श्री हनुमद रक्षा स्तोत्र

हे आठ श्लोकांचे 'कवच' (संरक्षक चिलखत) स्तोत्र असून दैवी संरक्षणासाठीची प्रार्थना आहे. श्लोक १ मधील आरंभिक अभिवादनानंतर प्रत्येक श्लोकात हनुमानाला शरीराच्या एका भागाचे रक्षण करण्याची विनंती आहे; श्लोक २ मध्ये मस्तकापासून सुरुवात होऊन श्लोक ७ मध्ये पायांपर्यंत हे रक्षण पोहोचते. अशी स्तोत्रे पारंपरिकपणे शारीरिक व आध्यात्मिक कल्याणासाठी म्हटली जातात.

या श्लोकांत त्यांच्या गुणांकडे निर्देश करणारी अनेक नावे आहेत. यात श्लोक २ मध्ये 'पवनानंदन' (वायुदेवाचा पुत्र) आणि 'अंजनेय' (अंजनेचा पुत्र); श्लोक ४ मध्ये 'महाबली' (अत्यंत बलवान) आणि 'संकटमोचन' (संकटांचे निवारण करणारे); श्लोक ६ मध्ये 'लंकाप्रदाहक' (लंका जाळणारे) अशी नावे आहेत. प्रत्येक नाव रामायणातील कथा किंवा गुणाची आठवण करून देते.

हे स्तोत्र हनुमानाला केंद्रस्थानी ठेवत असले, तरी ते गणेश, श्रीराम आणि हनुमान (मारुती) यांना वंदन करून सुरू होते, ज्यामुळे पारंपरिक भक्तिचौकट स्थापित होते. श्रद्धा व भक्तीने पठण करणाऱ्या कोणासाठीही हे स्तोत्र आहे, आणि दीर्घायुष्य, सुख, संतती, बल व बुद्धी ही फले देण्याचे वचन देते.

स्तोत्रात हनुमानाच्या कथेतील प्रसंगांचा उल्लेख आहे. श्लोक ५ मध्ये 'सागरलंघन' (समुद्र ओलांडणे) आणि 'राक्षसेंद्रजित' (राक्षसांच्या राजांचा विजेता) ही नावे येतात. श्लोक ७ मध्ये 'सूर्यमंडलभक्षक' (सूर्यबिंब गिळणारा बालक) हे नाव येते. एकत्रितपणे या नावांमुळे हे स्तोत्र त्यांच्या वीरकर्मांचे संक्षिप्त कथन ठरते.

संस्कृत डॉक्युमेंट्स मजकुराच्या समाप्ती-ओळीत “इति श्री-रामरक्षा-स्तोत्रम् अनुश्रुत्य श्री-सीतारामशर्मणा विरचितम्” असे लिहिले आहे; त्यानुसार रामरक्षा स्तोत्राच्या धाटणीवर हे हनुमद्रक्षा स्तोत्र सीताराम शर्मा यांनी रचल्याचे श्रेय दिले आहे. श्लोक ८ हा फलश्रुती श्लोक आहे, जो दीर्घायुष्य, सुख, संतती, बल आणि बुद्धीचे वचन देतो.