोगरा गगनावरी गेला आणि त्याच्या फुलांचा शेला विठ्ठलचरणी अर्पिला.

संत ज्ञानेश्वरांचा 'रूप पाहतां लोचनीं': विठ्ठलाचे रूप पाहण्याचा आनंद, अनेक जन्मांच्या सुकृताचे फळ आणि सर्व सुखांचे आगर.

संत एकनाथांचा अभंग: पंढरी हेच माझे माहेर, विठ्ठल-रखुमाई हेच आईबाप आणि पुंडलिक बंधू; माहेरच्या आठवणीची ओढ.

संत जनाबाईंचा अभंग: प्रेमाच्या दोरीने पंढरीचा चोर बांधून विठ्ठलाला हृदयाच्या बंदिखान्यात कोंडले आणि जीवे सोडणार नाही असा निश्चय.

संत मुक्ताबाईंचा ताटीचा अभंग: जगाचे बोल सोसून दया बाळगणे हेच संतत्व, असे सांगत त्या भाऊ ज्ञानेश्वरांना ताटी उघडण्याची विनंती करतात.

पसायदान हे संत ज्ञानेश्वरांचे ज्ञानेश्वरीच्या अठराव्या अध्यायातील (18.1794–1802) समारोपाचे मागणे आहे; सर्व जीवांचे कल्याण, मैत्री आणि सद्भाव यासाठीची प्रार्थना.

संत तुकारामांचा विठ्ठलाला छोटा प्रार्थना-अभंग: देवाचा विसर न पडो आणि संतसंग मिळो, हेच एकमेव दान; मुक्ती किंवा संपत्तीही नको.

संत तुकारामांचा अभंग: जो दुःखी-गांजलेल्यांना आपले मानतो तोच खरा साधू, आणि देव तेथेच आहे, अशी शिकवण.

संत तुकारामांचा अभंग: विटेवर उभ्या, कटीवर हात ठेवलेल्या, तुळशीहार आणि पितांबरधारी पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे सुंदर ध्यान.