Bharat Devotion

हनुमान चालीसा: श्री हनुमानाची स्तुती

Episode 1 of 13: Hanuman Chalisa. —

हनुमान चालीसा

श्री हनुमानाची स्तुती

हनुमान चालीसा हे कवी-संत तुलसीदासांनी रचलेले, श्री हनुमानाच्या स्तुतीचे ४० कडींचे भजन आहे. हे हनुमानाचे बल, ज्ञान आणि श्रीरामावरील भक्ती यांचा गौरव करते. संरक्षण, धैर्य आणि अडचणींवर मात करण्यासाठी लाखो लोक हे नियमित म्हणतात.

हनुमान चालीसा: श्री हनुमानाची स्तुती · Sacred Recitation
0:000:00
Speed:
Japa:

श्लोक

मंगलाचरण (दोहा)

चालीसा वाचनापूर्वी गुरुवंदना आणि मंगलाचरण दोहा.

श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि बरनऊँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari Barnaoon Raghubar Bimal Jasu, Jo Dayaku Phal Chari

श्लोक दोहा 1

बुद्धिहीन तनु जानिके सुमिरौं पवनकुमार बल बुद्धि बिद्या देहु मोहिं हरहु कलेस बिकार
Buddhiheen Tanu Janike, Sumiraun Pavan-Kumar Bal Buddhi Bidya Dehu Mohin, Harahu Kales Bikar

श्लोक दोहा 2

चालीसा (४० चौपाई)

प्रभूच्या अपार महिमेचे, बळाचे आणि कृपेचे गुणगान करणाऱ्या मुख्य ४० चौपाया.

जय हनुमान ज्ञान गुन सागर जय कपीस तिहुँ लोक उजागर
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar Jai Kapees Tihun Lok Ujagar

श्लोक 1

राम दूत अतुलित बल धामा अंजनिपुत्र पवनसुत नामा
Ram Doot Atulit Bal Dhama Anjani-Putra Pavansut Nama

श्लोक 2

महाबीर बिक्रम बजरंगी कुमति निवार सुमति के संगी
Mahabeer Bikram Bajrangi Kumati Nivar Sumati Ke Sangi

श्लोक 3

कंचन बरन बिराज सुबेसा कानन कुंडल कुंचित केसा
Kanchan Baran Biraj Subesa Kanan Kundal Kunchit Kesa

श्लोक 4

हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै काँधे मूँज जनेऊ साजै
Hath Bajra Au Dhwaja Birajai Kandhe Moonj Janeu Saajai

श्लोक 5

संकर सुवन केसरीनंदन तेज प्रताप महा जग बंदन
Sankar Suvan Kesarinandan Tej Pratap Maha Jag Bandan

श्लोक 6

विद्यावान गुनी अति चातुर राम काज करिबे को आतुर
Vidyavan Guni Ati Chatur Ram Kaaj Karibe Ko Aatur

श्लोक 7

प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया राम लखन सीता मन बसिया
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya Ram Lakhan Sita Man Basiya

श्लोक 8

सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा बिकट रूप धरि लंक जरावा
Sookshma Roop Dhari Siyahin Dikhawa Bikat Roop Dhari Lank Jarawa

श्लोक 9

भीम रूप धरि असुर सँहारे रामचंद्र के काज सँवारे
Bheem Roop Dhari Asur Sanhare Ramchandra Ke Kaaj Sanware

श्लोक 10

लाय सजीवन लखन जियाये श्रीरघुबीर हरषि उर लाये
Laaye Sajeevan Lakhan Jiyaye Shri Raghubeer Harashi Ur Laaye

श्लोक 11

रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई
Raghupati Keenhi Bahut Badai Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai

श्लोक 12

सहस बदन तुम्हरो जस गावैं अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं
Sahas Badan Tumharo Jas Gavain As Kahi Shripati Kanth Lagavain

श्लोक 13

सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा नारद सारद सहित अहीसा
Sanakadik Brahmadi Muneesa Narad Sarad Sahit Aheesa

श्लोक 14

जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते कबि कोबिद कहि सके कहाँ ते
Jam Kuber Digpal Jahan Te Kabi Kobid Kahi Sake Kahan Te

श्लोक 15

तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा राम मिलाय राज पद दीन्हा
Tum Upkar Sugreevahin Keenha Ram Milaye Raj Pad Deenha

श्लोक 16

तुम्हरो मंत्र बिभीषन माना लंकेस्वर भए सब जग जाना
Tumharo Mantra Bibheeshan Mana Lankeshwar Bhaye Sab Jag Jana

श्लोक 17

जुग सहस्र जोजन पर भानू लील्यो ताहि मधुर फल जानू
Jug Sahasra Jojan Par Bhaanu Leelyo Taahi Madhur Phal Jaanu

श्लोक 18

प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं
Prabhu Mudrika Meli Mukh Maahin Jaladhi Laanghi Gaye Acharaj Naahin

श्लोक 19

दुर्गम काज जगत के जेते सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते
Durgam Kaaj Jagat Ke Jete Sugam Anugrah Tumhre Tete

श्लोक 20

राम दुआरे तुम रखवारे होत न आज्ञा बिनु पैसारे
Ram Duare Tum Rakhware Hot Na Aagya Binu Paisare

श्लोक 21

सब सुख लहै तुम्हारी सरना तुम रच्छक काहू को डर ना
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna Tum Rachhak Kaahu Ko Dar Na

श्लोक 22

आपन तेज सम्हारो आपै तीनों लोक हाँक तें काँपै
Aapan Tej Samharo Aapai Teenon Lok Haank Te Kaampai

श्लोक 23

भूत पिसाच निकट नहिं आवै महाबीर जब नाम सुनावै
Bhoot pisaach nikat nahin aavai Mahabeer jab naam sunaavai

श्लोक 24

नासै रोग हरै सब पीरा जपत निरंतर हनुमत बीरा
Naasai rog harai sab peera Japat nirantar Hanumat beera

श्लोक 25

संकट तें हनुमान छुड़ावै मन क्रम बचन ध्यान जो लावै
Sankat te Hanuman chhudaavai Man kram bachan dhyaan jo laavai

श्लोक 26

सब पर राम तपस्वी राजा तिन के काज सकल तुम साजा
Sab par Ram tapasvee raaja Tin ke kaaj sakal tum saaja

श्लोक 27

और मनोरथ जो कोई लावै सोई अमित जीवन फल पावै
Aur manorath jo koyi laavai Soyi amit jeevan phal paavai

श्लोक 28

चारों जुग परताप तुम्हारा है परसिद्ध जगत उजियारा
Chaaron jug partaap tumhaara Hai parsiddh jagat ujiyaara

श्लोक 29

साधु संत के तुम रखवारे असुर निकंदन राम दुलारे
Saadhu sant ke tum rakhvaare Asur nikandan Ram dulaare

श्लोक 30

अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता अस बर दीन जानकी माता
Ashta siddhi nau nidhi ke daata As bar deen Jaanaki maata

श्लोक 31

राम रसायन तुम्हरे पासा सदा रहो रघुपति के दासा
Ram rasaayan tumhare paasa Sada raho Raghupati ke daasa

श्लोक 32

तुम्हरे भजन राम को पावै जनम जनम के दुख बिसरावै
Tumhare bhajan Ram ko paavai Janam janam ke dukh bisraavai

श्लोक 33

अंत काल रघुबर पुर जाई जहाँ जन्म हरिभक्त कहाई
Ant kaal Raghubar pur jaayi Jahaan janma Haribhakt kahaayi

श्लोक 34

और देवता चित्त न धरई हनुमत सेई सर्ब सुख करई
Aur devata chitt na dharayi Hanumat seyi sarb sukh karayi

श्लोक 35

संकट कटै मिटै सब पीरा जो सुमिरै हनुमत बलबीरा
Sankat katai mitai sab peera Jo sumirai Hanumat balbeera

श्लोक 36

जै जै जै हनुमान गोसाईं कृपा करहु गुरु देव की नाईं
Jai Jai Jai Hanuman Gosaain Kripa karahu guru dev ki naain

श्लोक 37

जो सत बार पाठ कर कोई छूटहि बंदि महा सुख होई
Jo sat baar paath kar koyi Chhootahi bandi maha sukh hoyi

श्लोक 38

जो यह पढ़ै हनुमान चलीसा होय सिद्धि साखी गौरीसा
Jo yah padhai Hanuman Chaleesa Hoye siddhi saakhee Gaureesa

श्लोक 39

तुलसीदास सदा हरि चेरा कीजै नाथ हृदय महँ डेरा
Tulaseedaas sada Hari chera Keejai naath hriday mahan dera

श्लोक 40

समापन दोहा

प्रभूने हृदयात सदैव वास करावा अशी प्रार्थना आणि चालीसाची सांगता.

पवनतनय संकट हरन मंगल मूरति रूप राम लखन सीता सहित हृदय बसहु सुर भूप
Pavantanay sankat haran mangal moorati roop Ram Lakhan Seeta sahit hriday basahu sur bhoop

श्लोक दोहा

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

मंगळवार व शनिवार

Best Time (Muhurta)

सकाळची पूजा किंवा संध्याकाळची वेळ

Sacred Offerings

शेंदूर, चमेलीचे तेल, तुळशीची माळ व बुंदीचे लाडू

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • बळ, बुद्धी, विद्या व संकटमुक्ती
Chanting Practice:Reciting 1 to 11 times daily for 40 consecutive days is traditionally practiced for resolution of difficulties.

पृष्ठभूमि

हनुमान चालीसा हे १६ व्या शतकातील कवी-संत तुलसीदासांनी रचलेले ४० कडींचे भजन आहे. श्रीरामांच्या जीवनाचे महाकाव्यात्मक वर्णन असलेले ‘रामचरितमानस’ लिहिण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. हे भजन श्री हनुमानाला समर्पित आहे — रामांवरील अढळ भक्ती, प्रचंड बल आणि रक्षणकर्त्याची भूमिका यासाठी प्रसिद्ध असलेले वानरदेवता. पारंपरिकपणे, हे धैर्य मिळवण्यासाठी, अडथळे दूर करण्यासाठी आणि आध्यात्मिक शक्ती संपादन करण्यासाठी म्हटले जाते, विशेषतः मंगळवार आणि शनिवारी, जे हनुमान उपासनेसाठी अत्यंत शुभ मानले जातात. हा ग्रंथ उत्तर भारतात बोलली जाणारी अवधी भाषेत लिहिला गेला आहे, आणि हिंदू धर्मातील सर्वाधिक प्रसिद्ध व प्रिय भक्तिगीतांपैकी एक आहे.

कथा आणि महत्त्व

परंपरा सांगते की गोस्वामी तुलसीदासांनी दिल्लीत चाळीस दिवसांच्या बंदिवासात हनुमान चालीसा रचली. चमत्कार दाखवण्यास नकार देऊन त्यांनी केवळ प्रभू श्रीरामांवर विश्वास ठेवला.

संपूर्ण कथा वाचा →

या पाठाबद्दल

रचयिता: Goswami Tulsidas · Medieval Bhakti Poet-Saint · 16th century, Awadh & Varanasi (North India)

A Sanskrit and Awadhi poet-saint best known for the Ramcharitmanas, his Awadhi retelling of the Ramayana. Tradition holds he faced years of hardship and wandering before settling in Varanasi, where he composed most of his other major works, including the Hanuman Chalisa and Vinaya Patrika, as devotional offerings to Rama and Hanuman.

तुम्हाला माहीत आहे का?

रचनाकार आणि रचना

हनुमान चालीसा सोळाव्या शतकातील कवी-संत तुलसीदास यांनी रचली आहे, ज्यांनी ‘रामचरितमानस’ हे महाकाव्यही लिहिले. ती अवधी भाषेत (हिंदीची एक बोली) रचलेली असल्यामुळे त्या काळातील सामान्य लोकांनाही ती सहज समजण्यासारखी होती.

रचना आणि पठण

या स्तोत्रात दोन प्रास्ताविक दोहे आणि एक समारोपाचा दोहा यांच्यामध्ये ४० चौपाई आहेत. ‘४०’ या संख्येवरूनच या ग्रंथाला ‘चालीसा’ हे नाव मिळाले आहे, आणि त्याचे पठण केल्याने शक्ती, बुद्धी व दैवी संरक्षण लाभते अशी पारंपरिक श्रद्धा आहे.

उद्धृत केलेले प्रमुख प्रसंग

या ओळी वाल्मीकि रामायणातील प्रसंगांचे स्मरण करून देतात: सीतेपुढे सूक्ष्म रूप धारण करणे आणि विकराळ रूपात लंका दहन करणे (चौपाई ९, सुंदरकांड), रामाची मुद्रिका मुखात घेऊन समुद्र ओलांडणे (चौपाई १९), तसेच लक्ष्मणाला जीवदान देण्यासाठी संजीवनी औषधी आणणे (चौपाई ११, युद्धकांड). सुग्रीवाची रामाशी भेट घडवून आणणे (चौपाई १६) आणि विभीषणाला लंकेचा राजा बनवणाऱ्या सल्ल्याबद्दलही (चौपाई १७) त्यांचा गौरव केला आहे.

हनुमानाचे गुणवर्णन

हे स्तोत्र हनुमानाला ज्ञान व सद्गुणांचा सागर म्हणून गौरवते आणि त्यांच्या रूपाचे वर्णन करते: सुवर्णासारखी कांती, कर्णकुंडले, कुरळे केस, तसेच हातातील वज्र आणि ध्वज. जानकी मातेने दिलेल्या वरदानानुसार ते अष्ट सिद्धी आणि नऊ निधींचे दाते आहेत, असेही नमूद आहे (चौपाई ३१).

मिळणारे लाभ

समारोपाच्या चौपाईंमध्ये म्हटले आहे की भक्तिभावाने हनुमान चालीसाचे पठण केल्याने बंधनातून मुक्ती मिळते, दुःख दूर होते आणि सर्व प्रकारचे सुख लाभते. भूतबाधा, रोग आणि विघ्ने दूर ठेवण्यासाठी तसेच भगवान रामाची कृपा मिळवण्यासाठी याचे पठण विशेषत्वाने शिफारसीय मानले जाते.

Hanuman ची संपूर्ण स्तुती व पाठ

Hanuman

Hanuman चे सर्व पाठ पहा →

हिंदू धर्म से और

सभी देखें