बजरंग बाण
हनुमानाच्या वेगवान संरक्षणाचे आवाहन करणारे एक भक्तिस्तोत्र, जे तुलसीदासांनी रचले असून धैर्य, विघ्नहरण आणि संकटातून मुक्तीसाठी म्हटले जाते.
श्लोक
निश्चय, प्रेम, प्रतीती आणि नम्रतेने सन्मान करावा; अशा भक्ताची सर्व शुभ कार्ये हनुमान सिद्ध करतात.
श्लोक 1
जय हनुमंत, संतांच्या हितकारक, माझी प्रार्थना ऐका प्रभो.
श्लोक 2
भक्ताचे कार्य उशीर करू नका; धावत येऊन अत्यंत सुख द्या.
श्लोक 3
जसे समुद्रावर उडी मारून पार गेले, सुरसेच्या तोंडात शिरून विस्तारले.
श्लोक 4
पुढे जाऊन लंकिणीने रोखले, तिला लात मारली व ती स्वर्गाला गेली.
श्लोक 5
जाऊन विभीषणाला सुख दिले, सीतेला पाहून परमपद प्राप्त केले.
श्लोक 6
बाग उद्ध्वस्त करून समुद्रात बुडविली, अत्यंत आतुर होऊन यमकातराचा नाश केला.
श्लोक 7
अक्षयकुमाराला मारून संहार केला, शेपूट गुंडाळून लंका जाळली.
श्लोक 8
लाखेसारखी लंका जळून गेली, जयजयकाराचा ध्वनी स्वर्गात व आकाशात झाला.
श्लोक 9
आता कोणत्या कारणाने विलंब, स्वामी? अंतर्यामी, कृपा करा.
श्लोक 10
जय जय लक्ष्मणाच्या प्राणांच्या दाता, आतुर होऊन दुःखाचा नाश करा.
श्लोक 11
जय हनुमान, बलसागरा, देवसमूहात समर्थ, युद्धात निपुण.
श्लोक 12
ॐ हनु हनु हनु हनुमंत हठीले, शत्रूला वज्राच्या कीलने मारा.
श्लोक 13
ॐ ह्नीं ह्नीं ह्नीं हनुमंत कपीशा, ॐ हुं हुं हुं हनु, शत्रूच्या हृदयावर व डोक्यावर.
श्लोक 14
जय अंजनीकुमार बलवंता, शंकराचे पुत्र वीर हनुमंता.
श्लोक 15
भयंकर मुख, काळाच्या कुळाचा नाश करणारे, रामाचे सहाय्यक व सदैव पालन करणारे.
श्लोक 16
भूत, प्रेत, पिशाच, निशाचर, अग्नी, बेताल, काळ यांना मारून टाका.
श्लोक 17
यांना मारा, तुला रामाची शपथ; नाथ, नामाची मर्यादा राखा.
श्लोक 18
हरीची शपथ घेऊन सत्य व्हा; रामदूत, धावून मारा.
श्लोक 19
जय जय जय हनुमंत अगाधा, भक्त कोणत्या अपराधाने दुःख भोगतो?
श्लोक 20
पूजा, जप, तप, नियम, आचार – तुमचा दास काहीच जाणत नाही.
श्लोक 21
वन, उपवन, मार्ग, पर्वत, घरात – तुमच्या बळाने मी भिऊन नाही.
श्लोक 22
मी जनकसुता व हरीचा दास म्हणवितो; तिची शपथ, विलंब करू नका.
श्लोक 23
जय जय जयचा ध्वनी आकाशात होतो; स्मरण केल्याने असह्य दुःख नाश पावते.
श्लोक 24
चरण धरून, हात जोडून विनवितो; या प्रसंगी आता कोणाला हाक मारू?
श्लोक 25
उठ, उठ, चल, तुला रामाची दुहाई; पायां पडतो, हात जोडून मनावितो.
श्लोक 26
ॐ चं चं चं चं चपल चलंता, ॐ हनु हनु हनु हनु हनुमंता.
श्लोक 27
ॐ हं हं, चंचल कपी हाक मारतो; ॐ सं सं, दुष्ट समूह भयभीत होतो.
श्लोक 28
आपल्या भक्ताला त्वरित उद्धारा; स्मरण केल्याने आमचा आनंद होतो.
श्लोक 29
हा बजरंगबाण ज्याला मारेल, त्याला पुन्हा कोण वाचवू शकेल, सांगा.
श्लोक 30
बजरंगबाणाचा पाठ करणाऱ्याच्या प्राणांची हनुमान रक्षा करतो.
श्लोक 31
हा बजरंगबाण जो जपतो, त्याच्यापासून सर्व भूत-प्रेत कापतात.
श्लोक 32
धूप देऊन जो नेहमी जपतो, त्याच्या शरीरात क्लेश राहत नाही.
श्लोक 33
हृदयात दृढ प्रतीती ठेवून, शरण जाऊन ध्यान धरून पाठ करावा; हनुमान सर्व बाधा हरतात व सर्व काम सफल करतात.
श्लोक 34
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
मंगळवार व शनिवार
सकाळची पूजा किंवा संध्याकाळची वेळ
शेंदूर, चमेलीचे तेल, तुळशीची माळ व बुंदीचे लाडू
- बळ, बुद्धी, विद्या व संकटमुक्ती
पृष्ठभूमि
बजरंग बाण हे हनुमंत उपासनेतील एक प्रसिद्ध स्तोत्र आहे. हे स्तोत्र प्रामुख्याने रामायण परंपरेशी संबंधित असून, पारंपरिकपणे तुळसीदासांना श्रेय दिले जाते. संकट, भय किंवा अडचणीच्या वेळी हे स्तोत्र मोठ्या श्रद्धेने वाचले जाते, कारण यामुळे हनुमंताचे संरक्षण व आशीर्वाद लाभतो अशी मान्यता आहे. हे स्तोत्र विशेषतः मंगळवारी किंवा शनिवारी पाठ करण्याची प्रथा आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)
A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.
तुम्हाला माहीत आहे का?
नाव आणि अर्थ
‘बजरंग बाण’ या नावाचा अर्थ ‘हनुमानाचा वज्रबाण’ असा होतो. हे एक प्रभावी स्तोत्र असून, दैवी शस्त्राप्रमाणे अडथळे आणि दुष्ट शक्तींचा नाश करते अशी श्रद्धा आहे. उत्तर भारतातील हनुमानाच्या सर्वाधिक लोकप्रिय स्तोत्रांपैकी हे एक असून संरक्षण आणि धैर्यासाठी त्याचे वारंवार पठण केले जाते.
परंपरा आणि कर्तृत्व
बजरंग बाण पारंपरिकरीत्या १६व्या शतकातील कवी-संत तुलसीदास यांनी रचल्याचे मानले जाते, जरी ही गोष्ट सर्वमान्य नाही. हनुमान चालीसाप्रमाणेच यातही दोहा-चौपाई-दोहा अशी रचना आहे, परंतु त्यातील आवाहने आणि आज्ञा अधिक दीर्घ व तीव्र आहेत.
रामायणातील प्रमुख प्रसंग (सुंदरकांड, वाल्मीकि रामायणातील पाचवे कांड)
चौपायांमध्ये हनुमानाच्या पराक्रमांचे प्रभावी स्मरण आहे: समुद्र ओलांडणे, सुरसेच्या मुखात प्रवेश करणे, लंकिनीला प्रहार करणे, विभीषणाचे सांत्वन करणे, सीतेची भेट घेणे, अशोकवन उद्ध्वस्त करणे, अक्षयकुमाराचा वध करणे आणि शेपटीने लंका पेटवणे. हे संदर्भ त्यांच्या सामर्थ्याची आणि रामाप्रती असलेल्या पूर्वीच्या निष्ठेची आठवण करून देतात.
बीज मंत्र आणि आज्ञा
या स्तोत्रातील काही श्लोकांत ‘ॐ हनु हनु’ आणि ‘ॐ ह्रीं ह्रीं’ यांसारखे बीज मंत्र आहेत, जे त्यांच्या कंपनशक्तीसाठी म्हटले जातात. हनुमानाला थेट दिलेल्या आज्ञा, जसे की ‘शत्रूवर प्रहार करा’ आणि ‘नावाची प्रतिष्ठा राखा’, तसेच रामनामाच्या शपथा यांचाही यात समावेश आहे. त्यामुळे एक तातडीचा, जवळजवळ संघर्षात्मक भक्तिस्वर निर्माण होतो.
फलश्रुती आणि आश्वासन
समारोपाच्या दोह्यात असे आश्वासन दिले आहे की जो दृढ श्रद्धेने आणि एकाग्रतेने बजरंग बाणाचे पठण करेल, त्याची सर्व विघ्ने दूर होतील आणि प्रत्येक इच्छा पूर्ण होईल. पारंपरिकरीत्या भूत, दुष्ट आत्मे आणि पीडा यांपासून संरक्षक कवच म्हणून याचा उपयोग केला जातो, आणि मजकूर स्वतः असे म्हणतो की नियमित पठण करणाऱ्या भक्ताला कोणतीही हानी होऊ शकत नाही.
Hanuman
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत