సంత్ జ్ఞానేశ్వర్

1964 నాటి హిందీ చిత్రం 'సంత్ జ్ఞానేశ్వర్' లోని పాట; సాహిత్యం భరత్ వ్యాస్; ప్రేమ, వెలుగును వ్యాపింపజేయమని, అందరిలో ఒకే ఆత్మను దర్శించమని ప్రబోధిస్తుంది.

సంత్ బహిణాబాయి అభంగ్: వార్కరీ మందిరాన్ని రూపకంగా వివరిస్తుంది — జ్ఞానేశ్వర్ పునాది వేశారు, నామదేవ్ విస్తరించారు, ఏకనాథ్ స్తంభం నిలిపారు, తుకారాం బంగారు కలశమయ్యారు.

వార్కరీ సంప్రదాయ నిత్య ఆరాధన: సంత్ జ్ఞానేశ్వర్ రచించిన 28 అభంగాలు; ఇవి ఉపనిషత్తుల అద్వైతాన్ని విఠలునిపై భక్తితో సమన్వయం చేస్తాయి.

సంత్ జ్ఞానేశ్వర్ 'మొగరా ఫులలా': హృదయ ద్వారం వద్ద నాటిన మల్లె ఆకాశం వరకు పాకుతుంది; దాని పూలను విఠలునికి సమర్పించే శాలువాగా నేస్తారు.

సంత్ జ్ఞానేశ్వర్ 'రూప పహత లోచనీ': విఠలుని రూపాన్ని దర్శించే ఆనందం, అనేక పూర్వ పుణ్యాల ఫలం, సమస్త సుఖాలకు నిలయం.

సంత్ ఏకనాథ్ మహారాజ్ రచించిన అత్యంత హృద్యమైన అభంగమిది. పండరీపురాన్ని భక్తుని కన్నవారిల్లైన 'పుట్టినిల్లు'గా అభివర్ణించారు. శ్రీ విఠలుడు తండ్రిగా, రఖుమాయి తల్లిగా, భక్త పుండరీకుడు సోదరుడిగా భావించి అమితమైన భక్తిప్రేమలను కురిపించారు.

సంత్ జనాబాయి అభంగ్: ప్రేమ తాడుతో పండరీపురపు దొంగను బంధించి, విఠలుడిని తన హృదయ కారాగారంలో బంధిస్తుంది; ఆయనను ఎన్నటికీ విడిచిపెట్టదు.

సంత్ ముక్తాబాయి 'తాటీ అభంగం': తన సోదరుడు జ్ఞానేశ్వర్‌ను గుడిసె తలుపు తెరవమని ఆమె ప్రాధేయపడుతూ, నిజమైన సంతు ప్రపంచపు నిందలను కరుణతో సహిస్తాడని బోధిస్తుంది.

పసాయదానం అనేది సంత్ జ్ఞానేశ్వర్ 'జ్ఞానేశ్వరి'లో (18.1794–1802) చేసిన ముగింపు ప్రార్థన; సర్వ ప్రాణుల క్షేమం, స్నేహం కోసం దైవ కృపను వేడుకుంటుంది.

సంత్ తుకారాం విఠలునికి చేసిన చిన్న ప్రార్థన: ఆయన కోరే ఏకైక వరం దైవాన్ని మరువకుండుట; ముక్తి, సంపదల కంటే సంతుల సాంగత్యమే మేలు.

సంత్ తుకారాం అభంగం: కష్టాల్లో ఉన్నవారిని తనవారిగా స్వీకరించేవాడే నిజమైన సాధువు; అలాంటి వ్యక్తిలోనే దేవుడు నివసిస్తాడని ఇది ప్రకటిస్తుంది.

పంఢరీపురంలో ఇటుకపై నిలిచి, చేతులు నడుముపై ఉంచిన విఠలుని, తులసి హారం మరియు పసుపు పట్టు వస్త్రంతో ఉన్న స్వామిని సంత్ తుకారాం ధ్యానిస్తున్న గీతం.